Nipah virüsü nedir, neden endişe yaratıyor?

Tayland'ın Samut Prakan kentindeki Suvarnabhumi Havalimanı'nda görevli karantina ekipleri, Batı Bengal'den gelen yolcuların termal tarama görüntülerini izlerken görülüyor. (25 Ocak 2026)

Hindistan'ın Batı Bengal eyaletinde görülen iki Nipah virüsü vakası, bölgede ve çevre ülkelerde kaygıyı artırdı. Sağlık Bakanlığı'nın devlete ait Hastalık Kontrol Merkezi'ne atıfta bulunarak bugün yaptığı açıklamada, Aralık ayından bu yana bölgede sadece iki vaka görüldüğünü, enfeksiyona yakalanan kişilerin sayısının daha yüksek olduğu şeklindeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını bildirdi. Açıklamada, iki vakanın ardından hastalığın yayılmasının önlenmesi için gözetim ve laboratuvar testlerinin sıkılaştırıldığı kaydedildi.

Hindistan'da görülen Nipah vakaları üzerine bölge ülkeleri önlemleri artırdı. Tayland'da Suvarnabhumi, başkent Bangkok'daki Don Mueang ve Phuket havalimanlarında Batı Bengal'den gelen yolcuların ateşleri ölçülüyor. Japonya'da sağlık yetkilileri dikkatli olunması çağrısında bulundu. Ülkedeki havalimanlarında termal tarayıcılarla yolcular kontrol ediliyor. Çin devlet medyası ise virüsün ülke için bir tehlike oluşturmadığını bildirirken, yine de virüsün görüldüğü bölgelerden gelenlere dikkatli olma çağrısı yapıldı. Uzmanlar, virüsün nadir görülmesine rağmen yüksek ölüm oranı nedeniyle dikkatle izlenmesi gerektiğini belirtiyor.

Peki bu virüs nasıl bulaşıyor, korunmak için neler yapılmalı?

Nipah virüsü nedir?

Nipah, insanlarda ağır solunum yolu hastalıklarına ve ölümcül beyin iltihabına yol açabilen zoonotik bir virüs olarak biliniyor. Doğal taşıyıcısı ise Pteropus türü meyve yarasaları. Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre virüsün ölüm oranı bazı salgınlarda yüzde 70-90'a kadar çıkıyor. Hindistan ve Bangladeş'te geçmişte tekrarlayan küçük salgınlar görüldü. Nadir görülse de yüksek ölüm oranı nedeniyle küresel düzeyde yakından izleniyor.

Virüs insana nasıl bulaşıyor?

Bulaş genellikle yarasaların kontamine ettiği meyveler, hurma şerbeti gibi gıdalar veya enfekte hayvanlarla temas yoluyla gerçekleşiyor. Geçmiş salgınlarda özellikle domuzların ara konak olarak rol oynadığı tespit edildi. İnsanlar arasında ise yakın temas, solunum damlacıkları, öksürük ve tıbbi ortamlardaki temaslar bulaş riskini artırabiliyor. Alman halk sağlığı kuruluşu Robert Koch Enstitüsü, bazı salgınlarda hastane kaynaklı yayılımın belirgin olduğunu belirtiyor. Nitekim Hindistan'daki iki hasta da hemşire. Çiğ veya az pişmiş hayvansal ürünler de risk oluşturabiliyor.

Hendra virüsü ile Nipah arasında nasıl bir ilgi var?

Her iki virüs de aynı aileden gelen henipavirüsleri ve benzer şekilde ağır beyin iltihabına yol açabilir. Hendra virüsü ilk kez 1994'te Avustralya'da görüldü ve çoğunlukla atlarda ciddi enfeksiyonlara neden oldu. İnsanlarda ise bugüne kadar yalnızca 10 kadar vaka kaydedildi. Nipah'a kıyasla daha sınırlı bir coğrafyada görülüyor. Nipah virüsü ise ilk olarak 1999 yılında Malezya ve Singapur'da domuzlar ve insanlarda görülmesi sonrasında keşfedildi. Hastalığın yayılması sonucu Bangladeş ve Hindistan'da da vakalar görüldü. Hastalığa yakalanan neredeyse her iki kişiden biri hayatını kaybetti. Her iki virüsün doğal kaynağı olarak meyve yarasaları gösteriliyor.

Hastalık hangi belirtilere yol açıyor?

Enfeksiyon bazı kişilerde hafif seyredebiliyor veya belirti vermeyebiliyor. Ancak ağır vakalarda ateş, baş ağrısı, solunum sıkıntısı ve hızla ilerleyen beyin iltihabı görülebiliyor. Bu durum bilinç kaybı ve ölümle sonuçlanabiliyor. Hendra virüsü de benzer şekilde solunum ve sinir sistemi belirtileri oluşturabiliyor. Uzmanlar, belirtilerin hızla kötüleşebilmesi nedeniyle erken tıbbi değerlendirmeyi önemli görüyor.

Aşısı var mı ve tedavisi nasıl yapılıyor?

Nipah virüsüne karşı şu anda onaylanmış bir insan aşısı bulunmuyor. Spesifik bir antiviral tedavi de mevcut değil. Hastalar destekleyici tedaviyle izleniyor. Hendra virüsü için ise 2012'den bu yana atlarda kullanılan bir aşı mevcut. Araştırmalar her iki virüs için de devam ediyor. Almanya'da bu virüslerle ilgili olası insan vakaları, "tehlikeli hastalıklar" kapsamında sağlık makamlarına bildirilmek zorunda.

DW,dpa/TY,JD