Almanya'da Katolik ve Protestan kiliseleri geçen yıl 1,2 milyon dolayında üye kaybetti

YUNUS ÜLGER

Almanya’nın iki büyük kilisesi Katolik ve Protestan kiliseleri, ölüm ve üyelikten ayrılma sebepleriyle her yıl yüzbinlerce üye kaybediyor. Son yıllarda hız kazanan üye kayıpları her yıl artarak devam ediyor. 2025 yılı sonu itibarıyla ölüm ve üyelikten ayrılma sebepleriyle üye kaybı milyonu aşmış bulunuyor. Katolik Kiliseler Birliği ile Protestan Kiliseler Birliği’nin verilerine göre, bu iki kilise geçen yıl 1,2 milyon dolayında üye kaybetti. Uzmanlar, Katolik kiliselerinde son yıllarda arka arkaya ortaya çıkarılan cinsel skandalların üye kaybının birincil sebebi olduğunu belirtiyor. İkinci sebep olarak, dinin insanların yaşamlarında gittikçe önemini yitirmesini gösteriyor.

Katolik Kilisesi, 550 bin dolayında üye kaybederken, bunların yaklaşık 307 bini üyelikten ayrıldı, kalanı ölüm sebebiyle üyelikten düşmüş oldu. Böylece Katolik Kilisesi’nin üye sayısı 19,23 milyona düştü. 2024 yılında yaklaşık 322 bin kişi Katolik kiliselerinden ayrılmıştı. Ülkenin ikinci büyük kilisesi Protestan Kilisesi ise geçen yıl 580 bin dolayında üye kaybetti, bunların 350 bini üyelikten ayrıldı, diğerlerinin üyeliği ölüm sebebiyle iptal oldu. 2024 yılında yaklaşık 345 bin kişi üyelikten ayrılmıştı. Protestan Kilisesi’nin üye sayısı 17,4 milyon dolayında bulunuyor.

Almanya Katolik Kiliseler Birliği Başkanı Heiner Wilmer, üye kayıplarının üzücü olduğunu söyledi, ayrılış sebeplerinin çeşitli olduğunu belirtti. Katholisch.de internet sitesinde yer alan açıklamasında, “Başımızı kuma gömmeyelim, geleceğe bakalım, insanları yeniden kazanmak için uğraşalım” dedi.

Skandallar, modernleşme ve sekülerleşme üye kaybı sebepleri

Avrupa'da, dolayısıyla Almanya'da dinin insan yaşamında öneminin azalması, modernleşme ve sekülerleşme ile başlayan bir süreç. Kiliselerden ayrılma da yeni değil, ancak son yıllarda insanlar yığınlar halinde kiliselere sırt çeviriyor. Bunda son yıllarda Katolik kiliselerinden ağırlıklı olarak çocuklara ve gençlere cinsel taciz ve tecavüz skandallarının etkisi büyük oldu. Çok üst düzeyde Katolik din adamlarının skandalları arka arakaya ortaya çıktı, bunlardan bazılarının cinsel taciz ve tecavüzcüleri korudukları ortaya çıktı. Bunların en tanınmışı, Alman Papa 16. Benedik, gerçek adıyla Josef Ratzinger. Almanya'nın Münih kentinden görevi sırasında cinsel taciz olaylarının üstünü örttüğü ortaya çıkmıştı.

Kuzey Ren Vestfalya (NRW) eyaletinin Paderborn kentinde bulunun Katolik Yüksek Okulu öğretim üyesi Prof. Marc Breuer, dinin toplumde önemini yitirmesinin, dolayısıyla insanların kiliselerden ayrılmasının 19. yüzyılda başlayan bir süreç olduğunu söylüyor. Asıl sebeplerin sanayileşme, modernleşme ve sekürleşme olduğunu belirtiyor. Gittikçe dinin bireysel bir konu haline geldiğini ifade ediyor, “Orta Çağ'da kilisenin dışında bir yaşam mümkün değildi, günümüzde kilise artık dini temsil etmiyor, insanlar Hristiyan, ama kiliseye güvenmiyor” görüşünü ifade ediyor.

Anne baba dini inancını çocuklarına aktarmıyor

Münih kentinde Alman Ordu Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Daniel Lois ise, dinin toplumda önemini yitirmesine önemli bir sebep olarak aileyi gösteriyor. Anne babanın kilise kapsamında toplumsallaşmadığını, dolayısıyla yaşamlarında dinin temel bir rol oynamadığını belirtiyor. Çocuklarına dini değerleri aktarmadıklarını, bu durumda çocuklarının kiliseden ayrılmalarının kolaylaştığı görüşünü savunuyor. Ona göre kilise vergisi de bu bağlamda kiliseden ayrılmada önemli bir rol oynuyor.

Yüzde 66 civarında katılımcı bu yıl kiliselerden ayrılmayı düşünüyor

Almanya'daki sistemde, insanlar kiliselere üye oluyor, bunun için vergi ödüyor. Bu gönüllü bir üyelik, üye değilseniz vergi ödemiyorsunuz, ancak vaftiz, evlenme, cezane töreni gibi kiliselerin hizmetlerinden yararlanamıyorsunuz. Dünya Görüşleri Araştırma Grubu'nun geçen yılın ekim ayında yayınlanan araştırmasının bulgularına göre bu yıl katılımcıların yüzde 66'sı kiliselerden ayrılmayı düşünüyor. Buna göre eğer kiliseler sosyal hizmet sunan kiliseye dönüşmezse yüzde 33'ü kesin ayrılacağını, yüzde 33'ü ise muhtemelen ayrılacağını bildirdi. Bu oran 16-29 yaş grubunda yüzde 56 iken, yaşlılarda ayrılacağını söyleyenlerin oranı düşüyor, dolayısıyla daha çok gençler kiliselere sırtını çeviriyor. 2014 yılında 46 milyon dolayında kişi iki büyük kiliseye üye iken, 2024'te üye sayısı 37,8 milyona kadar düştü. Freiburg Albert Ludwig Üniversitesi'nin tahmini göre 2060'te üye sayı 20 milyonun altına kadar düşebilir.

Yunus Ülger, Ankara Üniversitesi Basın Yayın Yüksekokulu ile Almanya'da Bochum Ruhr Üniversitesi'nde gazetecilik, iletişim ve toplum bilimleri öğrenimi yaptı. Gazeteciliğe başladığı Almanya'da Hürriyet, Sabah, Köln Radyosu ile Gazete Duvar için çalıştı. Ülger'in halk ozanı Neşet Ertaş hakkında, Neşet Ertaş - Kentin Tezenesi kitabı 2021 yılında Ankara'daki Anı Yayıncılık tarafından yayımlandı.