Trump’tan “İran bir gecede ortadan kalkabilir” mesajı, "Moskova İran’a liste verdi" iddiası

Kısa Dalga - ABD-İran savaşında bir ayı aşkın süre geride kalırken barış henüz sağlanmadı. Liderlerin açıklamaları ve diplomasinin ilerlediği iddialarını saldırılarla birlikte gündemin ilk sıralarında yer alıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da İran'da savaşın gidişatına ilişkin bir basın toplantısında konuştu. İran'ın düşürdüğü F-15 uçağındaki pilotları kurtarma operasyonuyla ilgili olarak bilgi veren Trump, "Cesur savaşçılarımızı eve geri getirmek için ne gerekiyorsa yapmaları için ABD Silahlı Kuvvetleri'ne emir verdim. Riskli bir karardı, çünkü bir veya iki kişi yerine 100 ölüyle sonuçlanabilirdi" dedi.

Trump, İran'la ilgili olarak "Tüm ülke bir gecede yok edilebilir ve o gece yarın gece olabilir" diye konuştu. ABD Başkanı, Tahran'ın salı günü gece yarısına kadar Hürmüz Boğazı'nı açmak için bir anlaşma yapmaması halinde "cehennemi yağdırmakla" tehdit etti. Trump, İran'daki ABD kurtarma operasyonuyla ilgili bilgileri sızdıran kişinin adını medya kuruluşundan isteyeceğini söyledi ve bu konuda haber yapan kişiyi hapse atmakla tehdit etti.

Medyaya tepki

Trump, İran’da yürütülen bir ABD kurtarma operasyonuna ilişkin bilgilerin medyaya sızdırılmasına sert tepki gösterdi. Sızıntının ulusal güvenliği tehlikeye attığını savunan Trump, haberi yayımlayan medya kuruluşunu kaynağı açıklamaya zorlayacaklarını söyledi.

Trump, “Bu görevi büyük bir riske attılar. O adamı büyük bir riske attılar” diyerek söz konusu haberin sahadaki ABD personelinin hayatını tehlikeye attığını öne sürdü. Medya kuruluşuna yönelik olarak ise, “Ulusal güvenlik diyerek ‘bunu verin ya da hapse girin’ diyeceğiz” ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı sızıntı nedeniyle İran’ın, topraklarında hayat mücadelesi veren bir ABD pilotunun varlığından haberdar olduğunu iddia etti.

İran ile yürütülen temaslara da değinen Trump, ateşkes konusunda detay vermekten kaçındı ancak karşı tarafın anlaşmaya istekli olduğunu belirterek, “Ateşkes hakkında konuşamam. Ancak aktif ve istekli bir katılımcı var. Bir anlaşmaya varmak istiyorlar” dedi.

Olası askeri adımlara ilişkin bir soruya yanıt veren Trump, İran’daki elektrik santralleri ve köprülerin hedef alınabileceği yönündeki iddialar için “Umarım bunu yapmak zorunda kalmam” ifadelerini kullandı. Trump, NATO'yu, Güney Kore'yi, Japonya'yı ve Avustralya'yı, kendi ifadesiyle "onlara ihtiyaçları olmamasına rağmen" İran'la savaşta ABD'ye katılmadıkları için eleştirdi.

Trump, "Aslında yardım etmemek için ellerinden gelen her şeyi yaptılar. Bize iniş pisti bile vermek istemediler. Bu sadece NATO ile sınırlı değil. Bize yardım etmeyen başka kimler var biliyor musunuz? Güney Kore yardım etmedi. Başka kimler yardım etmedi, Avustralya yardım etmedi? Başka kimler yardım etmedi biliyor musunuz? Japonya" diye konuştu.

“Müzakere olursa saldırı ertelenebilir” iddiası

Savaşta sert açıklamalar sürerken ABD merkezli Axios haber platformunun konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD ve İsrail'in İran'ın enerji tesisleri ve köprülerine yönelik ortak saldırı planının hazırda beklediği aktarıldı. Saldırı planının uygulanması için yalnızca Trump'ın onayının gerektiği vurgulanan haberde "Başkan bir anlaşmanın şekillendiğini görürse muhtemelen bekleyecektir. Ancak bu kararı yalnızca ve yalnızca o verir" denildi. İsmi açıklanmayan kaynaklardan birinin "Trump bir anlaşma olsa kabul ederdi, ancak İranlıların buna hazır olup olmadığı belirsiz" yorumunda bulunduğu kaydedildi.

Haberde bir savunma yetkilisinin ise İran'a saldırının ertelenmesi ihtimaline "temkinli yaklaştığı" ve müzakere sürecinin kritik bir eşiğe geldiğinin ifade edildiği de yer aldı.

Trump: “Petrolü elimizde tutmak isterdim”

Öte yandan Trump’ın açıklamaları arasında çelişki de dikkat çekiyor. Dün Paskalya etkinliğinde gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, tercih kendisine ait olsaydı İran’ın petrol kaynaklarını kontrol altında tutmak isteyeceğini dile getirdi ve “Oradaki petrol alınmaya hazır durumda. Ben olsam kontrolümüzde tutar ve bundan ekonomik kazanç sağlardım. Ancak Amerikan halkı askerlerin geri dönmesini istiyor” ifadelerini kullandı.

Trump, İran’la yürütülen temaslara ilişkin temkinli bir iyimserlik sergileyerek, “Gelişmeler olumlu görünüyor, bundan sonrasını zaman gösterecek” dedi.

Öte yandan Trump, İran’daki protestoculara dolaylı yollarla silah ulaştırmaya çalıştıklarını ancak bu girişimin başarısız olduğunu öne sürdü. Silahların aracılık eden bölgedeki Kürt gruplar tarafından alıkonulduğunu iddia eden Trump, “Bu silahların İran halkına ulaşması gerekiyordu ancak bazı gruplar bunları kendilerine sakladı. Bu konuda çok öfkeliyim, sorumlular bunun karşılığını ağır şekilde ödeyecek” dedi.

Saldırılar devam ediyor

Diplomasinin gölgesinde saldırılar da devam ediyor. İsrail ordusu, İran'ın güneybatısındaki Şiraz'da bulunan bir petrokimya kompleksini daha hedef aldıklarını duyururken, ABD'nin Arkansas eyaletinin Cumhuriyetçi Senatörü Tom Cotton Arkansas eyaletine bağlı 142. Topçu Tugayı personelinin Orta Doğu'ya konuşlanmak üzere yola çıktığını söyledi.

İddia: Mücteba Hamaney’in sağlık durumu kritik

Dünya basınında da dikkat çekici iddialar var. İngiliz basınından The Times Gazetesi'nin gördüğünü öne sürdüğü ve “Kum’dan gelen sessiz sinyal” olarak nitelendirdiği diplomatik bir nota göre, ABD ve İsrail istihbaratına dayandırılan iddialarda Mücteba Hamaney’in İran’da Şii dünyası için önemli bir dini merkez olan Kum kentinde tedavi altında olduğu belirtildi. Notta, yeni liderin ciddi bir sağlık sorunu yaşadığı, bilincinin kapalı olduğu ve bu nedenle karar alma süreçlerine katılamayacak durumda bulunduğu öne sürüldü. Ancak söz konusu iddialar bağımsız kaynaklar tarafından henüz doğrulanmış değil.

İddia: Rusya’dan İran’a İsrail’in enerji altyapısına yönelik hedef listesi

İsrail’de yayımlanan The Jerusalem Post gazetesinin Ukrayna istihbaratına yakın bir kaynağa dayandırdığı habere göre, Rus istihbaratının İran’a İsrail’deki kritik enerji altyapısına ilişkin 55 hedefin yer aldığı detaylı bir liste verdiği öne sürüldü.

Haberde, söz konusu bilgilerin İran’ın İsrail enerji ağına yönelik olası füze saldırıları planlamasına zemin hazırlayabileceği iddia edildi. Hedeflerin stratejik önemlerine göre üç gruba ayrıldığı; ilk grupta ulusal enerji sistemini çökertme potansiyeline sahip büyük üretim tesislerinin, ikinci grupta büyük şehirleri besleyen sanayi ve kentsel enerji merkezlerinin, üçüncü grupta ise trafo merkezleri ve yerel altyapı unsurlarının bulunduğu belirtildi.

İran Kızılayı: ABD ve İsrail saldırılarında binlerce yapı zarar gördü

Saldırılarda siviller hayatını kaybederken ülkedeki altyapı da ciddi zarar görüyor. İran Kızılayı, ABD ve İsrail’in gerçekleştirdiği saldırılarda ülke genelinde çok sayıda sivil yapının zarar gördüğünü açıkladı. Yarı resmi Mehr Haber Ajansına konuşan Kızılay Sözcüsü Mücteba Halidi, saldırıların bilançosuna ilişkin bilgi verdi. Halidi, saldırılar sonucunda yaklaşık 98 bin ticari işletmenin, 763 okul ve eğitim kurumunun ve 326 sağlık merkezinin hasar aldığını belirtti. Sağlık tesislerinden 49’unun ciddi şekilde tahrip edildiğini vurguladı.

Ayrıca Kızılay’a ait 20 yardım ve kurtarma merkezinin de hedef alındığını aktaran Halidi, saldırılarda 4 Kızılay personelinin hayatını kaybettiğini, 18 çalışanın ise yaralandığını ifade etti.