Ölümde de eşitsizlik: İşçiye 6 bin, milletvekiline 158 bin lira “ölüm yardımı tarifesi”

Kısa Dalga - Derinleşen yoksulluk ve hayat pahalılığı tartışmaları sürerken, Türkiye’de ölüm sonrası yapılan kamu ödemeleri arasındaki uçurum dikkat çekiyor. İşçi ve esnaf için SGK’nın ödediği cenaze ödeneği 6 bin lira seviyesinde kalırken, görevdeyken hayatını kaybeden bir milletvekilinin ailesine yaklaşık 158 bin lira ölüm yardımı yapılıyor. Yeni yıl ile birlikte 273 bin lira maaş alan milletvekillerine tanınan “ölüm yardımı ayrıcalığı” dikkat çekerken, mezarlık ücretleri de 334 bin liraya kadar çıktı.

Türkiye'nin içinde bulunduğu yoksulluğa rağmen milletvekillerinin maaşı her yıl büyük oranda zamlanıyor. Yeni yılla birlikte milletvekili maaşları 273 bin 196 TL olarak belirlendi. Milletvekili emeklilerinin aylığı 177 bin 658 TL olurken, hem milletvekilliği hem de emeklilik maaşı alanların toplam geliri yaklaşık 450 bin TL’ye yükseldi. Yapılan zamla birlikte bakan maaşları da 280 bin 135 TL’ye çıktı. Bakanlık görevinin yanı sıra emekli olan kişilerin toplam aylık gelirinin ise 456 bin 993 TL olacağı hesaplandı. Şubat ayında tekrar gelecek zamanla bu maaşların artması bekleniyor.

Öte yandan resmi verilere göre yaklaşık 7 milyon kişi sigortalı olarak asgari ücretle çalışıyor. Bazı araştırmalara göre, benzer ücretlerle çalışan işçi sayısı 10 milyon civarında. Bununla birlikte 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere net asgari ücret 28 bin 75 TL olarak belirlendi. Enflasyon kapsamında yapılan zamla en düşük memur maaşı ise 62 bin TL seviyesine yükseldi.

2026 yılı ocak ayı itibarıyla emekli maaşlarında artış yapılması bekleniyor. Mevcut durumda 16.881 TL olan en düşük emekli maaşı, enflasyon zammıyla yaklaşık 18.900 TL seviyesine çıkıyor. Bunun yanında Meclis’e sunulan düzenleme teklifiyle en düşük emekli maaşının 20.000 TL’ye yükseltilmesi planlanıyor. Düzenlemenin yasalaşması halinde taban maaş 20 bin TL olarak uygulanacak.

"Sınıf ayrımı yapan sistem sosyal barışı yaralar"

Ekonomik koşulların zorlaştığı, çocukların okulda aç kaldığı gündeme gelirken milletvekillerine yönelik bir ayrıcalık daha ortaya çıktı. Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, işçi ve milletvekilleri arasında derin farkın olduğu “ölüm yardımı” ücretlerini ele aldı. Karakaş yazısında, “En yüksek devlet memuru aylığı üzerinden yapılan hesaplamalar, devletin üst düzey bürokratlarını koruyan bir zırh gibi görünürken; asgari ücretliyi, esnafı ve emekliyi kapsayan cenaze ödeneği, sosyal devletin ‘sosyal’ kısmını zayıflatmaktadır. Ölüm, her canlının tadacağı ortak bir son iken, bu sonun maddi yükünün karşılanmasında vatandaşlar arasında devasa uçurumlar olması kabul edilebilir değildir. Ölüm yardımı ve cenaze ödeneği arasındaki bu ‘uçurumlu’ farklar giderilmeli, tüm vatandaşlar için insani bir defin işlemini karşılayacak tek ve adil bir standart getirilmelidir. Ölümde dahi sınıf ayrımı yapan bir sistem, sosyal barışı yaralar” değerlendirmesinde bulundu.

Devlet memurunun çocuğu için 13 bin lira yardım yapılıyor

İşçi, memur ve milletvekillerine yönelik belirlenen ölüm yardımı ücretleri kanunla belirleniyor. Devlet Memurları Kanunu’na göre, memur olmayan eşi ya da aile yardımı ödeneğine hak kazanan çocuğu vefat eden memurlara, en yüksek devlet memuru aylığı (ek gösterge dâhil) tutarında ödeme yapılıyor. Memurun vefatı halinde ise, sağlığında bildirimde bulunduğu kişiye; bildirim yoksa sırasıyla eş ve çocuklarına, onlar da yoksa anne ve babasına, bu kişiler de bulunmuyorsa kardeşlerine, en yüksek devlet memuru aylığının iki katı tutarında ölüm yardımı ödeneği veriliyor.

Kanunda esas alınan hesaplamaya göre, devlet memurunun vefatı halinde, hak sahiplerine en yüksek devlet memuru aylığının iki katı, yani yaklaşık 26 bin 372 lira ölüm yardımı ödeneği veriliyor. Memurun memur olmayan eşinin veya aile yardımı ödeneğine hak kazanan çocuğunun vefatı halinde ise bir kat ödeme yapılıyor. Bu tutar da yaklaşık 13 bin 186 lira oluyor.

Milletvekili için 12 kat ödeme yapılıyor

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyeleri için ölüm yardımı düzenlemesi TBMM Üyelerinin Ödenek, Yolluk ve Emekliliklerine Dair Kanun’da yer alıyor. Kanuna göre, milletvekillerinin vefatı halinde ailelerine yapılacak ölüm yardımı tutarı en yüksek devlet memuru aylığı esas alınarak hesaplanıyor. 2026 yılı itibarıyla en yüksek devlet memuru aylığı yaklaşık 13 bin 186 lira olarak dikkate alınıyor. Buna göre, görevdeyken vefat eden bir milletvekilinin ailesine, bu tutarın 12 aylık karşılığı olan yaklaşık 158 bin lira ölüm yardımı ödeniyor. Yasama üyeliği sona erdikten sonra vefat eden milletvekilleri için ise ödeme, aynı hesaplama üzerinden belirlenen tutarın yarısı kadar yapılıyor. Bu kapsamda ailelere yaklaşık 79 bin lira ölüm yardımı veriliyor. Bu ödemeler, herhangi bir başvuruya gerek olmadan TBMM bütçesinden resen gerçekleştiriliyor.

İşçiye 6 bin lira cenaze ödeneği

Öte yandan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında bulunan 4/1-a (SSK) işçileri ile 4/1-b (Bağ-Kur) esnaf ve serbest meslek sahipleri için yapılan ödeme “ölüm yardımı” değil, “cenaze ödeneği” olarak adlandırılıyor. SGK tarafından yapılan bu ödeme, memurlardaki sistemden farklı mevzuata dayanıyor. 2026 yılı itibarıyla SGK tarafından ödenen cenaze ödeneği tutarı 6 bin 398 lira olarak uygulanıyor. Bu tutar, sigortalının vefatı halinde hak sahiplerine bir defaya mahsus olmak üzere ödeniyor.

Boş mezar yeri ücretİ 334 bin liraya kadar çıkıyor

Bir yanda işçi, memur ve milletvekillerine yönelik farklı “ölüm tarifesi” uygulanırken diğer yandan boş mezar yeri ücretlerine de zam geldi.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Meclisince belirlenen tarifeye göre, kentteki boş mezar yeri ücretleri, bulunduğu gruba göre 10 bin 728 lira ile 334 bin 896 lira arasında değişiyor. Bu kapsamda gasilhane hizmetleri, tabut, tabut örtüsü, defin işlemleri ve İstanbul dışına cenaze nakli ücretsiz yapılmaya devam edecek. Buna göre yüzde 100'e varan zamnlarla ücretler şöyle:

Defin işlemleri:

Tabutlu defin: Bin 184 TL → 2 bin 368 TL

Briket lahit: 3 bin 700 TL → 7 bin 400 TL

Kabir nakli (yer bedeli hariç): 5 bin 968 TL → 11 bin 936 TL

Tek katlı lahit mezar: 9 bin 240 TL → 18 bin 480 TL

Çift katlı lahit mezar: 12 bin 340 TL → 24 bin 680 TL

Boş mezar yeri fiyatları gruplara göre belirlendi

1. Grup mezarlıklar

(Zincirlikuyu, Aşiyan, Karacaahmet, Ulus vb.)

Yer bedeli: 17 bin 904 TL → 53 bin 712 TL

Cenazenin yanındaki boş yer: 55 bin 824 TL → 167 bin 472 TL

Boş mezar yeri: 111 bin 632 TL → 334 bin 896 TL

Çocuk yeri: 17 bin 904 TL → 53 bin 712 TL

2. Grup mezarlıklar

(Emirgan, Feriköy, Avcılar, Merdivenköy vb.)

Yer bedeli: 3 bin 248 TL → 6 bin 496 TL

Cenazenin yanındaki boş yer: 22 bin 384 TL → 44 bin 768 TL

Boş mezar yeri: 44 bin 788 TL → 89 bin 536 TL

Çocuk yeri: 3 bin 248 TL → 6 bin 496 TL

3. Grup mezarlıklar

(Hekimbaşı, Çekmeköy, Kilyos, Cebeci vb.)

Yer bedeli: 272 TL → 408 TL

Boş mezar yeri: 14 bin 928 TL → 22 bin 392 TL

Yan boş yer: 7 bin 456 TL → 11 bin 184 TL

Çocuk yeri: 128 TL → 192 TL

4. Grup mezarlıklar

(Ayazağa, Bahçeköy, Kemerburgaz, Kısırkaya)

Yer bedeli: 272 TL → 408 TL

Boş mezar yeri: 7 bin 152 TL → 10 bin 728 TL

Yan boş yer: 3 bin 584 TL → 5 bin 376 TL

Çocuk yeri: 128 TL → 192 TL

Gayrimüslim mezarlıkları:

Cenaze yeri: 1 bin 360 TL → 2 bin 720 TL

Yan boş yer: 14 bin 336 TL → 28 bin 672 TL

Boş mezar yeri: 23 bin 280 TL → 46 bin 560 TL

Çocuk yeri: 544 TL → 1088 TL

Çeşme suyu zamlandı

Mezarlıklardaki çeşme suyu yıllık kullanım bedeli 61 bin 600 TL'den yüzde 710.9 zamla 500 bin TL oldu.