Halk seçti, iktidar yönetimleri değiştirdi: İstanbul’da beş belediyenin karnesi

MERAL CANDAN

Üsküdar Belediye Başkanı Sinem Dedetaş’ın tutuklanmasının ardından belediye başkanvekilliği seçimine yapılan itirazlar, İstanbul’daki seçilmiş belediye yönetimlerinin geleceğini yeniden tartışmaya açtı. İstanbul’da 2024 yerel seçimlerini CHP’nin kazandığı ancak daha sonra kayyım ataması ya da belediye meclisindeki başkanvekili seçimiyle yönetimi değişen beş ilçeyi mercek altına aldık. Şişli ve Bayrampaşa’daki ilk bulgular; bazı sosyal desteklerin kesintiye uğradığını, yönetim kadroları ve çalışanların değiştiğini, önceki dönemde başlatılan kimi hizmetlerin yeni adlarla sürdürüldüğünü ve merkezi yönetim desteğinin yönetim değişikliğinden sonra arttığını gösteriyor.

"İstanbul'u alan Türkiye'yi alır"

Recep Tayyip Erdoğan bu sözü, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına aday olduğu 1990’lı yılların başında söyledi. Erdoğan, 1994 yerel seçimlerinde Refah Partisi’nin adayı olarak yüzde 25,19 oyla İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı seçildi. Siirt’te okuduğu bir şiir nedeniyle aldığı hapis cezasının ardından belediye başkanlığı sona erdi. Cezaevinden çıktıktan sonra 2001’de Adalet ve Kalkınma Partisi’ni kurdu; AKP, 2002 genel seçimlerinden birinci parti olarak çıktı.

Aradan geçen yıllar, İstanbul’un yalnızca bir yerel yönetim alanı değil, ülke siyasetinin yönünü belirleyen başlıca mücadele sahalarından biri olduğunu gösterdi.

İstanbul'un siyasi haritası değişti

CHP’nin adayı Ekrem İmamoğlu, 2019’da İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığını kazandı. AKP’nin itirazı üzerine seçim iptal edildi ancak 23 Haziran’da yenilenen seçimi İmamoğlu bu kez daha büyük bir farkla kazandı.

2019 seçimlerinde İstanbul’un 39 ilçe belediyesinden 24’ünü AKP, 14’ünü CHP, birini ise MHP almıştı. Bu tablo 31 Mart 2024’te tersine döndü. İBB yeniden CHP’de kalırken CHP’nin kazandığı ilçe belediyesi sayısı 26’ya yükseldi, AKP’nin yönettiği ilçe sayısı 13’e geriledi. Bayrampaşa, Beykoz, Beyoğlu, Çatalca, Çekmeköy, Eyüpsultan, Gaziosmanpaşa, Sancaktepe, Şile, Tuzla ve Üsküdar uzun yıllar sonra CHP’ye geçti.

Seçimden sonraki süreçte ise CHP’li belediye başkanlarını hedef alan soruşturma ve operasyonlar İstanbul’un siyasi haritasını yeniden değiştirmeye başladı. Bazı belediyelere kayyım atandı; bazılarında ise tutuklama ve görevden uzaklaştırma kararlarının ardından yapılan başkanvekili seçimleriyle yönetim AKP’ye geçti.

Son olarak Üsküdar Belediye Başkanı Sinem Dedetaş’ın tutuklanması ve başkanvekilliği seçimine yönelik itirazlar, belediyenin yönetiminin CHP’den alınıp alınmayacağı tartışmasını gündeme taşıdı.

Bu gelişmeden hareketle, 2024’te CHP’nin kazandığı ancak daha sonra kayyım atanan ya da yönetimi belediye meclisindeki seçimle AKP’ye geçen beş ilçeyi inceledik: Şişli, Esenyurt, Beykoz, Bayrampaşa ve Gaziosmanpaşa.

Belediye kaynaklarıyla görüşerek yönetim değişikliğinin hizmetlere, çalışanlara, sosyal politikalara ve belediyelerin kamuoyuyla kurduğu ilişkiye nasıl yansıdığını araştırdık. Belediyeleri araştırırken tartışma yaratan hizmetleri ele aldık. (Not: Neden bu hizmetlere odaklandığımızı anlatan bir cümle iyi olur diye düşündüm) Şişli ve Bayrampaşa’ya ilişkin ilk bulgular beş ortak başlığa işaret ediyor:

• İşten çıkarmalar ve yönetim kadrolarında değişiklikler,
• Önceki yönetimin başlattığı hizmetlerin yeni yönetimin çalışması gibi sunulması,
• CHP dönemine ait isimlerin ve görünürlüğün kaldırılması,
• Bazı projelerin kesintiye uğraması ya da hedeflenen ölçüde geliştirilmemesi,
• Yönetim değişikliğinin ardından merkezi idareden sağlanan mali desteğin artması.

Bunların yanı sıra yönetim değişikliği sonrası iletişim dilinde de bazı farklılar gözlemleniyor. Örneğin, Şişli’nin bazı sosyal medya hesapları kayyım atanması sonrası yorumlara kapatıldı. Şişli’nin üçüncü kayyımı olan Ali İkram Tuna’nın mayıs ayında atanmasından sonra Instagram paylaşımları, yorumlara açıldı.

Diğer belediyeler ise daha karma bir iletişim dili benimsiyor. Bayrampaşa Belediyesinde bazı sosyal medya paylaşımları yorumlara kapatılırken diğer belediyelerde ise yorumların açık olduğu görülüyor. Ancak seçilmiş başkanların yerine göreve gelen isimlerin, afiş gibi benzeri görsellerde kullanılan imza formatının bir tercih sonucu olduğu görülüyor.

Şişli ve Beykoz dışındaki belediyelerde görev yapan isimlerin “Başkan Vekili” yerine “Başkan V.” eklinde imza kullandığı görülüyor.

Belediye kaynakları, tartışmanın yalnızca hizmetlerle sınırlı olmadığını söylüyor. Kaynaklara göre asıl mesele, seçmenin sandıkta verdiği yetkinin idari ve siyasi müdahalelerle el değiştirmesinin yarattığı adaletsizlik duygusu.

Şişli: Bir yılda seçilmiş başkandan üçüncü kayyıma

CHP’li Resul Emrah Şahan, 31 Mart 2024’te yüzde 66,59 oyla Şişli Belediye Başkanı seçildi. “350 Günde 150 Proje” programı kapsamında ücretsiz Mekik servisleri, emeklilere pazar desteği, çocuklara öğün desteği, Kent Lokantaları ve mahalle buluşmaları hayata geçirildi.

Şahan, 19 Mart 2025’te gözaltına alındı ve “kent uzlaşısı” soruşturması kapsamında tutuklandı. Yerine önce Şişli Kaymakamı Cevdet Ertürkmen, ardından Ayhan Terzi, Mayıs 2026’da ise Ali İkram Tuna kayyım olarak atandı.

Kayyımın ardından ücretsiz Mekik servisleri durduruldu. Tepkiler üzerine hizmet Temmuz 2026’da yeniden başlatıldı ancak bu kez yeni kayyımın hizmeti gibi duyurulması tartışma yarattı.

İki Kent Lokantası ile gezici Kent Lokantası da “tedarik sorunu” gerekçesiyle kapatıldı, yaklaşık iki hafta sonra yeniden açıldı. Lokantaların sayısı kayyım döneminde artmadı.

İlkokul öğrencilerine ücretsiz beslenme desteği sağlayan “Bir Öğün Bizden” projesi ise sona erdirildi. Kayyım yönetimi okullarda yemek dağıtılmadığını ve uygulamanın daha önce sonlandırıldığını savundu. Ancak 2024 faaliyet raporunda 67 bin 447 öğün dağıtıldığı belirtiliyor. Ocak 2025’te açılan gıda alım ihalesi de projenin o yıl sürdürülmesinin planlandığını gösteriyor.

Belediyeye bağlı yuva sayısının dokuzdan 13’e çıkarılması hedeflenmişti; sayı artmadı. Aylık yuva ücreti ise 2025’teki 5 bin liradan 2026’da 15 bin liraya yükseldi. Fatma Girik Kız Öğrenci Yurdu ile Kaptanpaşa Erkek Öğrenci Yurdu da kapatıldı. Kayyım yönetimi, kız yurdunun yangın yönetmeliğine uygun olmadığını açıkladı.

Belediye kaynaklarına göre çalışan sayısı yaklaşık 2 bin 300’den 1.900’lere geriledi. Kaynaklar, temizlik hizmetlerindeki aksamada personel kaybının etkili olduğunu savunuyor. Kayyım karşıtı etkinliklere katılan bazı çalışanların işten çıkarıldığı da öne sürülüyor.

Bayrampaşa: İtiraz edilen seçim yönetimi değiştirdi

CHP, Bayrampaşa Belediyesini 2024’te yaklaşık 30 yıllık AKP yönetiminin ardından kazandı. Belediye Başkanı Hasan Mutlu, Eylül 2025’te gözaltına alınarak görevden uzaklaştırıldı. Belediye Meclisindeki ilk başkanvekilliği seçimini CHP’nin adayı kazandı. AKP’nin itirazı üzerine yenilenen seçimde ise AKP-MHP adayı İbrahim Akın bir oy farkla başkanvekili oldu.

Yönetim değişikliğinin ardından belediyenin Mis’s Kafeleri, By Kafe adını aldı CHP’li Mutlu döneminde 6 Mis's kafe açıldı. Yönetim değişikliği sonrası bu kafelerin tabelası değiştirilerek By kafe oldu. Sinema Sokak ve Kahve Durağı'nda sıfırdan 2 By kafe açılırken, mevcut 2 kafe de By kafeye dönüştürüldü. Toplamda 9 By kafe mevcut. Hizmet genişledi ancak önceki dönemde başlayan projenin adı ve siyasi görünürlüğü değişti.

Yıldırım Mahallesi’ndeki Ali Fuat Başgil Caddesi’nde Haziran 2025’te yapılan düzenleme, Ağustos 2026’da yeniden başladı. Belediye kaynakları, kısa aralıklarla tekrarlanan çalışmaların kamu kaynaklarının israfına yol açtığını savundu.

Yönetim değişikliğinden sonra Gençlik ve Spor Bakanlığı, ilçedeki spor tesisleri için 1 milyar 150 milyon liralık yatırım açıkladı. Bu tutar, belediyenin 5 milyar 384 milyon liralık 2026 bütçesinin beşte birinden fazlasına karşılık geliyor.

Belediyede 19 kişinin işine son verildi. Başkanvekili Akın, bu kişilerin “ATM çalışanı” olduğunu savundu; işten çıkarmalara karşı belediye önünde eylemler düzenlendi. Ancak belediye kaynakları işten çıkarılan sayının 400’e yakın olduğunu savunuyor.

Esenyurt: Projeler tamamlandı, isimler değişti

CHP’li Ahmet Özer, 15 yıllık AKP yönetiminin ardından Esenyurt Belediye Başkanı seçildi. Özer, 30 Ekim 2024’te tutuklandı; ertesi gün İstanbul Vali Yardımcısı Can Aksoy belediyeye kayyım olarak atandı.

Özer döneminde yapımına başlanan Emekliler Lokali, Mayıs 2025’te kayyım tarafından “Lavanta Emekli Evi” adıyla açıldı. Belediye kaynakları, tesisin Özer görevden alınmadan önce yüzde 80 oranında tamamlandığını savundu.

Benzer bir tartışma Yıldız Camii’nin altındaki aşevi ile Esenyurt Yaşam Vadisi’nin parçası olarak planlanan Mimar Sinan Parkı üzerinden yaşandı. Özer döneminde çalışmaları duyurulan cami ve aşevi, kayyımın girişimiyle yeniden başlatılan bir proje olarak sunuldu. Mimar Sinan Parkı ise Aralık 2025’te “Mimar Sinan Millet Bahçesi” adıyla açıldı.

Kayyım döneminde yönetim kadroları değiştirildi ve işten çıkarmalar başladı. İBB Meclisinde 100’den fazla kişinin işine son verildiği ileri sürüldü. Belediye ise beş buçuk ayda 54 çalışanın çıkarıldığını, bunların arasında işe gelmeden ücret alanlar ile çeşitli suçlara karışanların bulunduğunu savundu.

Kayyımın ilçeye astırdığı “İBB, metro nerede?” afişleri de tartışma yarattı. İBB, Mahmutbey-Bahçeşehir-Esenyurt hattının ilk 6,8 kilometrelik bölümünde ilerlemenin yüzde 52’ye ulaştığını ve hattın 2027’de açılmasının planlandığını açıkladı. Buna karşılık 2024’te yüzde 49 olan oranın bir yılda yalnızca üç puan artması eleştirildi. İBB ise Esenyurt’u ilgilendiren Beylikdüzü-Sefaköy hattının sekiz kez Cumhurbaşkanlığı yatırım programına alınmadığını hatırlattı.

Beykoz: Başkanvekili parti değiştirince belediye AKP'ye geçti

CHP adayı Alaattin Köseler, Beykoz Belediyesini 2024’te 20 yıllık AKP yönetiminin ardından kazandı. Köseler Mart 2025’te tutuklanarak görevden uzaklaştırıldı. Yerine başkanvekili seçilen CHP’li Özlem Vural Gürzel, iki Meclis üyesiyle birlikte partisinden istifa etti ve Eylül 2025’te AKP’ye katıldı.

Gürzel’in parti değiştirmesinin ardından İGDAŞ Kavacık Hizmet Binası ile Çubuklu-İstinye arabalı vapur hattının kapatılması, İBB’nin Beykoz’u cezalandırdığı iddialarına yol açtı. İGDAŞ şubesinin tasarruf gerekçesiyle başka bir birimle birleştirildiği, vapur hattının ise zarar ettiği için kaldırıldığı açıklandı. Eldeki bilgiler, kararların doğrudan parti değişikliği nedeniyle alındığını kanıtlamıyor.

Köseler döneminde Elmalı’da 194 tapu dağıtıldı. Yönetim değişikliğinin ardından süreç hızlandı; Temmuz 2026’daki törende bin 71 tapu verildi. Belediye kaynakları, hazırlıkların Köseler döneminde yapıldığını ancak merkezi iktidarın yönetim değiştikten sonra süreci kolaylaştırdığını savundu.

Köseler dönemindeki “Mahalle Buluşmaları”, Gürzel döneminde “Şok Hizmet” adını aldı. Ancak uygulamanın geçmişi AKP’li eski başkan Murat Aydın dönemindeki “Halk Meclisleri”ne dayanıyor.

Köseler döneminde temeli atılan iki belediye kreşi Gürzel döneminde tamamlandı, ardından 10 yıllığına Milli Eğitim Bakanlığına tahsis edildi. Ümraniye-Kavacık-Beykoz Metro Hattı da Ağustos 2026’da İBB’den Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına devredildi. Yönetim değişikliğinden sonra 29 belediye çalışanının işine son verildi.

Gaziosmanpaşa: Belediye taşınmazları Hazine'ye devredildi

CHP’li Hakan Bahçetepe, Gaziosmanpaşa Belediyesi'ni 2024’te 30 yıl sonra ve 848 oy farkla kazandı. Bahçetepe, Haziran 2025’te tutuklanarak görevden uzaklaştırıldı. Belediye Meclisindeki başkanvekilliği seçimini AKP adayı Eray Karadeniz kazandı.

Karadeniz döneminin en tartışmalı kararı, belediye ve iştiraklerinin vergi borçları karşılığında bazı cami ve okul arazilerinin Hazine’ye devredilmesi oldu. AKP yönetimi kararı bütçeyi dengeleme adımı olarak savunurken muhalefet, belediyenin mülksüzleştirildiğini ileri sürdü. Bir belediye hizmet binası da adliye ek binası olarak kullanılmak üzere SGK’ye kiralandı.

Bahçetepe döneminde başlatılan Çocuk Etkinlik Merkezi, Anne Taksi, kadınlara teknoloji eğitimi ve diyetisyen desteği yeni yönetim döneminde sürdürüldü. Anne Taksi’den 97 kişi yararlandı; teknoloji eğitimlerine 116 kadın katıldı, kadınlara 2 bin 749 diyetisyenlik seansı verildi.

Emeklilere pazar desteği ise iki yönetim arasında sahiplik tartışmasına dönüştü. Proje ve Meclis kararı Bahçetepe döneminde hazırlandı; 951 kişiye toplam 6 milyon liralık ödeme AKP döneminde yapıldı. Belediyenin 2025 faaliyet raporundaki “bir yıl boyunca ödenmedi” ifadesi ise başvuruların Aralık 2024’te tamamlandığı ve Bahçetepe’nin altı ay sonra görevden uzaklaştırıldığı zaman çizelgesiyle örtüşmüyor.

Ortak tablo: Yönetimle birlikte hizmetlerin adı ve yönü de değişti

Beş belediyede bütün hizmetlerin durduğu ya da bütün projelerin aynen sürdüğü tek tip bir tablo yok. Bayrampaşa’da kafelerin sayısı arttı, Beykoz’da tapu dağıtımı hızlandı, Gaziosmanpaşa’da kadınlara yönelik hizmetler devam etti. Buna karşılık Şişli’de öğün desteği ve öğrenci yurtları sona erdi, yuva ücreti üç katına çıktı, Beykoz’da belediye kreşi olarak başlayan yapılar Bakanlığa devredildi, Gaziosmanpaşa’da belediye taşınmazları Hazine’ye geçti.

Beş ilçenin ortak noktaları ise işten çıkarmalar, yönetim kadrolarının değişmesi ve önceki dönemde başlayan projelerin yeni adlarla veya yeni yönetimin hizmeti gibi sunulması oldu. Bazı ilçelerde yönetim AKP’ye geçtikten sonra merkezi idarenin yatırım ve desteğinin artması da “Bu kaynaklar seçilmiş CHP yönetimleri görevdeyken neden sağlanmadı?” sorusunu gündeme getirdi.