10 soruda "mutlak butlan" gölgesinde 6 beldede seçim sonuçları

GÜLSEVEN ÖZKAN

Tokat, Gümüşhane ve Nevşehir'de yeniden belde statüsü kazanan yerleşimlerde 7 Haziran'da belediye başkanı ve belediye meclisi üyelerini belirlemek için sandık kuruldu. Seçimlerin ardından AKP dört, MHP ve CHP ise birer beldede belediye başkanlığını kazandı. Ancak sonuçlardan çok, seçim öncesinde muhalefetin gündeme taşıdığı "taşıma seçmen" iddiaları ve seçimlerin hukuki boyutuna ilişkin tartışmalar öne çıktı. Seçimlerin neden yapıldığından sonuçlara, beldelerin siyasi geçmişinden itiraz süreçlerine kadar öne çıkan başlıkları 10 soruda derledik.

1- 7 Haziran’da 6 beldede seçim neden yapıldı?

Beldelerin seçim tarihine göre, 6 belde 2011 yılı nüfus verileri esas alınarak nüfuslarının 2 binin altında kaldığı gerekçesiyle belde belediye statülerini kaybetti. Ancak mahkemelere yapılan itirazlar ardından yeniden belde statüsü kazanan yerleşim birimlerinde belediye teşkilatlarının oluşturulması amacıyla seçim yapılmasına karar verildi ve 7 Haziran 2026 için takvim belirlendi. Bu kapsamda Tokat'ın Reşadiye ilçesine bağlı Yolüstü ve Çevrecik, Almus ilçesine bağlı Bağtaşı, Yeşilyurt ilçesine bağlı Kuşçu, Gümüşhane merkez ilçeye bağlı Tekke ve Nevşehir'in Ürgüp ilçesine bağlı Mustafapaşa beldelerinde seçmenler belediye başkanı ve belediye meclisi üyelerini belirlemek üzere sandık başına gitti. Ayrıca Türkiye genelinde istifa gibi çeşitli sebeplerle seçim yapılamayan 362 mahallede ise muhtar ile ihtiyar heyetleri seçim sonuçlarına göre belirlendi. Belde seçimi kapsamında toplam bin 164 sandıkta 371 bin 870 kayıtlı seçmen ile oy verme işlemi gerçekleştirildi.

2- Seçime kaç parti katıldı?

Ara seçimlere 27 siyasi parti katıldı. Yüksek Seçim Kurulu'nda (YSK) yapılan kura çekimiyle birleşik oy pusulasında siyasi partiler; Adalet Birlik Partisi, DEVA Partisi, Vatan Partisi, AK Parti, Doğru Yol Partisi, Büyük Birlik Partisi, Saadet Partisi, Yeni Türkiye Partisi, Türkiye Komünist Hareketi, CHP, Yerli ve Milli Parti, Anavatan Partisi, Demokratik Sol Parti, Gelecek Partisi, Teknoloji Kalkınma Partisi, İYİ Parti, Anahtar Parti, Yeniden Refah Partisi, Demokrat Parti, Adalet Partisi, Anadolu Birliği Partisi, Türkiye Komünist Partisi, MHP, Zafer Partisi, Bağımsız Türkiye Partisi, Halkın Kurtuluş Partisi, Merkez Sağ Parti olarak sıralandı.

3- Seçimlerde öne çıkan adayların dikkat çeken özellikleri nelerdi?

Ara seçimlerde yarışan adaylar arasında uzun yıllardır yerel görevlerde bulunan isimler ve ilginç siyasi rekabetler dikkat çekti. AK Parti'nin Bağtaşı adayı Mustafa Karadağ iki dönemdir muhtarlık yaparken, Çevrecik'te AK Parti adayı Turgay Çetin üç dönemdir muhtar olarak görev yapıyordu. Yolüstü'nde AK Parti adayı Mustafa Altın ise Yolüstü Kültür ve Dayanışma Derneği Başkanlığı'nın yanı sıra İstanbul Bahçelievler Belediye Meclis Üyeliği yaptı. CHP'nin Çevrecik adayı Nazım Demirkol uzun yıllardır çeşitli sivil toplum kuruluşlarında görev alırken Cemevi Dernek Başkanlığı görevini yürütüyordu ve ilk kez belediye başkanlığına aday oldu. Gümüşhane'nin Tekke beldesinde ise CHP adayı Barış Demirkıran ile Cumhur İttifakı'nın ortak adayı Kemalettin Demirkıran'ın akraba olmalarına rağmen rakip olarak yarışmaları seçimlerin en dikkat çekici ayrıntılarından biri oldu. Barış Demirkıran'ın daha önce Tarım Kredi Kooperatifleri Gümüşhane İl Müdürlüğü görevinde bulunması da öne çıkan detaylar arasında yer aldı.

4- AKP, CHP ve MHP kaç beldede aday çıkardı?

CHP, Çevrecik, Tekke, Mustafapaşa, Bağtaşı ve Yolüstü beldelerinde aday gösterdi. Kuşçu'da ise aday çıkarmadı. AKP ile Cumhur İttifakı ortağı MHP ise ortak adaylar üzerinde uzlaşarak seçim yapılacak 6 beldenin tamamında ortak adaylarla yarışa katıldı. Yolüstü beldesinde ise Anahtar Parti adayı Mehmet Can Coşkun, seçim yarışında öne çıkan isimler arasında yer aldı.

5- Seçimleri hangi parti kazandı?

Seçim sonucuna göre 6 beldeden dördünü AKP, birini MHP, birini de CHP kazandı. Kesin olmayan sonuçlara göre Tokat'ın Bağtaşı beldesinde AKP adayı Mustafa Karadağ, Kuşçu beldesinde MHP adayı Hikmet Temizel belediye başkanlığına seçildi. Nevşehir Mustafapaşa'da AKP'nin adayı Mustafa Özer, Tokat Yolüstü'nde ise AKP'nin adayı Mustafa Altın belediye başkanlığına seçildi. Gümüşhane Tekke'de AKP'nin adayı Kemalettin Aydın, Tokat Çevrecik'te ise CHP'nin adayı Nazım Demirkol belediye başkanlığına seçildi.

6- AK Parti, CHP ve MHP seçim yapılan beldelerde nasıl bir sayısal başarı gösterdi?

Ara seçim yapılan 6 beldenin 4'ünde AK Parti belediye başkanlığını kazandı. Parti, Bağtaşı'nda yüzde 94,62, Yolüstü'nde yüzde 80,40, Tekke'de yüzde 63,09 ve Mustafapaşa'da yüzde 51,62 oy aldı. CHP ise yalnızca Çevrecik beldesinde yüzde 51,40 oy oranıyla belediye başkanlığını kazandı. MHP ise Kuşçu beldesinde yüzde 57,38 oy alarak seçimi birinci sırada tamamladı. Kuşçu'da AK Parti aday çıkarmayarak MHP adayını desteklerken, diğer beldelerde de Cumhur İttifakı ortak adaylarla yarıştı.

7- CHP'nin 6 beldedeki seçimlere ilişkin gündeme getirdiği "taşıma seçmen" iddiası ne?

CHP Genel Başkan Yardımcısı Gökan Zeybek, seçim sürecinde bazı beldelerde olağan dışı nüfus hareketliliği yaşandığını belirterek, 2024 yerel seçimlerinde 4 bin 275 olan toplam seçmen sayısının 6 Mayıs 2026 itibarıyla 10 bin 791'e yükseldiğini açıkladı. Zeybek, nüfus müdürlükleri üzerinden başka yerlerden seçmen taşındığına yönelik ciddi iddialar bulunduğunu, bu konudaki itirazların ise seçim kurullarınca dikkate alınmadığını savundu.

CHP, 6 beldede seçmen sayısının iki yılda 4 bin 275'ten 10 bin 791'e çıkmasını gerekçe göstererek bazı beldelere "taşıma seçmen" kaydırıldığı iddiasını gündeme getirdi. Örneğin CHP'nin Çevrecik Belediye Başkan adayı Nazım Demirkol, beldede seçmen sayısındaki olağan dışı artış olduğunu anlatarak, “Burada normalde 700-800 seçmen vardı. Şimdi seçmen sayısı 1.500'lere çıktı. Beldeye dışarıdan seçmen taşındığını düşünüyoruz" dedi.

8- Seçim yapılan 6 beldenin siyasi geçmişi nasıl şekillendi?

Seçim yapılan beldelerin siyasi geçmişi farklı eğilimler gösteriyor. CHP, Tokat'ın Çevrecik beldesinde seçimi kazandı. Çevrecik, 1999-2014 yılları arasında belediye statüsünde kaldığı üç dönemde iki kez CHP, bir kez ise Demokrat Sol Parti (DSP) tarafından yönetildi. 1999’da CHP’nin oranı yüzde 39 olurken, 2004’te yüzde 54,42’ye yükseldi. 2009’da ise yüzde 56,7 olarak kayda geçti. Hafta sonu yapılan seçimde başkan seçilen CHP’li Demirkol’un verdiği bilgiye göre, Çevrecik'in ve çevresindeki yerleşimlerin ağırlıklı olarak sosyal demokrat seçmenlerden oluşuyor. Demirkol "Burası Alevi nüfusun yoğun olduğu bir bölge. Saray, Kışla ve Çayırpınar gibi birçok yerleşimde Cumhuriyet Halk Partisi'nin güçlü bir tabanı bulunuyor" ifadelerini kullandı.

Diğer beldelere bakıldığında Cumhur İttifakı'nın güçlü olduğu beldeler arasında yer alan Bağtaşı'nda ise AK Parti geçmiş seçimlerde belirgin üstünlük sağladı. AK Parti 2004 yerel seçimlerinde yüzde 66,6, 2009 seçimlerinde ise yüzde 94,9 oy oranıyla belediyeyi kazandı. Kuşçu beldesinde farklı dönemlerde hem MHP hem de AK Parti yönetimi görüldü. MHP 2004 seçimlerini yüzde 52,6 oyla kazanırken, AK Parti 2009 seçimlerinde yüzde 53,7 oy oranıyla belediyeyi aldı. Yolüstü beldesinde de benzer şekilde iki parti arasında el değiştiren bir tablo ortaya çıktı. MHP 2004 yılında yüzde 64,4 oyla seçimi kazanırken, AK Parti 2009 yılında yüzde 63,2 oy oranıyla belediye yönetimini devraldı.

Gümüşhane'nin Tekke beldesinde 2009 yılında yapılan ilk seçimde AK Parti adayı Gürsel Şeyhoğlu belediye başkanı seçildi. CHP'nin itirazı üzerine seçim yenilendi ancak tekrarlanan seçimde de AK Parti adayı kazandı. Buna karşın CHP'nin bölgede önemli bir seçmen desteği bulunuyor. Nitekim CHP, 2004 yerel seçimlerinde yüzde 57,9 oy oranıyla Tekke'de belediyeyi kazanmıştı.

Nevşehir'in Ürgüp ilçesine bağlı Mustafapaşa beldesinde ise 2004 yılında Anavatan Partisi yüzde 59,1 oyla seçimi kazanırken, 2009 yılında belediye yönetimi yüzde 58,2 oy alan AK Parti'ye geçti. Bu tablo, beldelerin bir bölümünde CHP'nin, önemli bir kısmında ise AK Parti ve MHP'nin geçmişten gelen güçlü siyasi ağırlığının bulunduğunu gösteriyor.

Gümüşhane'nin Tekke beldesinde siyasi rekabet geçmişte de dikkat çekici sonuçlara sahne oldu. 2009 yerel seçimlerinde 878 geçerli oyun 362'sini alan AK Parti adayı Gürsel Şeyhoğlu belediye başkanı seçildi. Aynı seçimde CHP adayı Rahmi Ertürk 294, MHP adayı Nurettin Alkan ise 214 oy aldı. Ancak seçim sonuçlarına ilişkin CHP'nin oy pusulalarında hata bulunduğu gerekçesiyle yaptığı itiraz kabul edildi ve seçim iptal edildi. Bunun üzerine 7 Haziran 2009'da seçimler yenilendi. Tekrarlanan seçimde de AK Parti adayı Gürsel Şeyhoğlu üstünlüğünü koruyarak yeniden belediye başkanı seçildi. Yenilenen seçimde AK Parti 462 oy alırken, CHP 292, MHP ise 99 oyda kaldı. Buna karşın Tekke beldesinde CHP'nin de geçmişten gelen önemli bir seçmen desteği bulunuyor. Nitekim 2004 yerel seçimlerinde CHP yüzde 57,9 oy oranıyla belediye başkanlığını kazanmıştı. Bu sonuçlar, Tekke'nin farklı dönemlerde hem AK Parti'nin hem de CHP'nin güçlü olduğu rekabetçi bir siyasi yapıya sahip olduğunu gösteriyor.

9- Altı beldedeki seçim sonuçlarından Türkiye geneline ilişkin siyasi sonuçlar çıkarılabilir mi?

Sosyal medyada seçim sonuçlarına ilişkin yapılan bazı değerlendirmelerin aksine çok sayıda siyaset bilimci ve seçim araştırmacısı, Orta Anadolu’daki nüfusları bin 500- 2 bin civarında olan altı küçük beldede gerçekleştirilen ara yerel seçimlerden Türkiye geneline ilişkin sonuçlar çıkarılmasının metodolojik açıdan doğru olmadığı görüşünü dile getirdi. Uzmanlar, söz konusu yerleşimlerin seçmen büyüklüğü ve temsil kabiliyetinin ülke genelindeki seçmen davranışlarını yansıtmak için yetersiz olduğuna dikkat çekerken, bu sonuçlardan genel siyasi eğilimler veya seçim trendleri üretmenin sağlıklı bir yaklaşım olmadığını belirtti. Değerlendirmelerde, bu tür seçimlerin daha çok yerel dinamikleri yansıttığı, ulusal ölçekteki seçmen tercihleri hakkında ise güvenilir çıkarımlar sunmadığı vurgulandı. Araştırmacılar ayrıca aynı seçimlerin farklı sosyolojik ve siyasi özelliklere sahip başka bölgelerde yapılması halinde bambaşka sonuçların ortaya çıkabileceğini, bu nedenle altı küçük beldenin sonuçlarından Türkiye siyasetine ilişkin kapsamlı analizler üretmenin bilimsel temelden yoksun olduğunu ifade etti.

10- Seçimlerin ardından itiraz veya iptal süreci gündeme gelebilir mi?

CHP'nin bazı beldelerde gündeme getirdiği "taşıma seçmen" iddiaları nedeniyle seçimlere ilişkin itiraz süreçleri gündeme geldi. Seçim hukukunda seçmen kütükleri, sandık sonuçları ve seçim işlemlerine ilişkin itirazlar, belirlenen süreler içinde ilçe seçim kurulları, il seçim kurulları ve Yüksek Seçim Kurulu'na (YSK) yapılabiliyor. Seçim sonuçlarına yönelik olası itirazların değerlendirilmesi ve kesin sonuçların YSK tarafından ilan edilmesinin ardından başlatılabiliyor. Olası itiraz süreçlerine ilişkin takvim, kesin sonuçların ilan edilmesinin ardından ortaya çıkacak.