AİHM’den ‘kırmızılı kadın’ kararı: Sanık polise verilen fidan dikme cezası caydırıcı değil

CANAN COŞKUN

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2013 yılındaki Gezi Parkı eylemleri sırasında kamuoyunda “kırmızılı kadın” olarak bilinen Ceyda Sungur’un yüzüne yakın mesafeden gaz sıkılmasıyla ilgili açtığı davada kararını açıkladı. Mahkeme, polisin davranışının "insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele" olduğuna hükmederek Türkiye’yi tazminata mahkûm etti.

Kararda, polisin hiçbir uyarı yapmadan, doğrudan Sungur'un yüzüne ve bir metreden kısa mesafeden biber gazı sıktığı vurgulandı. AİHM, olay anındaki görüntüleri inceleyerek Sungur’un herhangi bir direniş göstermediğini veya polise karşı saldırgan bir tutum içinde olmadığını belirtti. Bu doğrultuda, kullanılan gücün "kesinlikle gerekli" olmadığı sonucuna varıldı.

Fidan dikme “cezasızlık” sayıldı

AİHM, yerel mahkemenin polis memuru F.Z.'ye verdiği 10 aylık hapis cezasını ertelemesini ve "300 fidan dikme" yükümlülüğü getirmesini de eleştirdi. Mahkeme, bu tür hafifletici tedbirlerin kolluk kuvvetlerinin karıştığı kötü muamele vakalarında "cezasızlık" sonucunu doğurduğunu ve caydırıcı olmadığını belirtti. Kararda, hukuk sisteminin failleri koruyan bir mekanizmaya dönüşmemesi gerektiği hatırlatıldı.

Mahkeme, Türkiye'nin Ceyda Sungur'a 6 bin 500 avro manevi tazminat ve 5 bin 400 avro mahkeme masrafı ödemesine karar verdi.

Ne olmuştu?

Ceyda Sungur, Gezi Parkı eylemleri sırasında İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Şehir Planlamacılığı bölümünde araştırma görevlisi olarak çalışıyordu.

28 Mayıs 2013’te Gezi Parkı’nda yaşanan polis müdahalesi sırasında oradaydı. Çıkan olaylar sırasında çevik kuvvet polisi Sungur’a 70 cm mesafeden biber gazı sıkmıştı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın re’sen başlattığı soruşturma kapsamında polis memuru Fatih Zengin’e "görevi kötüye kullanmak” suçlamasıyla dava açılmıştı. Davada dinlenen müşteki Ceyda Sungur, yaşananları şöyle anlatmıştı:

“Polisin herhangi bir uyarısı olmadan gaz sıkıldı. Polisin göstericileri ittirmeleri ve gaz sıkmaları sonucu çıkan karmaşada yere düştüm. Ayağa kalktığımda polisle aramda yaklaşık 70 santimetre vardı. Herhangi bir uyarı yapmadan gazı yüzüme sıktı. Bunun sonucunda yaklaşık 1 saat boyunca acı çektim.”

Mahkeme, yargılama sonunda, polis Zengin’i Sungur'a biber gazı sıkarak hafif şekilde yaraladığı, kimlikleri tespit edilemeyen şahıslara da gaz sıktığı ve tekme attığı gerekçesiyle kasten yaralama suçundan toplam 10 ay hapis cezasına çarptırmış, ancak hükmün açıklanmasını geri bırakmıştı. Ayrıca 300 fidanı dikerek altı ay süre ile bakım ve gözetimini yapma yükümlülüğüne tabi tutmuştu. Mahkeme, sanık polisin “mecbur” kaldığı için müdahalede bulunduğunu belirterek, “kendini kaybetmiş” şekilde gaz sıkmaması gerektiğini belirtmişti.

İçişleri Bakanlığı’nda yapılan idari soruşturmada ise polis memuru hakkında "görev sırasında veya dışında yasaklanan tutum ve davranışlarda bulunmak" yasak fiilini işlediği gerekçesiyle kınama cezası verilmiş, bu ceza “olumlu sicili” nedeniyle uyarma şeklindeki disiplin cezasına çevrilmişti.

Ceyda Sungur, yaşananlarla ilgili Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) bireysel başvuruda bulunmuştu. AYM, oyçokluğuyla Anayasa ile güvence altına alınan "kötü muamele yasağının ihlal edilmediğine" hükmetmişti. Sungur da bunun üzerine AİHM’e hak ihlali başvurusunda bulunmuştu.

Anayasa yargısı etkisizleştiriliyor: AYM, Kahraman için ihlal kararı vermişti

Kahraman için AYM kararını uygulamayan hakimler hakkında HSK’ya suç duyurusu