CHP'nin 'ara seçim' formülü: Sistem nasıl işleyecek, hangi bölgelerin vekilleri istifa edecek?

Kısa Dalga - CHP'li belediyelere yapılan operasyonların ardından ana muhalefet partisi genel başkanı Özgür Özel, sert bir açıklama yapmış ve ara seçimi gündeme getirmişti. Özel, Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş’u ziyaret edeceğini belirterek "Çok iddialı da bir hamlemiz olacak. Anayasanın ara seçimi emrettiği günlerdeyiz” demişti.

Ara seçim ve 22 vekil iddiası

Özel’in bu ifadeleri “Meclis'te 30 sandalyenin boşaltılıp ara seçime zorlama hamlesi” olarak yorumlandı. Anayasa'nın 78. maddesine göre ara seçim zorunluluğu için Meclis'te 30 sandalyenin boşalması gerekiyor. Şu anda Meclis'te 8 sandalye boş. Yani 22 CHP’li vekil istifa ederse bu sayı 30’a çıkacak. Meclis'te de kabul edilirse de 3 ay içinde seçime gidilecek.

Anayasa'ya göre ara seçim nasıl yapılıyor?

Anayasa'nın ara seçimleri düzenleyen 78'inci maddesi, ara seçimin her seçim döneminde bir defa yapılabileceğini, bir önceki seçimlerden 30 ay geçtikten sonra ve bir sonraki seçimlere 12 aydan fazla bir zaman kaldığında yapılabileceğini öngörüyor.

Anayasa hükümleri, 28'inci Yasama Döneminde ara seçimin 14 Kasım 2025 ile 14 Mayıs 2027 arasında yapılabileceğine işaret ediyor.

TBMM'de boşalan sandalye sayısının yüzde beşi yani 30'u bulduğu durumlarda ara seçimlerin üç ay içinde yapılmasını, yine bir seçim çevresinin TBMM'de üyesinin kalmaması durumunda, 90 günden sonraki ilk pazar günü ara seçimin yapılmasını düzenliyor.

Meclis'te 8 sandalye neden boş?

TBMM'de 8 sandalye vefat, belediye başkanlığını tercih etme, bakanlığı tercih etme veya vekilliğin düşürülmesi gibi gerekçelerle boş durumda. Anayasada öngörülen sandalyelerin yüzde beşinin boşalması şartının yerine gelebilmesi için 22 milletvekilinin istifa etmesi ya da milletvekilliğinin düşmesi gerekiyor.

İstifanın kabul edilmesi için, istifanın geçerli olduğunun TBMM Başkanlık Divanı'nca tespit edilmesinin ardından TBMM Genel Kurulu'nda kararlaştırılması gerekiyor. Özel, TBMM Başkanı Kurtulmuş ile Meclis Başkanı’nın konuya ilişkin tutumunu öğrenmek adına görüşme yapacak.

Özgür Özel planı açıkladı

Nefes'ten Deniz Zeyrek'e konuşan CHP Lideri Özgür Özel, iki aşamalı planını anlattı. İlk adım hali hazırda Meclis'teki boş 8 koltuk için Numan Kurtulmuş'un kararı ile seçim yapılması. İkinci adım ise mecburi ara seçimin önünü açmak. Özel, ara seçim için AKP ile uzlaşmaya da gerek olmadığını vurguladı:

"AK Partinin anayasaya uyması yeterli. Seçimlerden 30 ay geçtikten sonra ve normal seçim tarihinden bir yıl öncesine kadar ara seçim yapılabilir. Boşalan sekiz koltuk için seçim yapacaksak Numan Bey’in harekete geçip yapması lazım. Onlar sekiz milletvekili için planlamıyorsa, boş sandalye sayısı 30’a ulaştığında mecbur yaparlar. O zaman yapmazlarsa da ‘seçimden, sandıktan kaçmak’ gibi siyasi bir maliyeti var. 22 milletvekili istifa edecek, AK Parti direnecek. Öyle değil, mevzuat açık. Başkanlık Divanı bir haftada imzanın doğru olup olmadığı konusunda tetkik yapar, TBMM’ye sevk eder. Genel Kurul’da da konuşulmadan oylanır."

CHP kurmayları: Kurtulmuş'un tutumunu görmek gerek

CHP kurmayları, ANKA Haber Ajansı’na yaptıkları açıklamada, Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş'un tavrının önemli olduğunu belirterek şunları söyledi:

"Numan Bey’in tavrını göreceğiz. Elbette Numan Bey karar verici değildir ama en nihayetinde TBMM’nin Başkanıdır. Bir milletvekili istifasının Meclis Genel Kurulu’nun kabulüne ihtiyacı olduğu için de Meclis Başkanı’nın görüşünü görmek lazım. Bugünden Numan Bey şöyle derse A planı yapacağız, Numan Bey böyle B planı yapacağız’dan daha farklı Numan Bey’in tutumunu görmek lazım."

'Meclis’in bu istifaları kabul etmesi lazım'

Peki 22 vekilin istifasından sonra ne olacak? CHP' kurmaylarının yanıtı şöyle:

"Her şeyden önce Meclis’in bu istifaları kabul etmesi lazım. Meclis kabul ediyorsa bu sarayın sandık iradesini kabul ettiği anlamına gelir. O yüzden önce o iradeyi görmek lazım. Kanun çok açık. Diyor ki ‘30 milletvekili istifa eder ve Genel Kurulca kabul edilirse kanunun ara seçim maddesinin ön şartı yerine gelmiş olur ve seçim çevrelerinde seçime gidilir." Tıpkı Siirt örneği gibi.

Demokrasilerde siyasi partinin sonuç üretmesi, sandıkta olur. Siz sandıkta sonuç alırsınız. İktidar araçsallaştırdığı yargı eliyle yaptığı operasyonlara devam ediyor diye, bu CHP’nin sonuç üretemiyor olduğu anlamına gelmez. Artık iş öyle bir noktaya geldi ki CHP, ürettiği sonucu sandıkta göstermek için ‘ara seçim’ diyor.'

İstifalar nereden olur?

İstifaların hangi bölgeden olacağının belirlenmediğini belirten CHP kurmayları, istifaların CHP'nin önde olacağı her yerden olabileceğini vurguladı. "İstifalar, operasyon düzenlenen belediyelerin olduğu bölgelerde mi olur" sorusunu da yanıtlayan CHP'li kurmaylar, şu ifadeleri kullandı:

"Hiç öyle bir düşüncemiz yok. Genel Başkan, CHP'nin belediyelerinin olduğu yerler için şöyle bir cümle kurdu: ‘Operasyon yaptığın belediyelerde koy bir daha sandığı. Orada da geriye düşersem istifa ederim’ dedi. 30 milletvekilinin nerede istifa etmesi gerekiyorsa oradan istifa eder. Bize gelir de ‘Hakkari’ derlerse bizim Hakkari'de milletvekilimiz yok. Bizim cümlemiz diğer partileri bağlamaz. Dolayısıyla onlar adına bir şey söylememiz mümkün olmaz. Ama ‘Sen 30 milletvekilini istifa ettir. Ben bu seçimi yapıyorum’ derse biz 30 milletvekilimizi istifa ettiririz."

Erdoğan ve Kurtulmuş ne konuştu?

Özgür Özel'in ara esçim çıkışından TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş dün (1 Nisan) AK Parti grup toplantısının ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüştü. CHP parti kurmayları, ikilinin görüşmesinin ara seçimle ilgili olduğu iddialarının anımsatılması üzerine, "Meclis Başkanı’na talimatlarını vermiş olabilir" değerlendirmesinde bulundu.

'Mutlak butlan' tartışması, 'ara seçim' kulisi

Politi-Cast: CHP'de yeni parti sesleri ve mutlak butlan tartışması