Ankara'nın IŞİD rehabilitasyonunda adresi Ahtarin

HALE GÖNÜLTAŞ

Türkiye, Suriye'nin kuzeydoğusundaki Roj Kampı'nda bulunan kadın ve çocukların geleceğine ilişkin yürüttüğü temaslarda son aşamaya geldi. Kısa Dalga'nın diplomatik kaynaklardan edindiği bilgiye göre Ankara ile Şam arasında yapılan görüşmelerde, yaklaşık 120 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı kadın ve çocuğun önce Halep'in kuzeyindeki Ahtarin Kampı'na gönderilmesi konusunda mutabık kalındı. Planlamaya göre kadın ve çocuklar Türkiye'ye dönüşten önce Ahtarin'de altı ay ile bir yıl arasında değişen sürelerde kalacak. Bu süreçte "Dawlah" adı verilen dini eğitim programına katılacak.

Program yalnızca kadınları değil, çocukları da kapsıyor

Diplomatik kaynaklara göre Ankara, Ahtarin'de yürütülen programı rehabilitasyon sürecinin bir parçası olarak değerlendiriyor. Program kapsamında kadın ve çocuklara İslam'ın temel ilkeleri, ibadet, aile hayatı ve toplumsal yaşama ilişkin konularda eğitim verilmesi öngörülüyor.

Türkiye'nin bugüne kadar IŞİD bağlantılı kadın ve çocuklara yönelik kamuoyuna açıklanmış kurumsal bir rehabilitasyon programı bulunmuyor. Bu nedenle Ahtarin'de yürütülen model, Ankara'nın üzerinde çalıştığı süreç açısından ayrı bir önem taşıyor.

Aynı model halen El Hol Kampı'ndan çıkarılarak Ahtarin'e sevk edilen yaklaşık 100 kadın ve çocuk üzerinde uygulanıyor. Bu grubun içinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı kadın ve çocuklar da bulunuyor. Kaynaklar, El Hol'dan getirilen kadın ve çocukların Dawlah eğitimlerine devam ettiğini belirtiyor.

Programın merkezinde Dawlah eğitimleri bulunuyor

Kısa Dalga'nın ulaştığı bilgilere göre Ahtarin Kampı'nda yürütülen programın merkezinde "Dawlah" adı verilen dini eğitimler yer alıyor. Arapçada "devlet" anlamına gelen "dawlah" kelimesi, IŞİD çevrelerinde uzun yıllar boyunca örgütü ve kurmayı hedeflediği yapıyı tanımlamak için kullanılan kavramlardan biri oldu. Programa neden bu ismin verildiğine ilişkin resmi bir açıklama bulunmuyor.

Ahtarin Kampı'nda kullanılan kavramın resmi içeriği ve programın ayrıntılı müfredatı da kamuoyuna açıklanmış değil. Kaynakların verdiği bilgiye göre derslerde İslam'ın temel ilkeleri, ibadet, dini yükümlülükler, aile hayatı ve toplumsal yaşama ilişkin konular ele alınıyor. Eğitimler Arapça'da kadın davetçiler ya da kadın vaizeler anlamına gelen "dâiyât" tarafından veriliyor.

Ankara bu modeli rehabilitasyonun bir parçası olarak görüyor

Kısa Dalga'nın diplomatik kaynaklardan edindiği bilgiye göre Ankara, Ahtarin Kampı'nda yürütülen dini eğitimleri rehabilitasyon sürecinin bir parçası olarak değerlendiriyor. Kaynaklar, programda kadın ve çocuklara İslam'ın temel ilkelerinin anlatılmasının hedeflendiğini belirtiyor. Diplomatik kaynaklara göre programın amacı, kadın ve çocukların IŞİD döneminde maruz kaldıkları katı ve aşırılıkçı dini yorumlardan uzaklaştırılması. Ancak programın ayrıntılı müfredatı ve başarı ölçütleri kamuoyuna açıklanmış değil.

Ahtarin'deki model yeni değil

Roj Kampı için görüşülen sistem sahada halihazırda uygulanıyor. Kısa Dalga'nın diplomatik kaynaklardan edindiği bilgiye göre geçen şubat ayında El Hol Kampı'ndan çıkarılarak Ahtarin'e sevk edilen yaklaşık 100 kadın ve çocuk aynı program kapsamında tutuluyor. Bu grubun içinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı kadın ve çocuklar da bulunuyor. Kaynaklar, El Hol'dan getirilen kadın ve çocukların Dawlah eğitimlerine devam ettiğini belirtiyor. Bu durum, Roj Kampı'ndan getirilecek Türkiye vatandaşı kadın ve çocuklar için planlanan modelin sahada fiilen uygulandığını gösteriyor.

Roj Kampı'nda son hazırlıklar yapılıyor

Suriye'nin Derik kenti yakınlarında bulunan Roj Kampı'nda 40'tan fazla ülkeden kadın ve çocuk bulunuyor. Kısa Dalga'nın daha önce ulaştığı bilgilere göre kampta yaklaşık 120 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı kadın ve çocuk yer alıyor. Son aylarda kampta yeniden kayıt çalışması yapıldı. Kadınlardan yeniden parmak izi alındı. Aile kayıtları güncellendi. Çocukların kimlik bilgileri ve aile bağları yeniden kayıt altına alındı. Kampın güvenliği Özerk Yönetim'e bağlı Asayiş güçleri tarafından sağlanıyor.

Türkiye'den aileler Ahtarin'e gitti

Ahtarin Kampı'nda bulunan kadın ve çocukları Türkiye'den ziyaret eden aileler de oldu. Edinilen bilgiye göre son dönemde bazı aileler kampı ziyaret etti. Kampta kızları, gelinleri ve torunları bulunan ailelerin Ahtarin'e giderek yakınlarıyla görüştüğü öğrenildi. Ziyaretlerin kamp yönetiminin bilgisi dahilinde gerçekleştirildiği belirtildi.

Kampı kim yönetiyor?

Diplomatik kaynakların Kısa Dalga'ya verdiği bilgiye göre Ahtarin'deki kampın idaresi Suriye Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı ile Suriye Arap Kızılayı tarafından yürütülüyor. Kampın nihai idari sorumluluğu ise Şam yönetiminde bulunuyor.

Asıl belirsizlik Türkiye'ye dönüşten sonra başlıyor

Ahtarin'deki program kadın ve çocukların Türkiye'ye dönüşünden önceki aşamayı kapsıyor. Ancak program tamamlandıktan sonra nasıl bir sürecin işleyeceği henüz netleşmiş değil. Kadınların hangi hukuki süreçlerden geçeceği, çocukların eğitim sistemine nasıl dahil edileceği ve ailelerin hangi sosyal mekanizmalarla destekleneceği konusunda kamuoyuna açıklanmış bir yol haritası bulunmuyor. Çocukların eğitim sistemine hangi aşamada dahil edileceği, ailelerin ekonomik ve sosyal uyum süreçlerinin nasıl yürütüleceği ve kadınların dönüş sonrasında hangi mekanizmalarla izleneceği soruları yanıt bekliyor.

Güvenlik ve uyum alanında çalışan uzmanlar, dönüş sürecinde yalnızca adli ve güvenlik boyutunun değil, eğitim, psikolojik destek ve toplumsal kabul mekanizmalarının da belirleyici olacağına dikkat çekiyor. Kadın ve çocukların sosyal destek mekanizmalarından uzak kalmaları halinde yeniden radikal çevrelerin etkisine açık hale gelebilecekleri yönündeki değerlendirmeler de güvenlik çevrelerinde dile getirilen başlıklar arasında yer alıyor.