Katliam planlayıcısı IŞİD yöneticisi İlyas Aydın Irak’ta... İade süreci başlatıldı

Hale GÖNÜLTAŞ

Suriye hapishanelerinden Irak'a nakledilen IŞİD’li militanların sorgulamaları sürüyor. Fotoğraf Irak Ulusal Yargı Konseyi internet sitesi

IŞİD'in "İstanbul Emiri" olarak bilinen ve "Ebu Ubeyde" kod adıyla aranan IŞİD ana davası ve Suruç katliamlarının planlayıcısı olarak aranan İlyas Aydın'ın Kuzey Suriye'deki cezaevinden Irak'a nakledildiği kesinleşti. Sevk bilgisi, IŞİD militanlarının kullandığı kapalı yazışma platformlarında paylaşıldı.

Paylaşımlarda kaynak olarak bölgedeki temas noktaları gösterildi. Ankara’nın, Bağdat’taki hapishanelere sevk edilen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı IŞİD’lileri Türkiye’ye getirme planının ayrıntıları da tartışılıyor. Irak’ta yürütülen sorgu sürecinin ardından bu kişilerin Türkiye’ye iade edilerek yargılanmaları prensip olarak kabul edildi. Türkiye ile Irak arasında yürürlükte olan suçluların iadesi anlaşması gereği, Ankara’nın talep etmesi halinde söz konusu isimleri Türkiye’ye getirme hakkı bulunuyor. Ankara’nın üst düzey örgüt militanlarını Irak’tan alarak Türkiye’ye getirip kamuoyuna siyasi ve güvenlik mesajı vermesi de beklentiler arasında.

5 bin 700 IŞİD’li Irak’a sevk edildi

Suriye hükümetinin, Suriye Demokratik Güçleri’nden Kuzeydoğu Suriye’nin kontrolünü geri almak amacıyla başlattığı askeri operasyonun ardından, IŞİD’lilerin Irak’a sevk süreci 21 Ocak 2026’da başladı ve 12 Şubat’ta tamamlandı. Aralarında 166 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının da bulunduğu 5 bin 700 IŞİD militanı Irak’taki cezaevlerine nakledildi.

1988 İstanbul Fatih doğumlu olan İlyas Aydın, IŞİD’in dağılma sürecinde Deyrizor’da dönemin Kürt güçleri tarafından yakalanarak Kuzey Suriye’deki bir cezaevine konulmuştu. İlyas Aydın hakkında kırmızı bülten ile arama kararı bulunuyor. IŞİD’e ait kapalı platformdaki yazışmalarda “Ebu Ubeyde’nin (İlyas Aydın) Irak’a sevk edildiği” bilgisi yer aldı. Aynı yazışmalarda, çatışmalar sırasında HTŞ güçlerinin cezaevlerinin kapılarını açmasıyla kaçan bazı IŞİD’lilerin sağlık durumlarının iyi olduğu belirtildi.

İzmir Balçova saldırısının da firari sanığı

IŞİD'in Türkiye yapılanmasında "Ebu Ubeyde" kod adıyla faaliyet gösteren İlyas Aydın, örgütün "İstanbul Emiri" olarak biliniyor. Aydın’ın, IŞİD'in Türkiye'deki hücre yapılanmalarını denetlemek, militanların radikalleşme süreçlerini yönetmek ve Suriye'deki merkez yönetimle Türkiye'deki hücreler arasındaki koordinasyonu sağlamak gibi kritik görevler üstlendiği iddia ediliyor.

Aydın, 2019 yılında Suriye Demokratik Güçleri (SDG) tarafından Deir ez-Zor'da yakalandı ve verdiği demeçlerde 10 Ekim 2015 Ankara Garı katliamı ve Suruç saldırısına ilişkin önemli iddialar ileri sürdü. Türk güvenlik birimleri tarafından hakkında birden fazla arama ve gözaltı kararı çıkarılan Aydın'ın dosyaları arasında İzmir Balçova'daki karakola yönelik saldırı da bulunuyor.

Edremit Türe ve Deniz Büyükçelebi de Suriye’de olabilir

Öte yandan 10 Ekim Katliamı’nın firari sanıklarından kırmızı bültenle aranan Deniz Büyükçelebi ve Edremit Türe’nin aileleri, her iki ismin öldüğünü belgelemek amacıyla gaiplik davası açtı. Ancak mahkemeler, söz konusu kişilerin halen terörden arananlar listesinde bulunduğunu ve istihbarat birimlerinde öldüklerine dair bir bilgi olmadığını belirterek taleplerini reddetti. IŞİD’in Telafer emiri olarak bilinen kırmızı bültenle aranan Oğuzhan Gözlemecioğlu’nun yakınlarının açtığı gaiplik davası da benzer gerekçeyle reddedildi.

İlhami Bali de arananlar arasında

IŞİD’in dağılma sürecinde Suriye Demokratik Güçleri tarafından yakalanan bazı militanların hangi ülke vatandaşı olduklarını beyan etmediği ya da yanlış beyanda bulunduğu biliniyor. Anadili düzeyinde Arapça ve Farsça konuşabilen bazı Türk vatandaşlarının Suriyeli ve İranlı, Darice ve Peştuca konuşabilen bazı isimlerin ise Afgan vatandaşı olduklarını beyan ettikleri de biliniyor. Tabiiyetin gizlenmesinin örgüt talimatı olduğu ve cezaevi sonrası güvenlik gerekçesiyle uygulandığı belirtiliyor. Edremit Türe, Deniz Büyükçelebi ve Oğuzhan Büyükçelebi’nin de halen Suriye’de mevcut IŞİD hücrelerinde olabileceği de güvenlik birimlerinin değerlendirdiği olasılıklar içinde yer alıyor. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün aralarında 142 kişinin hayatını kaybettiği Diyarbakır’daki HDP mitingi, Ankara Garı ve Suruç’taki canlı bomba saldırılarının talimatını veren isim olarak geçen İlhami Bali’nin de bulunduğu 98 IŞİD şüphelisini arıyor.

Bir gece ansızın getirilebilirler

Diplomasi kaynaklarından edinilen bilgilere göre Ankara, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı IŞİD militanlarını Irak’taki sorgu sürecinin ardından Türkiye’ye getirme konusunda kararlı. Ancak Irak Ulusal Yargı Konseyi tarafından yürütülen sorgulamaların uzun sürebileceği belirtiliyor. Örgütün bazı üst düzey isimlerin kamuoyuna açıklanmadan önce gizlice Türkiye’ye getirilebileceği de olasılıklar arasında değerlendiriliyor.

Irak’ta idam dışında ceza yok

IŞİD militanlarının yakınları ise Bağdat’taki cezaevlerinde bulunup bulunmadıklarının tespiti ve olası yargılamalara karşı Türkiye’deki avukatları aracılığıyla Iraklı hukukçularla temas kurdu. Bağdat’ta faaliyet gösteren bir hukuk bürosu ile temasa geçtik. Bağdat’ta faaliyet gösteren terör davalarına bakan avukatlık bürosu kurucusu, Türkiye’den bu yönde çok sayıda başvuru aldıklarını belirtti. Iraklı avukat sorgulamaların gizlilik içinde yürütüldüğünü ve Irak yargısından bilgi almanın son derece güç olduğunu ifade etti. Aynı hukukçu, IŞİD’lilerin Irak’ta hangi yasaya göre yargılandıkları sorusuna, Irak’ın Terörle Mücadele Yasası kapsamında işlem yapıldığını söyledi. Bu yasa uyarınca örgüt bağlantılı suçlardan yargılanan sanıklara ölüm cezası verildiğini belirten hukukçu, idam cezası dışında bir yaptırım öngörülmediğini kaydetti.

Büyükelçi’den açıklama

Türkiye’nin Irak Büyükelçisi Anıl Bora Erdin dün başkent Bağdat’ta katıldığı bir panelde “Irak hapishanelerinde tutuklu bulunan ve Türk vatandaşlığına sahip IŞİD mahkumlarının iadesi konusunda Bağdat ve Ankara arasında bir mutabakat sağlandığına” yönelik açıklamalarda bulundu. Büyükelçi Erdin’in açıklamasını Irak merkezli Al Sharqiya haber portalı paylaştı. Haberi Rudaw söz konusu siteden alıntılayarak okuyucularına “Türkiye IŞİD’li 180 kişiyi alacak” başlığı ile duyurdu. Haberde Türkiye Büyükelçisi’nin “Irak’ta Türk vatandaşlığına sahip IŞİD mahkumlarının sayısının 180'i aştığını belirterek, iadeleri için son adımların ve mekanizmanın belirlenmesi amacıyla önümüzdeki ay Bağdat'ta bir toplantı yapılacağını” söylediği aktarıldı. Büyükelçi’nin açıklamasında Kuzey Suriye’den Irak’a nakledilen Türkiye vatandaşı IŞİD’liler mi yoksa Ruseyfa Cezaevi’nde tutulan Türkiye Cumhuriyeti kadın ve çocuklar mı olduğuna dair bilgiye yer verilmedi.

Hale Gönültaş, 1992 yılında Cumhuriyet Gazetesi Ankara Bürosu’nda stajyer olarak gazeteciliğe başladı. Evrensel, Sabah, Akşam ve Vatan gazetelerinde savunma, diplomasi ve Cumhurbaşkanlığı alanlarında çalıştı. Serbest gazeteci olarak ulusal ve uluslararası haber kuruluşları için Türkiye, Irak, Suriye’den göç/sınır ekonomisi/ güvenliği, radikal cihatçı örgütlenmelere dair dosyalar hazırladı. Haber ve söyleşileri New York Times, Le Monde, France 24, Al Monitor’de yayımlandı. Basın Enstitüsü tarafından haberleri dünyada etki yaratan 20 kadın gazeteci arasında gösterildi. Üç kez Avrupa Birliği Araştırmacı Gazetecilik Ödülü, çeşitli kereler Çağdaş Gazeteciler Derneği’nce yılın haber ödülü, Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Ödülü ve Metin Göktepe Ödülü aldı. RSF International 2025’te Paris’te basın özgürlüğüne ilişkin düzenlediği programda dünyanın en cesur 20 kadın gazetecisi arasına gösterildi. 2023 yılı Erbil Tuşalp onur ödülü sahibi.