İran–ABD hattında son gelişmeler: Hürmüz’de operasyon planı, Almanya’dan asker çekme kararı

Kısa Dalga- Orta Doğu’da İran ile ABD arasında tırmanan kriz, askeri, diplomatik ve ekonomik boyutlarıyla geniş bir coğrafyayı etkilemeye devam ediyor. Son günlerde hem sahada hem de diplomasi masasında dikkat çeken gelişmeler yaşanırken Washington yönetiminin attığı adımlar Avrupa ile ilişkilerde de yeni gerilimler yaratıyor.

Hürmüz Boğazı’nda “Özgürlük Projesi”

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan gemilerin güvenli şekilde çıkarılması için “Özgürlük Projesi” adı verilen bir operasyon başlatacaklarını duyurdu. Pazartesi sabahı (bugün) başlayacağı belirtilen girişimin özellikle çatışmayla doğrudan ilgisi olmayan “tarafsız” ülkelere ait gemileri kapsayacağı ifade edildi.

Trump, birçok ülkenin ABD’den yardım talep ettiğini belirterek, gemilerin ve mürettebatın güvenli şekilde boğazdan çıkarılmasının öncelikli hedef olduğunu söyledi. Operasyonun insani bir çerçevede yürütüleceğini vurgulayan Trump, İran’ın müdahalesi halinde sert karşılık verileceği uyarısında da bulundu.

Diplomasi trafiği: Teklifler ve karşılıklar

Sahadaki gerilime rağmen diplomatik temaslar da sürüyor. İran’ın, Pakistan aracılığıyla ABD’ye ilettiği 14 maddelik çözüm planı Washington tarafından kabul edilmedi. Trump, söz konusu teklifi “kabul edilemez” olarak nitelendirdi.

Öte yandan İran Dışişleri yetkilileri ABD’nin karşı görüşlerinin kendilerine iletildiğini ve şu anda incelendiğini açıkladı. İran tarafı, teklifin yalnızca savaşın durdurulmasına odaklandığını ve nükleer konuları içermediğini vurguladı. Sürecin önce ateşkes, ardından 30 günlük müzakere planına dayandığı ifade ediliyor.

İran ayrıca müzakerelerde herhangi bir “ültimatomu” kabul etmeyeceklerini belirterek, sahadaki askeri gücün en önemli kozları olduğunu dile getirdi.

İran’da hava trafiği yeniden açılıyor

Savaşın etkilediği alanlardan biri de sivil havacılık oldu. İran yönetimi, altı havalimanında uçuşların yeniden aktif hale getirildiğini duyurdu. Mehrabad, Meşhed, Şiraz, Zahidan, Gorgan ve Urmiye havalimanlarında operasyonların sürdüğü belirtilirken, Kirman, Yezd ve Birjend’in de ikinci aşamada devreye alınması planlanıyor. Bu adım, ülkede kademeli normalleşme sinyali olarak yorumlanıyor.

Avrupa hattında kriz: Almanya ile gerilim

ABD’nin sadece Orta Doğu’da değil, Avrupa’da da önemli bir politika değişikliğine gittiği görülüyor. Donald Trump, Almanya’daki ABD askerlerinin sayısını “5 binden fazla” azaltacaklarını açıkladı.

DW ve BBC Türkçe’nin aktardığına göre bu karar, Almanya’nın İran savaşına yönelik eleştirilerinin ardından geldi. Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in açıklamalarının Washington’da rahatsızlık yarattığı belirtiliyor.

ABD’nin Almanya’daki yaklaşık 40 bin askerinden önemli bir kısmını çekme planı, hem NATO içinde hem de ABD Kongresi’nde tartışma yarattı. Cumhuriyetçi senatörler Roger Wicker ve Mike Rogers, bu adımın “caydırıcılığı zayıflatacağı” ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e yanlış mesaj vereceği uyarısında bulundu.

Füze planı askıda mı?

Avrupa’da endişe yaratan bir diğer gelişme ise ABD’nin Almanya’ya konuşlandırmayı planladığı uzun menzilli füze sistemlerini askıya aldığı iddiası oldu. Daha önce Joe Biden döneminde onaylanan plan kapsamında Tomahawk ve hipersonik füzelerin Avrupa’ya yerleştirilmesi öngörülüyordu.

Savunma uzmanları bu planın iptal edilmesi halinde NATO’nun caydırıcılığının zayıflayacağı uyarısında bulunuyor. Özellikle Rusya’nın Kaliningrad bölgesindeki askeri varlığı dikkate alındığında, Avrupa’nın güvenlik dengelerinin hassaslaştığı ifade ediliyor.