İstanbul’da toplu taşıma zammına gençlerden tepki: “Bir porsiyon iskender yedim, 15 gün işe yürüyerek gittim”

GÜLSEVEN ÖZKAN

İstanbul’da toplu taşıma ücretlerine yüzde 25'e varan oranda artış yapıldı. Artan ulaşım ücretleri ve hayat pahalılığı İstanbul’da gençlerin gündelik yaşamını doğrudan etkiliyor. Özellikle gençler ulaşıma yapılan zamlara tepki gösterirken bu durumun kendilerini daha zorlayacağını vurguluyor. Anadolu Yakası’nda yaşayan 25 yaşındaki Berkay Kerim Kalın, Avrupa Yakası’nı doğru düzgün gezemediğini, adalara hiç gitmediğini söylüyor. “Bir yere gidemiyorsun, bir şey alamıyorsun. Toplu taşıma ücretleri de pahalı. Sosyal hayat sıfır. Evden yemek yiyerek çıkıyoruz” diyen Kalın, kahve içmenin bile lüks haline geldiğini belirtiyor.

Bir gıda işletmesinde çalışan 20 yaşındaki Yalçın Özkaya ise 30 bin liralık maaşına rağmen ay sonunu getiremediğini anlatıyor. “Bir porsiyon iskender yedim, 15 gün işe yürüyerek gidip geldim. Maaşımı yeni aldım, cebimde 2 bin lira kaldı. Bin lira yol parası olacak, kalan bin lira…” sözleriyle artan ulaşım ve yemek giderlerinin bütçesini nasıl erittiğini ifade ediyor. Gençler, yol ve yemek masrafı nedeniyle İstanbul’da gezmenin artık hayal olduğunu söylüyor.

Öte yandan yeni tarifeyle dört kişilik bir ailenin Adalar’a vapurla gidiş–dönüş yolculuğu yaklaşık 1.250 liraya çıkarken, bir lise öğrencisinin bir dönemlik ulaşım gideri 9 bin liraya yaklaşıyor. Söğütlüçeşme–Beylikdüzü arasında metrobüsle işe giden bir çalışan aylık yaklaşık 3.242 lira, Tuzla–Halkalı hattında Marmaray kullanan bir çalışan ise 3.884 lira ulaşım ücreti ödeyecek.

Gençler ücret artışlarına tepkili

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Meclisi’nde perşembe günü gerçekleştirilen oturumda, kent genelinde toplu ulaşım tarifelerine yapılacak zam teklifi ele alındı. Görüşmelerin ardından toplu taşıma ücretlerinde artış yapılması oy çokluğuyla kabul edildi. Kararın ardından konuştuğumuz gençler bu durumun sosyal yaşamları üzerindeki etkisini anlattı.

"Hiçbir yere gidemiyorsun, adaya hiç gitmedim, sosyal hayat sıfır”

25 yaşındaki Berkay Kerim Kalın adlı genç, sosyal yaşamının olmadığını, pahalılık nedeniyle İstanbul’u gezemediğini anlattı. Kalın zamlara tepki göstererek şöyle dedi:

“Bir şey düşünemiyorum, bir şey alamıyorsun, bir yere gidemiyorsun. Sosyal hayat sıfır, kahve bile içemiyoruz. Toplum taşıma ücreti yüksek. Gezemiyorsun, otobüse de binemiyorsun. İstanbul’da doya doya gezemiyorum. Anadolu Yakası’nda yaşıyorum. Avrupa Yakası’nın doğru düzgün gezemedim. Yemeği evden yiyerek çıkıyoruz. Adaya gitmek de pahalı, çalışmakla günlerimiz geçiyor."

“Bir porsiyon iskender yedim, 15 gün yürüyerek işe gittim”

20 yaşındaki Yalçın Özkaya ise, bir gıda işletmesinde çalışıyor. Aylık 30 bin lira ücret aldığını anlatan Özkaya, cebinde 2 bin lira kaldığını belirterek şöyle konuştu:

“Bir porsiyon iskender yedim, 15 gün işe yürüyerek gidip geldim. Maaşımı daha yeni almama rağmen cebimde 2 bin lira kaldı, bin lira yol parası olacak, kalan bin lira…Kalan günleri için de sağdan soldan para isteyeceğiz.

Gezemiyorum. Günde iki defa minibüse biniyorum ve şimdi aylık 2.500 lira ödeyeceğim. Devlet baba kazanıyor. Bir yere gideceğiz ama yol, yemek derken gidemiyoruz. Çalışmaktan arkadaşlarla buluşamıyoruz. Adalara hiç gitmedim, zaman da para da yok. Bir günümüz var, onu da dinlenerek geçiriyoruz. Bazen izin günlerinde de işe çağırıyorlar.”

Vapurla adalara gitmek de zamlandı: Öğrenciye bile gidiş-dönüş yüzlerce lira

İstanbul’da toplu ulaşıma yapılan son zamların ardından şehir içi ulaşım maliyetleri dikkat çekici seviyelere yükseldi. Yeni tarifeye göre dört kişilik bir ailenin Adalar’a gidiş–dönüş vapur yolculuğu yaklaşık 1.250 lirayı buluyor. Özellikle Bostancı–Adalar hattındaki artış, aile bütçesine doğrudan yansıyor. Benzer şekilde eğitim hayatını sürdüren bir lise öğrencisinin bir eğitim-öğretim dönemi boyunca ulaşım için ödeyeceği tutar da kullanılan hat ve aktarmalara bağlı olarak bir minibüs için aylık 9 bin liraya kadar çıkabiliyor.

Çalışanlar açısından da tablo benzer. Söğütlüçeşme’den Beylikdüzü’ne metrobüsle işe gidip gelen bir kişinin aylık ulaşım maliyeti yaklaşık 3.242 liraya ulaşıyor. Tuzla’dan Halkalı’ya Marmaray kullanarak işe giden bir çalışan için ise aylık ulaşım gideri 3.884 lira seviyesine çıkıyor. Yapılan zamlarla birlikte İstanbul’da hem öğrencilerin hem de çalışanların ulaşım bütçelerinde belirgin bir artış yaşanmış oldu.

Ulaşım ücretleri ne kadar oldu?

İBB Meclisi’nde alınan karara göre Marmaray ve banliyö hatlarında ise mevcut tarifelere yüzde 25,49 oranında zam uygulanacak. Yeni düzenlemeyle birlikte elektronik tam bilet ücreti 42 liraya yükselirken, aylık tam abonman bedeli 3 bin 298 lira oldu. Okul servis ücretlerinde de artışa gidildi; 0-1 kilometre arası servis ücreti 4 bin 51 liraya çıkarıldı.

Marmaray’da 1-7 istasyon arası yolculuk ücreti 27 liradan 34 liraya, 36-43 istasyon arası ücret ise 59,76 liradan 74,70 liraya yükseltildi. Gayrettepe–İstanbul Havalimanı–Halkalı metro hattında 1-3 istasyon arası 34 lira, 7-8 istasyon arası 43,54 lira, 15-16 istasyon arası ise 66,54 lira olarak belirlendi.

Öğrenci aylık abonman ücreti 494 liradan 593 liraya yükseltilirken, İBB personel abonman bedeli bin 618 lira olarak belirlendi. 30 yaş üstü öğrenci abonman ücreti 2 bin 968 lira, 60 yaş üstü aylık abonman ücreti ise 2 bin 51 lira oldu.

Minibüslerde ‘indi-bindi’ olarak bilinen en kısa mesafe ücreti 39 liraya çıkarıldı. Buna göre; 4 kilometreye kadar olan mesafelerde 39 lira, 4–7 kilometre arası 41 lira, 7–11 kilometre arası 42 lira, 11–15 kilometre arası 43 lira, 15-20 kilometre arası ise 47 lira olarak uygulanacak. Minibüslerde öğrenci ücreti ise 25 lira oldu.

Taksi tarifelerinde de artış yapıldı. Taksimetre açılış ücreti 65,40 liraya, kilometre başına ücret 43,56 liraya yükseldi, kısa mesafe (indi-bindi) ücreti ise 210 liraya çıkarıldı.

Metrobüs tarifesinde de kademeli artışa gidildi. Tam yolcu ücreti 1-3 durak arası 30,07 lira, 4-9 durak arası 48,01 lira, 10-15 durak arası 52,73 lira oldu. En uzun mesafe olan 34 ve üzeri durak için ücret 62,35 liraya çıktı.

Şehir Hatları vapur seferlerinde de yeni fiyatlar yürürlüğe girdi. Üsküdar–Eminönü hattında ücret 44,33 liradan 53,20 liraya yükseldi. Kadıköy–Eminönü ve Kadıköy–Beşiktaş hatlarında ücret 49,40 liradan 59,28 liraya çıktı. Bostancı–Adalar sefer ücreti 130,22 liradan 156,26 liraya yükselirken, Adalar hattında tam biniş ücreti 137,48 lira oldu.

Arabalı vapur tarifesinde Sirkeci–Harem hattında yaya tam bilet 40,39 lira, öğrenci bileti 24,32 lira olarak belirlendi. Otomobil ve minibüs geçiş ücreti 240 liraya, SUV ve arazi araçları 260 liraya, otobüs geçiş ücreti ise 630 liraya yükseltildi.

Yeni tarifenin önümüzdeki günlerde yürürlüğe girmesi bekleniyor.