CHP davasında mutlak butlan kararı

Kısa Dalga - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, CHP’nin 4-5 Kasım 2023’te yapılan 38. Olağan Kurultayı’nın iptali istemiyle açılan davalarda kritik bir karara imza attı. Daire, Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin davaların önemli bölümünü “konusuz kaldığı” gerekçesiyle sonuçsuz bırakan kararını kaldırdı; kurultayın “mutlak butlan”, yani baştan itibaren kesin hükümsüzlük nedeniyle iptaline hükmetti.
Kararda yalnızca 38. Olağan Kurultay değil, bu kurultaydan sonra yapılan tüm olağan ve olağanüstü kurultaylar ile bu kurultaylarda alınan kararlar da iptal kapsamına alındı. Mahkeme ayrıca 8 Ekim 2023 tarihli CHP İstanbul İl Kongresi’nin ve bu kongrede alınan tüm kararların da mutlak butlan nedeniyle iptaline karar verdi.

Özgür Özel ve parti organları için tedbir kararı

Bölge Adliye Mahkemesi, davacıların ihtiyati tedbir talebini de kabul etti. Karara göre, 4-5 Kasım 2023 tarihli kurultayla göreve gelen CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Merkez Yönetim Kurulu, Parti Meclisi ve Yüksek Disiplin Kurulu üyeleri tedbiren görevden uzaklaştırıldı.
Mahkeme, karar kesinleşinceye kadar 38. Olağan Kurultay öncesindeki genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu ile o dönemki Parti Meclisi ve Yüksek Disiplin Kurulu üyelerinin “tedbiren görevi üstlenmelerine/göreve iadelerine” hükmetti.
Kararda, ihtiyati tedbir kararının gereği için Yüksek Seçim Kurulu’na, Ankara İl Seçim Kurulu’na, Çankaya 4. İlçe Seçim Kurulu’na ve Ankara Valiliği’ne gönderilmesi de kararlaştırıldı.

İlk derece mahkemesi ne demişti?

Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesi, daha önce davaların büyük bölümü için “karar verilmesine yer olmadığına” hükmetmişti. Gerekçe olarak da CHP’nin daha sonra olağanüstü kurultaylar yapmasını ve yeni parti organlarının seçilmiş olmasını göstermişti.
İlk derece mahkemesi, Lütfü Savaş’ın açtığı davayı ise partiden ihraç edilmiş olması nedeniyle “aktif husumet yokluğu” gerekçesiyle reddetmişti. Yılmaz Özkanat bakımından da bir dosyada aynı gerekçeyle ret kararı verilmişti.
Bölge Adliye Mahkemesi, Lütfü Savaş’ın ve Yılmaz Özkanat’ın bir dosyadaki istinaf başvurusunu reddetti. Ancak Hatip Karaaslan, Levent Çelik, Kamile Bahar Önal ve Yılmaz Özkanat’ın başka bir birleşen dosyadaki başvurularını kabul ederek ilk derece kararını kaldırdı.

Mahkeme hangi gerekçeye dayandı?

Kararda, siyasi partilerin faaliyetleri, parti içi düzenlemeleri ve organ seçimlerinin demokrasi ilkelerine uygun olması gerektiği vurgulandı. Daire, Anayasa’nın 69. maddesi, Siyasi Partiler Kanunu’nun 4. ve 93. maddeleri ile Türk Borçlar Kanunu’nun kesin hükümsüzlüğe ilişkin hükümlerine atıf yaptı.
Mahkeme, dosyaya getirilen hukuk ve ceza dosyalarını, ifade tutanaklarını, resmi kurumlardan gelen bilgi ve belgeleri birlikte değerlendirdiğini belirtti. Kararda, Ankara 26. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülen dosya ile İstanbul 72. Asliye Ceza Mahkemesi’ndeki dosyaya da yer verildi.

Karar metninde, ceza dosyalarındaki iddianamelerde kurultay ve İstanbul İl Kongresi sürecinde bazı delegelere para verildiği, bazı delegelere veya yakınlarına belediyelerde iş vaadinde bulunulduğu, belediye başkanlığı ve belediye meclis üyeliği adaylığı teklif edildiği, market alışveriş kartları dağıtıldığı, oyların fotoğrafının istenildiği ve delege iradesinin etkilendiği yönünde iddialar bulunduğu aktarıldı.
Daire, bu dosyalar ve deliller üzerinden yaptığı değerlendirmede, hem 4-5 Kasım 2023 tarihli CHP 38. Olağan Kurultayı’nın hem de 8 Ekim 2023 tarihli CHP İstanbul İl Kongresi’nin “kanunun emredici hükümlerine aykırı olması nedeniyle mutlak butlanla malul olduğu” sonucuna vardı.

“Sonraki kurultaylar sakatlığı gidermedi”

Kararın siyasi ve hukuki ağırlığını artıran bölüm, mahkemenin sonraki kurultaylara ilişkin değerlendirmesi oldu. İlk derece mahkemesi, CHP’nin daha sonra yaptığı kurultayları dikkate alarak davaların konusuz kaldığını değerlendirmişti.
Bölge Adliye Mahkemesi ise bu görüşü benimsemedi. Daire, 38. Olağan Kurultay’ın mutlak butlanla sakat olduğu sonucuna varınca, bu kurultaydan sonra yapılan olağan ve olağanüstü kurultayların ve bu kurultaylarda alınan tüm kararların da iptaline hükmetti.
Bu yönüyle karar, yalnızca 2023 kurultayına ilişkin bir iptal kararı olmaktan çıkıp CHP’nin sonraki kurultay süreçlerini ve mevcut yönetim yapısını da doğrudan etkileyen bir nitelik taşıyor.

İstanbul İl Kongresi de iptal edildi

Kararda CHP İstanbul İl Kongresi bakımından da benzer bir hüküm kuruldu. Mahkeme, 8 Ekim 2023 tarihli İstanbul İl Kongresi’nin ve bu kongrede alınan tüm kararların mutlak butlan nedeniyle iptaline karar verdi.
Buna bağlı olarak, İstanbul İl Kongresi’nden önceki duruma dönülmesine; kongre tarihinden önceki il başkanı ve parti il organlarının görevlerine aynen devam etmelerine hükmedildi.

Karar kesin değil: Yargıtay yolu açık

Bölge Adliye Mahkemesi kararı oy birliğiyle aldı. Ancak karar henüz kesinleşmiş değil. Karar metninde, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay’da temyiz yolunun açık olduğu belirtildi.
Bu nedenle dosyanın bundan sonraki adresi Yargıtay olacak. Ancak mahkemenin ayrıca ihtiyati tedbir kararı vermesi, karar kesinleşmeden önce CHP yönetimi bakımından ciddi bir uygulama tartışmasını da beraberinde getirecek.

Siyasi anlamı ne?

Bu karar, CHP’de uzun süredir devam eden kurultay tartışmasını yeni ve çok daha ağır bir aşamaya taşıyor. Çünkü mahkeme, yalnızca geçmişteki bir kongre veya kurultay işlemini hukuka aykırı bulmakla kalmadı; mevcut genel başkan ve parti organlarının tedbiren görevden uzaklaştırılmasına da karar verdi.
Kararın uygulanması, YSK, seçim kurulları ve idari makamların nasıl hareket edeceğine bağlı olarak CHP’de fiili bir yönetim krizine dönüşebilir. Buna karşılık, kararın Yargıtay denetimine açık olması nedeniyle hukuki süreç henüz tamamlanmış değil.

CHP'li Öztürkmen, "mutlak butlan" açıklamaları nedeniyle kesin ihraç talebiyle disipline sevk ediliyor

CHP’nin 81 il başkanından açıklama: Partimiz, ‘butlan’ arzusu taşıyanların saldırıları altında

Politi-Cast: Mutlak butlan, erken seçim senaryoları, Türkiye’nin "Watergate" skandalı