Engellilerin emeklilik hakkı mücadelesi... Meclis ve AYM’ye çağrı: Bizler dosya değil insanız

Kısa Dalga - Engelli Hakları ve Adalet Topluluğu Derneği (EHATDER), Emeklilikte Adalet Derneği’nin (EMADDER) düzenlediği büyük basın toplantısına katılarak engelli çalışanların emeklilik taleplerini gündeme getirdi. Dernek, 15 Ocak 2025’te yürürlüğe giren 7538 sayılı Kanun’un ardından emeklilik hakkını kaybettiğini belirten engelli yurttaşlar için düzenleme yapılmasını istedi.

“İki dernek tek yürek, emeklilikte adalet” mesajıyla yapılan açıklamada, engelli bireylerin yaşadığı sorunların Meclis ve yargı tarafından daha fazla bekletilmeden çözülmesi gerektiği vurgulandı.

EHATDER, “Engelli emeklilik hakkımızı alıncaya kadar her meydanda, her mecrada, her gün, her dakika sizlerin sesi olmaya yemin ettik” açıklamasını yaptı.

Milletvekillerine: “Engelli haklarından tasarruf olmaz”

İktidar ve muhalefet milletvekillerine seslenen dernek, engelli yurttaşların emeklilik hakkına sahip çıkılmasını istedi. Açıklamada, sağlık sorunları nedeniyle hak arama süreçlerine doğrudan katılamayan kişilerin de temsil edilmesi gerektiği belirtilerek şu ifadeler kullanıldı:

“Engellinin bir gecede yok sayılan engelli emeklilik hakkına sahip çıkmak sizlerin en kutsal görevidir. Engelli emeklilik engellinin hakkıdır. Engelli haklarına dokunulamaz.”

AYM’ye: “Daha kaç arkadaşımızı toprağa vereceğiz?”

Açıklamanın bir diğer muhatabı Anayasa Mahkemesi oldu. 7538 sayılı Kanun’a ilişkin başvurunun sonuçlandırılmasını isteyen EHATDER, bekleyişin engelli yurttaşlar açısından geçim ve sağlık güvencesi sorunlarını ağırlaştırdığını belirtti.

“Bizler dosya değil insanız” diyen dernek, yaklaşık 20 aylık süreçte iş bulamayan, emekli olamayan ve sağlık hizmetlerine erişimde sorun yaşayan üyelerinin bulunduğunu ifade etti. Açıklamada, emeklilik talebi karşılanmadan yaşamını yitiren kişiler olduğu belirtilerek, “Daha kaç arkadaşımızı toprağa vereceğiz? Engelli neyi bekliyor?” diye soruldu.

Sivil topluma ortak mücadele çağrısı

EHATDER, emeklilik mücadelesini diğer hak örgütleriyle birlikte büyütmek istediklerini de duyurdu. “Bir hakkımızı alırsanız bin ses oluruz” mesajını veren dernek, bütün sivil toplum kuruluşlarını ve hak savunucularını “Ortak Mücadele” çağrısına katılmaya davet etti.

Üç kişiyle başladıkları örgütlenmenin bugün binlerce kişinin desteğine ulaştığını belirten dernek, engelli emekliliğinin yanı sıra engelli bireylerin karşılaştığı diğer hak kayıpları için de mücadele edeceklerini açıkladı.

Açıklamada, dayanışmaları nedeniyle EMADDER üyelerine ve Genel Başkan Mihriban Uğurlu’ya teşekkür edildi.

15 Ocak 2025’te ne değişti?

Tartışmanın merkezinde, 15 Ocak 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7538 sayılı Kanun bulunuyor. Düzenlemeyle, Ekim 2008’den önce sigortalı olan 4/a, yani SSK kapsamındaki çalışanların engellilik nedeniyle vergi indiriminden yararlanarak emekli olmasına ilişkin uygulama sona erdirildi. Bu tarihten itibaren yapılan başvurularda, SGK’nin çalışma gücü kaybı değerlendirmesi esas alınmaya başlandı.

SGK’nin uygulamayı açıklayan 7 Şubat 2025 tarihli genelgesine göre, bu grupta çalışma gücü kaybı yüzde 40–49 arasında belirlenenler için 18 yıl sigortalılık ve 4.100 prim günü; yüzde 50–59 arasında belirlenenler için 16 yıl sigortalılık ve 3.700 prim günü şartı uygulanıyor. 15 Ocak 2025’ten önce emeklilik başvurusu yapanların işlemleri ise önceki hükümler kapsamında değerlendiriliyor.

Hak kaybı tartışmasının temelinde, önceki sistemde alınan engellilik raporu ve vergi indirimi belgesinin yeni sistemde aynı emeklilik sonucunu sağlamaması bulunuyor. Önceden belirlenen emeklilik tarihini bekleyen çalışanlar, sağlık durumlarında iyileşme olmamasına rağmen yeni çalışma gücü kaybı değerlendirmesinde gerekli koşulları karşılayamayabiliyor. EHATDER, eski sigortalıların haklarını koruyacak bir geçiş düzenlemesi talep ediyor.

“Sağlığım düzelmedi, eksik organım geri gelmedi”

Kısa Dalga’nın daha önce yayımladığı “Sağlıkları değişmedi, emeklilik hakları değişti” başlıklı haberde, düzenlemenin engelli çalışanların yaşamına etkileri anlatılmıştı.

Tek akciğerle yaşayan Halil Demirci, eski kurallara göre Şubat 2025’te emekli olmayı beklerken yeni değerlendirme sonucunda başvurusunun reddedildiğini söylemişti. Demirci, yaşadığı durumu “Oysa sağlığım düzelmedi, eksik organım geri gelmedi. Değişen tek şey yasa oldu” sözleriyle anlatmıştı.

Aynı haberde, Tip 1 diyabet ve başka kronik rahatsızlıkları bulunan G.D. de emekliliğine 17 gün kala kuralların değiştiğini, SGK’nin daha önce kendisine bildirdiği emeklilik tarihine rağmen yeniden değerlendirmeye tabi tutulduğunu belirtmişti.

Düzenleme AYM’ye taşındı

CHP, 28 Şubat 2025’te 7538 sayılı Kanun’un bazı hükümlerinin yürürlüğünün durdurulması ve iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Başvurunun ardından açıklama yapan CHP Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın, engelli sigortalıların emeklilik koşulları ve aylıklarına ilişkin değişikliklere itiraz ettiklerini bildirdi.

EHATDER, hem yargı sürecinin sonuçlandırılmasını hem de Meclis’in hak kayıplarını giderecek bir düzenleme yapmasını istiyor.