Şırnak Gabar’da petrol faaliyetleri yargıya taşındı: Ağaç kesimi, atık ve gaz salınımı iddiaları

Şırnak’ın Gabar bölgesinde yürütülen petrol arama ve üretim faaliyetleri, çevresel tahribat iddialarıyla yargıya taşındı. Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD), saha incelemesinde dere yataklarında ve toprak yüzeyinde petrol türevi olabileceği değerlendirilen koyu renkli birikintiler, açıkta bırakılmış atıklar, ağaç kesimleri ve bitki örtüsünde tahribat gözlemlediğini açıkladı. Akçay ve Kayaboyun köyleri çevresindeki hidrojen sülfür, gazı salınımı iddialarına yönelik suç duyurusunda bulundu.

·

Kısa Dalga- Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Genel Merkezi ve Şırnak Şubesi, Gabar bölgesinde sürdürülen petrol arama ve üretim faaliyetlerinin çevresel etkilerinin araştırılması için hukuki süreç başlattı. Dernek, bölgede gerçekleştirdiği saha incelemesinde tespit ettiğini bildirdiği çevresel kirlilik şüphesi, arazi tahribatı, ağaç kesimleri ve atıkların yanı sıra halk sağlığı açısından risk oluşturabileceği belirtilen gaz salınımı iddialarının araştırılması amacıyla Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulundu.

ÖHD, adli başvurunun yanı sıra Şırnak İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü, Devlet Su İşleri (DSİ) 10. Bölge Müdürlüğü, Şırnak İl Sağlık Müdürlüğü ile Şırnak İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne de başvurarak inceleme ve denetim yapılmasını istedi.

Gabar’da saha incelemesi

ÖHD'nin açıklamasına göre, dernek temsilcileri 17 Ekim 2026 tarihinde Şırnak'ın Gabar bölgesinde petrol arama ve üretim faaliyetlerinin yürütüldüğü alanlarda saha incelemesi gerçekleştirdi.

İnceleme sırasında petrol faaliyetleriyle bağlantılı bölgelerde geniş çaplı kazı ve arazi tesviyesi çalışmaları, doğal zemin yapısında bozulmalar, boru ve tesisat unsurları ile doğal bitki örtüsünde tahribat gözlemlendi. Dernek, bazı alanlarda ağaç kesimleri yapıldığını, inşaat ve yalıtım malzemeleri başta olmak üzere çeşitli atıkların açık alanlarda bırakıldığını bildirdi.

Saha incelemesinde dikkat çeken bir diğer bulgu ise dere yataklarında ve toprak yüzeylerinde görülen koyu renkli birikintiler oldu. ÖHD, bu birikintilerin petrol veya petrol türevi kimyasal maddeler olabileceğini değerlendirdi. Dernek, söz konusu gözlemlerin fotoğraflandığını ve ilgili görsellerin idari başvuru dosyasına eklendiğini belirtti.

Açıkta bırakılan atıkların niteliğinin, bu maddelerin nasıl depolandığının ve bertaraf edilip edilmediğinin de araştırılması gerektiğini kaydeden ÖHD, petrol faaliyetlerinin çevresel etkilerinin yalnızca sondaj ve üretim noktalarıyla sınırlı değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

Akçay ve Kayaboyun çevresinde H₂S gazı iddiası

ÖHD'nin araştırılmasını istediği başlıklardan biri de Gabar bölgesindeki Akçay ve Kayaboyun köyleri çevresinde hidrojen sülfür (H₂S) gazı salınımı yaşandığına ilişkin iddialar oldu.

Dernek, saha ziyaretleri sırasında bölgede yoğun koku gözlemlediklerini belirterek, bu durumun bölge halkının sağlığı bakımından oluşturabileceği risklerin bilimsel ölçümlerle ortaya konulması gerektiğini ifade etti.

Hidrojen sülfür, belirli konsantrasyonlarda insan sağlığı açısından tehlike oluşturabilen bir gaz. Ancak saha ziyaretinde hissedilen kokunun tek başına gazın varlığını veya yoğunluğunu kanıtlaması mümkün değil. Bu nedenle ÖHD, iddiaların yetkili kurumlar tarafından yapılacak ölçümlerle araştırılmasını, gerekli analizlerin gerçekleştirilmesini ve bölge halkının maruz kalabileceği risklerin belirlenmesini talep etti.

ÖHD, petrol faaliyetlerinin bütün aşamalarının denetlenmesini istedi

ÖHD, Şırnak İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü'ne yaptığı başvuruda, çevresel denetimin yalnızca fotoğraflanan noktalarla sınırlı tutulmaması gerektiğini vurguladı. Başvuruda petrol arama ve üretim sahalarının yanı sıra sondaj noktalarının, boru hatlarının, bağlantı yollarının, depolama alanlarının, atık yönetim alanlarının ve faaliyetlerden etkilenmiş dere yataklarıyla çevresindeki toprakların da incelenmesi istendi. Dernek, başvuruda özellikle altı başlıkta inceleme yapılmasını talep etti:

Su ve toprak kirliliği: Dere yatakları, yüzey suları, gerekli görülen yeraltı suyu noktaları ve toprakta petrol, petrol türevi maddeler ve diğer kimyasal kirleticilerin bulunup bulunmadığının araştırılması; uygun noktalardan usulüne uygun numuneler alınarak yetkili laboratuvarlarda analiz yapılması.

ÇED kararları ve çevresel taahhütler: Petrol arama ve üretim faaliyetlerinin ÇED kararlarına, ÇED raporlarına veya proje tanıtım dosyalarına, çevresel koruma önlemlerine ve izleme yükümlülüklerine uygun yürütülüp yürütülmediğinin incelenmesi. Sahadaki fiilî faaliyet alanı ve kapasite değişikliklerinin de değerlendirilmesi.

Çevresel izinler: Faaliyetler için gerekli çevresel izin ve lisansların bulunup bulunmadığının, geçerliliklerinin ve izin koşullarına uyulup uyulmadığının denetlenmesi.

Atık yönetimi: Sondaj ve üretim faaliyetlerinden kaynaklanan atıkların niteliğinin ve sınıflandırılmasının belirlenmesi; geçici depolama, taşıma, geri kazanım ve bertaraf süreçleriyle bunlara ilişkin kayıt ve belgelerin incelenmesi.

Arazi ve doğal çevre üzerindeki etkiler: Kazı, hafriyat, arazi tesviyesi, bitki örtüsünün kaldırılması ve ağaç kesimi yapılan alanların izinler, ÇED kapsamında öngörülen tedbirler ve rehabilitasyon yükümlülükleri yönünden değerlendirilmesi.

Önceki denetimler: Bölgede daha önce gerçekleştirilen çevresel denetimlerin, tespit edilen aykırılıkların, uygulanan idari yaptırımların ve alınması istenen tedbirlerin yerine getirilip getirilmediğinin araştırılması.

ÖHD, denetim sonucunda çevre kirliliği veya mevzuata aykırılık tespit edilmesi halinde 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında idari yaptırımların uygulanmasını, kirliliğin devam etmesinin önlenmesini, kirlenmiş alanların temizlenmesini ve çevresel iyileştirme çalışmalarının gerçekleştirilmesini istedi.

DSİ'den su ve sediment analizi talebi

ÖHD'nin başvurduğu kurumlardan biri de Devlet Su İşleri (DSİ) 10. Bölge Müdürlüğü oldu. Dernek, petrol faaliyetlerinin dere yatakları, yüzey suları ve yeraltı suyu kaynakları üzerindeki olası etkilerinin araştırılmasını talep etti. Başvuruda, petrol ve kimyasal kirlilik şüphesinin bulunduğu alanlardan su ve sediment (dere yatağı tabanında biriken tortu) numuneleri alınarak analiz yapılması istendi.

Ayrıca olası sızıntıların kaynağının belirlenmesi, kirleticilerin su kaynaklarına ulaşmasının önlenmesi ve kirlenmiş alanların temizlenmesi için gerekli önlemlerin alınması talep edildi.

İl Sağlık Müdürlüğüne halk sağlığı başvurusu

ÖHD, Şırnak İl Sağlık Müdürlüğüne yaptığı başvuruda ise petrol arama ve üretim faaliyetlerinin bölgede yaşayanların ve sahada çalışanların sağlığı üzerindeki etkilerinin araştırılmasını istedi.

Özellikle Akçay ve Kayaboyun köyleri çevresindeki hidrojen sülfür (H₂S) gazı salınımı iddialarının bilimsel yöntemlerle incelenmesini talep eden dernek, gerekli gaz ölçümlerinin ve sağlık değerlendirmelerinin yapılmasını gündeme getirdi.

Başvuruda, çevresel kirliliğin halk sağlığı üzerindeki olası etkilerinin belirlenmesi, gerekli analizlerin gerçekleştirilmesi ve bölge halkını koruyacak önleyici sağlık tedbirlerinin alınması istendi.

Tarım alanları ve meralar için inceleme talebi

Derneğin başvurduğu bir diğer kurum Şırnak İl Tarım ve Orman Müdürlüğü oldu. Dernek, petrol faaliyetlerinin tarım arazileri, meralar, toprak yapısı ve doğal bitki örtüsü üzerindeki etkilerinin araştırılmasını istedi. Arazi müdahalelerinin ilgili izinlere ve mevzuata uygun olup olmadığının denetlenmesini talep eden ÖHD, faaliyetler nedeniyle meydana gelmiş olabilecek zararların da belirlenerek giderilmesi gerektiğini bildirdi.

Başvuruda, doğal bitki örtüsündeki tahribatın ve ağaç kesimlerinin yalnızca faaliyet sahası açısından değil, çevredeki doğal yaşam alanları ve ekolojik bütünlük bakımından da değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekildi.

Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusu

Derneğin Genel Merkezi ve Şırnak Şubesi, saha incelemesinde gözlemlediğini bildirdiği çevresel kirlilik şüphesi, atık yönetimindeki olası hukuka aykırılıklar, su ve toprak kaynaklarının zarar görmesi, orman ve mera alanlarındaki tahribat ile denetim yükümlülüklerinin yerine getirilmediği iddiaları nedeniyle Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulundu.

Dernek, suç duyurusunda Türk Ceza Kanunu'nun 181'inci maddesinde düzenlenen çevrenin kasten kirletilmesi ve 182'nci maddesinde düzenlenen çevrenin taksirle kirletilmesi suçları başta olmak üzere ilgili hükümlerin değerlendirilmesini istedi. Ayrıca Orman Kanunu kapsamında da gerekli soruşturmanın yürütülmesini talep etti.

ÖHD, petrol faaliyetlerini yürüten işletmelerin yetkililerinin, yüklenicilerin ve varsa denetim görevini yerine getirmediği değerlendirilen kamu görevlilerinin sorumluluklarının araştırılmasını istedi.

Suç duyurusunda yer alan iddiaların soruşturma sonucunda ortaya konulması gerektiğini belirten dernek, sorumluların tespit edilmesi ve gerekli adli işlemlerin yürütülmesi çağrısında bulundu.

"Sağlıklı çevrede yaşama hakkı kamusal sorumluluktur"

Kurum, Gabar'daki petrol faaliyetlerinin çevresel etkilerinin yalnızca üretim alanlarıyla sınırlı olmadığını, su kaynakları, ormanlar, meralar ve doğal yaşam alanlarının korunmasının bölge halkının yaşam hakkıyla doğrudan bağlantılı olduğunu belirtti.

Anayasa'nın 56'ncı maddesini hatırlatan dernek, herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğunu, çevre sağlığını koruma ve çevre kirlenmesini önleme görevinin devlete ve vatandaşlara ait olduğunu vurguladı.

Başvurularda ayrıca 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8'inci maddesindeki kirletme yasağına, 12'nci maddesindeki denetim hükümlerine ve 15'inci maddesindeki faaliyetlerin durdurulmasına ilişkin düzenlemelere dikkat çekildi. Bu hükümler çerçevesinde çevresel risklerin önlenmesi, etkili denetim yapılması ve tespit edilecek zararların giderilmesi gerektiği ifade edildi.

Dernek, Gabar'da gözlemlendiğini bildirdikleri ekolojik tahribatın bütün yönleriyle araştırılması, sorumluların belirlenmesi, gerekli adli ve idari işlemlerin yürütülmesi ve çevresel zararların giderilmesi için başlattıkları hukuki sürecin takipçisi olacaklarını açıkladı.

Kaynak: Haber Merkezi

Abone Ol

İyi gazetecilik posta kutunda!
Güncel haberler, haftalık ekonomi bülteni ve Pazar derginiz Plus’ı email olarak almak için abone olun.