Yapay zekânın uydurduğu mahkeme kararlarını kullanan avukata AİHM'den iki yıl temsil yasağı

AİHM, yapay zekâ tarafından üretilen sahte içtihatları doğrulamadan dava dosyasına sunan Romanyalı bir avukatın iki yıl boyunca mahkeme önünde başvurucuları temsil etmesini yasakladı. Avukatın dilekçesinde gerçekte var olmayan mahkeme kararları, gerçek kararlara ait uydurma paragraflar ve savunduğu görüşlerle çelişen içtihatlar tespit edildi.

·

Kısa Dalga - Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, yapay zekâ kullanılarak hazırlanan hukuki belgelerdeki hatalara ilişkin dikkat çekici bir yaptırım kararı verdi.

AİHM'nin 18 Kasım 2026'da yayımladığı açıklamaya göre Romanyalı bir avukat, Mahkemeye sunduğu yazılı görüşlerde yapay zekânın ürettiği gerçekte var olmayan kararları ve yanlış içtihat atıflarını kullandığı gerekçesiyle iki yıl boyunca AİHM'de başvurucuları temsil etmekten men edildi.

Mahkeme Başkanı tarafından 13 Kasım'da alınan karar, AİHM İçtüzüğü'nün 44D maddesine dayandırıldı.

Yasak, avukatın yalnızca başvurucuları temsil etmesini değil, Mahkeme önündeki davalarda taraflara başka biçimlerde yardım etmesini de kapsıyor.

Var olmayan kararları gerçekmiş gibi sundu

Olay, Romanyalı avukatın iki temsilciden biri olarak görev yaptığı bir başvuruda sunduğu yazılı görüşlerin incelenmesi sırasında ortaya çıktı.

AİHM Dairesi, avukatın dilekçesinde Mahkemenin içtihatlarına ilişkin çok sayıda yanlışlık tespit etti.

Bunlar arasında üç tür hata öne çıktı:

  • Uydurma kararlar: AİHM tarafından hiç verilmemiş kararların varmış gibi gösterilmesi.
  • Sahte paragraf numaraları: Gerçek mahkeme kararlarında bulunmayan paragraflara atıf yapılması.
  • İlgisiz veya çelişkili içtihatlar: Savunulan hukuki görüşü desteklemeyen, hatta onunla açıkça çelişen kararlara dayanılması.

AİHM, bu yanlışlıkların tekil veya basit yazım hataları olmadığını belirledi.

Mahkemeye göre avukatın sunduğu metinde çok sayıda tekrarlanan ve hukuki argümanların esasını etkileyen yanlışlık bulunuyordu.

Avukat yapay zekâ kullandığını kabul etti

Mahkemenin açıklamasına göre Romanyalı avukat, yazılı görüşlerini hazırlarken yapay zekâ araçlarından yararlandığını kabul etti.

Ancak tespit edilen sorunları “yanlışlıklar” ve “atıf hataları” olarak değerlendirdi.

AİHM ise avukatın açıklamasını yeterli bulmadı.

Mahkeme, hataların yalnızca kaynak gösterme sırasında yapılmış küçük yanlışlıklardan ibaret olmadığını, hukuki savunmanın güvenilirliğini etkileyen sistematik sorunlar içerdiğini belirtti.

Avukatın, yapay zekâ tarafından üretilen içtihatlara ilişkin bilgileri bağımsız kaynaklardan kontrol etmesi gerektiği vurgulandı.

“HUDOC'tan kolaylıkla kontrol edilebilirdi”

AİHM kararında özellikle Mahkemenin resmî içtihat veri tabanı olan HUDOC'un önemine dikkat çekildi.

Mahkemeye göre bir avukat, yapay zekânın ürettiği karar isimlerini, paragraf numaralarını ve hukuki değerlendirmeleri dilekçeye eklemeden önce güvenilir kaynaklardan doğrulamakla yükümlü.

Bu kapsamda HUDOC üzerinden kararların gerçekten var olup olmadığı, ilgili paragrafların hangi değerlendirmeleri içerdiği ve atıf yapılan içtihatların ileri sürülen görüşü destekleyip desteklemediği kontrol edilmeli.

AİHM, avukatın bazı karar atıflarını yeterince incelemediğini kabul etmesine rağmen bu açıklamanın dahi yaşananları tam olarak yansıtmadığını değerlendirdi.

Mahkemeye göre bazı içtihat atıflarında hiçbir doğrulama yapılmamıştı.

Üstelik tekrarlanan hataların önemli bir bölümü HUDOC üzerinde yapılacak basit bir kontrolle tespit edilebilecek nitelikteydi.

“Adaletin işleyişine zarar verdi”

Mahkeme, olayın yalnızca avukatın mesleki özen yükümlülüğünü ihlal etmesiyle sınırlı olmadığını belirtti.

Sahte ve hatalı içtihatlar nedeniyle AİHM'nin sunulan hukuki görüşleri doğrulamak için önemli ölçüde zaman harcamak zorunda kaldığı açıklandı.

Ayrıca İçtüzük'ün 44D maddesi kapsamında ayrı bir inceleme başlatıldı ve ilgili kurumlarla kapsamlı yazışmalar yapıldı.

AİHM Dairesi, bu işlemlerin Mahkemenin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki asli görevleriyle bağdaşmayan ilave bir iş yükü doğurduğunu değerlendirdi.

Mahkeme, avukatın davranışının adaletin işleyişine zarar verdiği sonucuna ulaştı.

İki yıllık yasak nasıl verildi?

AİHM Dairesi, yaptığı incelemenin ardından avukatın iki yıl süreyle mahkeme önünde tarafları temsil etmekten veya taraflara yardım etmekten men edilmesi için Mahkeme Başkanı'na gerekçeli öneride bulundu.

Süreçte avukattan, Romanya hükümetinden ve Romanya Ulusal Barolar Birliğinden görüş istendi.

Yaş Barosu'na (Iași Bar Association) da görüş bildirme imkânı tanındı ancak baro herhangi bir açıklama sunmadı.

Tarafların değerlendirmelerinin ardından Mahkeme Başkanı, 13 Kasım 2026'da iki yıllık temsil yasağını onayladı.

AİHM, avukatın davranışının İçtüzük'ün 44D maddesinde öngörülen “istisnai koşullar” düzeyine ulaştığını belirtti.

Yasak, avukatın Romanya'daki mesleki yetkisinin bütünüyle kaldırılması anlamına gelmiyor. Karar, AİHM önünde başvurucuları temsil etmesini veya onlara hukuki yardım sunmasını kapsıyor.

Dava diğer avukatla devam edebilecek

AİHM'nin açıklamasında, söz konusu davada iki temsilci bulunduğu ve yaptırımın yalnızca hatalı dilekçeyi hazırlayan avukata uygulandığı belirtildi.

Karar avukata, başvuruculara, Romanya hükümetine, Romanya Ulusal Barolar Birliğine ve Yaş Barosuna bildirildi.

Mahkeme, başvurunun esasına ilişkin bir ihlal kararı açıklamadı.

Kaynak: Haber Merkezi

Abone Ol

İyi gazetecilik posta kutunda!
Güncel haberler, haftalık ekonomi bülteni ve Pazar derginiz Plus’ı email olarak almak için abone olun.