AYM'den Murat Kaya'nın öldürülmesine ilişkin ihlal kararı: Askerler sorgulanmamış, ölümcül kurşun araştırılmamış

Kısa Dalga - Anayasa Mahkemesi (AYM), Ağrı'nın Tutak ilçesine bağlı Soğukpınar köyünde 6 Aralık 2019 tarihinde güvenlik güçleri tarafından gerçekleştirilen operasyonda öldürülen Murat Kaya'nın ölümüne ilişkin etkili soruşturma yürütülmediğine karar verdi.

Dilber Kaya ve diğerleri tarafından yapılan bireysel başvuruyu inceleyen AYM, 18 Haziran 2026 tarihli kararında, Murat Kaya'nın ölümünün ardından yürütülen soruşturmanın ciddi eksiklikler içerdiğini tespit etti.

Mahkeme, yaşam hakkının etkili soruşturma yürütme yükümlülüğüne ilişkin usul boyutunun ihlal edildiğine oybirliğiyle hükmetti.

Operasyonda dört kişi öldürüldü, sekiz asker yaralandı

Olay, 6 Aralık 2019 tarihinde Ağrı'nın Tutak ilçesine bağlı Soğukpınar köyünde meydana geldi.

PKK mensuplarının bazı evlerde barındırıldığı ihbarı üzerine düzenlenen operasyonda güvenlik güçleri ile silahlı kişiler arasında çatışma çıktı. Operasyonda Murat Kaya'nın da aralarında bulunduğu dört kişi hayatını kaybetti, sekiz jandarma personeli yaralandı.

Güvenlik güçlerinin tutanaklarına göre çatışma, arama yapılan bir ahırdan askerlere ateş açılması ve el bombası atılması üzerine başladı.

Ancak Murat Kaya'nın çatışmaya katılıp katılmadığı ve hangi koşullarda vurulduğu tartışmalı kaldı.

Murat Kaya'nın eşi Zozan Müslüm, savcılığa verdiği ifadede, eşinin evden çıktıktan sonra askerler tarafından durdurulduğunu, üzerinin arandığını ve güvenli bir yere oturtulduğunu gördüğünü anlattı.

Müslüm, daha sonra evine girdiğini, tekrar pencereye döndüğünde eşini ve askerleri göremediğini, eşinin öldüğünü ise çatışma bittikten sonra öğrendiğini belirtti.

Murat Kaya'nın PKK ile hiçbir ilgisinin bulunmadığını savunan ailesi, güvenlik güçlerinin hukuka aykırı şekilde ateş açtığını ileri sürerek sorumlular hakkında şikâyetçi oldu.

Murat Kaya'nın cesedinin yanında silah bulunamadı

AYM'nin kararında dikkat çektiği en önemli bulgulardan biri, Murat Kaya'nın cesedinin bulunduğu yerde herhangi bir silaha rastlanmaması oldu.

Olay yeri incelemesinde Kaya'nın cesedi, bir köylüye ait evin brandayla çevrili balkonunda bulundu. Cesedin üzerinde mont ve pantolon vardı ancak ayakkabı ve çorap bulunmuyordu.

AYM, Murat Kaya'nın cesedinin bulunduğu yerde silah veya mühimmat tespit edilmediğini, sığınakta ele geçirilen eşyalar üzerinde de kendisine ait parmak izi ya da DNA bulgusuna rastlanmadığını vurguladı.

Kararda, Kaya'nın cesedinin çatışmada öldürülen iki kadın örgüt mensubunun cesetlerinden 13 metre uzakta bulunduğu belirtildi.

Mahkeme, bu koşullarda Murat Kaya'nın bulunduğu eve doğru ateş eden güvenlik görevlilerinin kimliklerinin belirlenmesinin ve şüpheli sıfatıyla sorgulanmasının kritik önemde olduğuna dikkat çekti.

Askerler şüpheli sıfatıyla sorgulanmamış

AYM, soruşturmanın önemli eksikliklerinden birinin, ölüm olayında silah kullanan güvenlik görevlilerinin sorgulanmaması olduğunu belirtti.

Mahkeme, Murat Kaya'nın ölü bulunduğu bölgede ateşli silah kullanan kolluk görevlilerinden hiçbirinin şüpheli sıfatıyla ifadesinin alınmadığını tespit etti.

AYM'ye göre olayın meydana geliş koşulları açıkça belirlenememişken ölüme neden olabilecek kişilerin tespit edilmemesi, soruşturmanın etkinliğini zedeledi.

Cesetten çıkarılan mermiye balistik inceleme yapılmamış

AYM kararında, Murat Kaya'nın otopsisinde elde edilen delillerin değerlendirilmesindeki eksiklikler de ele alındı.

Adli Tıp Kurumu raporuna göre Kaya'nın vücudunda çok sayıda ateşli silah yarası bulunuyordu. Ölümünün, ateşli silah yaralanmaları sonucu oluşan kırıklar, iç organ ve büyük damar yaralanmaları ile dış kanamadan kaynaklandığı belirlendi.

Otopsi sırasında cesetten bir mermi çekirdeği çıkarılmasına rağmen bu çekirdeğin hangi silahtan ateşlendiğinin belirlenmesi amacıyla balistik inceleme yapılmadı.

AYM, bu eksikliğin soruşturmanın ciddiyeti hakkında olumsuz bir izlenim oluşturduğunu belirtti. Mahkemeye göre ölümün gerçekleşme koşullarının belirsiz olduğu bir olayda, ölüme neden olabilecek kişilerin belirlenmesi ve ifadelerinin alınması kritik önem taşıyordu.

Zırhlı araçlardan ateş açıldığına ilişkin ifadeler araştırılmamış

AYM'nin üzerinde durduğu bir diğer önemli konu, operasyona katılan zırhlı araçlardan açılan ateş oldu.

Operasyonda görevli Tabur Komutan Vekili, ifadesinde bir erkeğin köydeki evlerden birine doğru koştuğunu gördüklerini ve bu kişiyi zırhlı araçlarla ateş altına aldıklarını anlattı.

Aynı görevli, daha sonra brandayla kapatılmış evin girişine yeniden ateş açıldığını da belirtti.

AYM, bu ifade ve telsiz konuşmalarının Murat Kaya'nın zırhlı araçlardan açılan ateş sonucunda öldürülmüş olabileceğini düşündürdüğünü kaydetti.

Buna rağmen söz konusu araçlarda bulunan personelin tespit edilerek ifadelerinin alınmadığı ortaya çıktı.

Zırhlı araçların kamera kayıtlarına ne olduğu belirlenemedi

Operasyon sırasında kullanılan dört zırhlı aracın kamera kayıtlarının olay yeri incelemesinde temin edildiği belirtildi.

Ancak AYM, bu kayıtların soruşturma dosyasında bulunup bulunmadığının dahi anlaşılamadığını tespit etti.

Kararda, zırhlı araç kameraları ve diğer dijital materyallerin çözümlendiğine ilişkin herhangi bir belgeye rastlanmadığı belirtildi.

Savcılığın kovuşturmaya yer olmadığı kararında da bu kayıtların içeriğine ilişkin somut değerlendirme bulunmadığına dikkat çekildi.

AYM, söz konusu eksikliklerin Murat Kaya'nın hangi koşullarda öldürüldüğünün aydınlatılmasını engellediğini değerlendirdi.

Savcılığın 'örgüt mensuplarıyla birlikte hareket etti' kabulüne AYM'den itiraz

Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığı, 22 Haziran 2020 tarihinde Murat Kaya'nın ölümüne ilişkin soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına karar vermişti.

Savcılık, Murat Kaya'nın örgüt mensuplarıyla irtibatlı olduğunu, operasyon sırasında sığınakta bulunduğunu ve çatışmanın başlamasının ardından örgüt mensuplarıyla birlikte hareket ettiğini ileri sürmüştü.

Ancak AYM, savcılığın bu değerlendirmesini destekleyecek somut delil bulunmadığına dikkat çekti.

Mahkeme, soruşturma dosyasında Murat Kaya'nın olay sabahı sığınakta bulunduğunu ve çatışma sırasında örgüt üyeleriyle birlikte sığınaktan çıktığını gösteren somut bir delil olmadığını belirtti.

AYM ayrıca savcılığın, Kaya'nın çatışma öncesindeki ve sırasındaki hareketlerine ilişkin kabulünü hangi somut delillere dayandırdığını açıklamadığını kaydetti.

Mahkemeye göre kovuşturmaya yer olmadığı kararı, elde edilen bütün bulguların kapsamlı, nesnel ve tarafsız analizine dayanmıyordu. Güç kullanımının gerekli ve orantılı olup olmadığı da yeterince değerlendirilmemişti.

Aile soruşturmanın dışında bırakılmış

AYM, Murat Kaya'nın yakınlarının soruşturmaya etkili şekilde katılmasının da engellendiğini tespit etti.

Soruşturmanın başında dosya hakkında kısıtlılık kararı verildi. Ailenin avukatı, dosyanın bir örneğinin verilmesini talep etti ancak bu talep reddedildi.

Bu nedenle aile, ölüm olayının aydınlatılmasında önemli olabilecek kamera görüntüleri, telsiz kayıtları ve askerlerin ifadelerine erişemedi.

AYM, başvurucuların savcılık kararındaki değerlendirmeleri mevcut delillerle karşılaştırma ve bunlara etkili şekilde itiraz etme imkânından yoksun bırakıldığını belirtti.

Mahkeme, Murat Kaya'nın yakınlarının soruşturmaya gerektiği ölçüde katılım sağlayamadığı sonucuna ulaştı.

AYM: Yaşam hakkı ihlal edildi, yeniden soruşturma yapılacak

Anayasa Mahkemesi, bütün bu eksiklikleri birlikte değerlendirerek Anayasa'nın 17. maddesiyle güvence altına alınan yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verdi.

AYM, ölüm olayının koşullarının yeterince aydınlatılamaması nedeniyle güvenlik güçlerinin ölümcül güç kullanmasının yaşam hakkının maddi boyutunu ihlal edip etmediğini bu aşamada değerlendiremedi.

Mahkeme, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden soruşturma yapılmasına hükmetti.

Kararın bir örneğinin Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine, başvuruculara toplam 330 bin TL manevi tazminatın müştereken ödenmesine karar verildi.

AYM ayrıca 40 bin TL vekâlet ücreti ve 446,90 TL harç olmak üzere toplam 40 bin 446,90 TL yargılama giderinin başvuruculara ödenmesini kararlaştırdı.

18 Haziran 2026 tarihli karar oybirliğiyle alındı.

AYM, ihlal kararının doğrudan kamu davası açılması gerektiği anlamına gelmediğini, ancak savcılığın Mahkemenin belirlediği eksiklikleri gidererek yeni bir soruşturma yürütmesi ve yeniden karar vermesi gerektiğini vurguladı.

Ailenin avukatı Mahmut Kaçan: Bir insanı terörist ilan etmek öldürülmesini meşrulaştırmaz

Murat Kaya'nın ailesinin avukatı Mahmut Kaçan, Anayasa Mahkemesinin kararını değerlendirerek, yaşam hakkının usul boyutunda ihlal kararı verilmesini önemli bulduklarını ancak Mahkemenin ölüm olayının maddi boyutuna ilişkin tutumunu eleştirdiklerini söyledi.

Kaçan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, 6 Aralık 2019'da Ağrı'nın Tutak ilçesinde öldürülen üç çocuk babası Murat Kaya'nın ailesinin, onun sivil olduğunu ve yargısız infaza uğradığını savunduğunu hatırlattı.

Yıllardır sürdürdükleri hukuk mücadelesi sonucunda AYM'nin yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verdiğini belirten Kaçan, Mahkemenin soruşturmada tespit ettiği eksikliklere dikkat çekti.

Kaçan, AYM'nin Murat Kaya'nın silahlı örgüt mensuplarıyla birlikte hareket ettiğine dair somut delil bulunmadığını, ölümcül kurşunun kaynağının araştırılmadığını ve sorumlu olabilecek güvenlik görevlilerinin şüpheli sıfatıyla sorgulanmadığını tespit ettiğini vurguladı.

"Devletin ortaya çıkarmadığı gerçeğin belirsizliği devletin lehine işlememeli"

AYM'nin yaşam hakkının yalnızca usul boyutundan ihlal kararı vermesini eleştiren Kaçan, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Ancak AYM’nin, bizzat devletin soruşturma eksiklikleri nedeniyle aydınlatılamayan ölümün maddi boyutunda ihlal değerlendirmesi yapmaması ciddi bir eksikliktir. Devletin ortaya çıkarmadığı gerçeğin belirsizliği, devletin lehine işlememelidir."

Kaçan, bir kişinin terör örgütü mensubu olduğu iddiasının ölümcül güç kullanımını kendiliğinden haklı kılamayacağını vurgulayarak açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

"Bir insanı 'terörist' ilan etmek, öldürülmesini meşrulaştırmaz! Bu karar önemli, ancak adalet henüz sağlanmadı. Cezasızlığa karşı mücadelemiz sürecek."

Bakan Tekin'den "MEB'de 1 milyara yakın kamu zararı" iddiasına yanıt: Bu bir tuzak, tezgah

Greenpeace COP31'de sergiledi: Plastik, fosil yakıt endüstrisinin Truva Atı