AB'nin gençlik hibelerinde dini eğitim hattı: TÜGVA, TÜRGEV, Ensar, ÖNDER ve İlim Yayma...

HALE GÖNÜLTAŞ

Avrupa Birliği'nin gençlik ve eğitim için ayırdığı hibelerde aynı vakıf ve dernekler farklı programlarda yeniden ortaya çıktı. Türkiye Ulusal Ajansı'nın 2025 ve 2026'nın ilk yarısında açıkladığı sonuçlara göre Erasmus+ ve Avrupa Dayanışma Programı kapsamında dağıtılan hibelerden TÜGVA, TÜRGEV, Ensar Vakfı, ÖNDER, İlim Yayma Cemiyeti, Türkiye Diyanet Vakfı, Genç Hayrat Derneği ve benzeri kuruluşlar yararlandı.

Listelerde yer alan kurumların bir bölümü öğrenci yurtları işletiyor, imam hatip öğrencileriyle çalışıyor ya da dini eğitim faaliyetleri yürütüyor. Bazıları ise Türkiye'de gençlerin eğitimi, barınması ve sosyal faaliyetleri üzerinde etkili olan yapılar arasında gösteriliyor.

Aynı kuruluşlar gençlik hareketliliğinden gönüllülük projelerine, sivil toplum ortaklıklarından gençlerin karar alma süreçlerine katılımını destekleyen programlara kadar farklı başlıklarda yeniden destek aldı.

Ulusal Ajans hangi fonları dağıtıyor?

Türkiye Ulusal Ajansı, Avrupa Birliği'nin Türkiye'ye sağladığı tüm fonları dağıtan bir kurum değil. Ajans, Erasmus+ ve Avrupa Dayanışma Programı kapsamındaki eğitim, gençlik, gönüllülük ve spor projelerinin Türkiye'deki uygulamasından sorumlu. Ulusal Ajans’ın internet sitesinde yer alan bilgilere göre başvurular Ulusal Ajans’a yapılıyor. Projeler değerlendirme sürecinden geçiriliyor. Desteklenmeye değer bulunan projeler için hibe tahsis ediliyor. Bu nedenle haberde yer alan destekler, Avrupa Birliği'nin Türkiye'deki bütün fonlarını değil, gençlik, eğitim, gönüllülük ve sivil toplum alanlarına yönelik Erasmus+ ve Avrupa Dayanışma Programı hibelerini kapsıyor. Ulusal Ajans'ın açıkladığı rakamlar kesin ödeme tutarları değil. Listelerde yer alan miktarlar azami hibe tutarlarını gösteriyor. Nihai ödeme proje sözleşmelerine ve uygulama sürecine göre değişebiliyor.

770 bin avroyu aşan destek

2025 yılında açıklanan gençlik hareketliliği projelerinde en yüksek desteklerden bazıları öğrenci yurtları, gençlik çalışmaları ve eğitim faaliyetleriyle öne çıkan kuruluşlara ayrıldı. Türkiye Gençlik ve Eğitime Hizmet Vakfı'nın projesine 196 bin 150 avro destek öngörüldü. Türkiye Gençlik Vakfı'nın projesi için 187 bin 350 avro hibe ayrıldı. Aynı programda MÜSİAD 187 bin 350 avro, Bülbülzade Vakfı ise yaklaşık 200 bin avroluk destek almaya hak kazandı. Yalnızca bu dört kuruluşa ayrılan azami destek miktarı 770 bin avroyu aştı.

Gençlik fonlarında öne çıkan profil

Fon alan kuruluşların bir bölümü öğrenci yurtları işletiyor, imam hatip öğrencileriyle çalışıyor, gençlik faaliyetleri yürütüyor ya da dini eğitim alanında faaliyet gösteriyor. Bu durum, AB'nin gençlik ve eğitim için ayırdığı kaynakların hangi kurumsal yapılara yöneldiği sorusunu gündeme getiriyor.

Aynı kuruluşlar farklı programlarda

Sivil toplum kuruluşlarının ortak projeler geliştirmesi için açılan programlarda da benzer isimler yer aldı. Bu kapsamda TÜGVA, İlim Yayma Cemiyeti, ÖNDER İmam Hatipliler Derneği, MÜSİAD, Kültür ve Medeniyet Derneği, İnsani Hayat Derneği ve İnsan İzi Uluslararası İnsani Yardım Derneği destek alan kuruluşlar arasında yer aldı. Bu projelerin önemli bir kısmına yaklaşık 60 bin avro tutarında hibe ayrıldı.

2026 listelerinde Ensar ve ÖNDER

2026'nın ilk aylarında açıklanan sonuçlarda Ensar Vakfı ve ÖNDER de yer aldı. Gençlerin karar alma süreçlerine ve sivil toplum çalışmalarına katılımını destekleyen projeler kapsamında Ensar Vakfı'nın "Doğa ile Dönüş" projesine 37 bin 106 avro destek ayrıldı.

ÖNDER'in "Sivil Toplumun Geleceği İçin Gençlerin Güçlendirilmesi" projesi için ise 34 bin 392 avro hibe öngörüldü. Aynı listede Genç Hayrat Derneği, Başakşehir İlim ve İrfan Derneği, İlke Akademi Vakfı ve Ahlaki Değerler Eğitimi Merkezi Derneği de yer alıyor.

Gönüllülük programlarında da aynı isimler

Gençlerin gönüllülük faaliyetlerine katılımını destekleyen programlarda da benzer kuruluşlar yer aldı. TÜGVA'nın "Umuda Kalk" projesi için 7 bin 560 avro destek ayrıldı. Aynı programda Türkiye Diyanet Vakfı, Ortadoğu Vakfı, Mostar Gençlik Dernekleri Federasyonu ve Türkiye Bosna Sancak Derneği de destek almaya hak kazandı.

Bu kuruluşlar neden önemli?

Listelerde adı geçen kuruluşların ortak özelliği yalnızca hibe almaları değil.

TÜGVA ve TÜRGEV, öğrenci yurtları, gençlik faaliyetleri ve eğitim çalışmalarıyla Türkiye'nin en etkili vakıfları arasında yer alıyor. Her iki kuruluş da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ailesiyle kurduğu ilişkiler nedeniyle uzun yıllardır kamuoyunun gündeminde. ÖNDER, Türkiye'deki imam hatip öğrencileri ve mezunlarının en büyük örgütlenmelerinden biri olarak biliniyor.

İlim Yayma Cemiyeti ise Cumhuriyet döneminin en köklü dini eğitim kuruluşlarından biri. Öğrenci yurtları ve eğitim faaliyetleriyle uzun yıllardır faaliyet yürütüyor. Türkiye Diyanet Vakfı, Diyanet İşleri Başkanlığı ile yürüttüğü çalışmalar ve uluslararası faaliyetleri nedeniyle Türkiye'nin en etkili dini vakıfları arasında gösteriliyor. MÜSİAD ise bir gençlik ya da eğitim kuruluşu değil. Türkiye'nin en etkili iş dünyası örgütlerinden biri. Bu nedenle gençlik ve eğitim hibelerinde yer alması ayrıca önem taşıyor.

Karaman davasından sonra da destek verildi

Ensar Vakfı'nın adı 2016 yılında Karaman'da ortaya çıkan ve Türkiye'nin en büyük çocuk istismarı davalarından birine dönüşen dosyayla da gündeme gelmişti. Davada sanık hapis cezasına çarptırıldı. Vakıf yönetimi ise yaşananların kurumsal değil, bireysel bir suç olduğunu savundu.