Muhalefetin bedeli: Siyasetçiye kelepçe, eleştirene erişim engeli

ALİ SAFA KORKUT

İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu ve beraberindeki 106 kişi, bir yıl önce bugün gözaltına alındı.

19 Mart 2025’te, aralarında “çıkar amaçlı suç örgütü kurmak ve yönetmek”, “rüşvet almak” ve “terör örgütüne yardım”ın da olduğu bir dizi suçlamayla yapılan bu operasyon, bugün “İBB davası”na dönüşmüş durumda.

O tarihten bu yana ülkenin ana gündem maddesi olan bu dava kapsamında çok şey yaşandı.

Dalga dalga artan operasyonlar, miting ve sokak protestoları, gözaltılar, tutuklamalar, davalar ve yeni soruşturmalar… Bu süreçte, bunların tümüne başından sonuna dek eşlik eden bir şey daha oldu: İnternet sansürü.

Bu sansür, ilk olarak 19 Mart 2025’te, operasyonla eş zamanlı olarak sosyal medya platformlarına erişim kısıtlanmasıyla başladı. 42 saat süren kısıtlama, sonrasında yerini bugün dahi süren hedef odaklı erişim engellemelerine bıraktı.

Öyle ki o tarihten bu yana sosyal medya hesabı, haber ve internet sitelerinden oluşan toplam 718 dijital içeriğe erişim engeli getirildi. Engel kararlarının tümünün gerekçesi ise “milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması” oldu.

Protestoları desteklemek de yasak haberleştirmek de

Bu içeriklerin büyük kısmı ise sosyal medya hesaplarından oluştu. 639 X (Twitter), 12 Instagram ve beş de Facebook’tan olmak üzere toplam 656 hesaba erişim engeli getirildi.

Bu hesapların ise iki ortak noktası var:

• 19 Mart 2025’teki gözaltılar sonrası başlayan sokak protestolarını destekler nitelikte paylaşım yapmak,
• Bu protestolarla ilgili yaşanan son gelişmeleri haberleştirmek.

Zaten bir yıllık süreçte engellenen 656 hesabın 648’i de bu protestolar döneminde engellendi. Sayı itibarıyla, engellenen hesapların çoğunluğu ise sıradan yurttaşlara ait olanlardan oluştu.

Alanlardan haber geçen gazete ve gazeteciler ile siyasi partiler, feminist örgütler, LGBTİ+ hareketi ve sosyalist örgütler gibi birçok kolektif yapının hesabı da bu kapsamda erişime engellendi.

Basın da bu erişim engeli kararlarından nasibini aldı. Zira yaşanan protestoları haberleştiren 18 gazete (21 hesap), 12 gazeteci ve üç de derginin sosyal medya hesabı hakkında erişim engeli kararı verildi.

Bunlardan yalnızca bianet’in hesabı için verilen karar uygulanmazken; Yeni Demokrasi, Mücadele Birliği ve Alınteri gazetelerinin iki farklı hesabı erişime engellendi.

Halk TV’den Onur Dalar ve Nefes Gazetesi’nden Nisanur Yıldırım’ın yanı sıra bağımsız gazeteciler Abdurrahman Gök, Erk Acarer ve Zeynep Kuray ise hesapları engellenen gazeteciler arasında yer aldı.

İmamoğlu’nun altı farklı hesabı erişime engellendi

Tepkiler üzerine 23 Mart 2025’te bir açıklama yapan X, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK) 700 hesap için erişim engeli kararı aldırdığını ancak buna itiraz edeceklerini söyledi.

Fakat bu açıklamadan bir ay sonra, Ekrem İmamoğlu’nun yaklaşık 10 milyon takipçili X hesabına, iki ay sonra da İngilizce paylaşımlar yaptığı “@imamoglu_int” kullanıcı adlı X hesabına erişim engeli getirildi.

13, 14 ve 16 Kasım 2025’te ise Ekrem İmamoğlu Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi’nin üç farklı X hesabı erişime engellendi.

Halihazırda İBB Davası kapsamında tutuklu bulunan eski İBB Medya A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Murat Ongun’un iki farklı iki hesabı da bu süreçte engellenenler arasında yer aldı.

Yargı, CHP’nin boykot sitelerini de es geçmedi

19 Mart 2025 gözaltıları sonrası Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) iktidara yakın şirketlerin boykot edilmesine yönelik bir kampanya başlattı. Kampanya kapsamında boykot edilecek markaların yer aldığı internet siteleri oluşturan CHP, bu siteleri kamuoyuna duyurdu.

Ancak bu siteler de erişim engelinden kaçamadı. CHP’nin bir öncekinin engellenmesi üzerine açtığı toplam sekiz site birkaç gün arayla erişime engellendi.

11 Kasım 2025’te hazırlanan İBB İddianamesinin “temelsiz” olduğunu ispatlamak için 13 Kasım 2025’te açılan “http://istanbuliddianamesi.com/tr” şeklindeki internet sitesine de X hesabıyla birlikte 15 Kasım 2025’te erişime engeli getirildi.

Haberler için beş farklı erişim engeli kararı verildi

19 Mart’la ilgili olup da engellenenler bunlarla da sınırlı değil.

Gözaltılar ve sonrasında yaşananları konu edinen haberler ve sosyal medya paylaşımları için de farklı tarihlerde beş farklı erişim engeli kararı verildi. En az 50 haber/paylaşımı etkileyen kararlar kapsamında engellenen haberlerin konuları şöyle:

Gazeteci Dalar: AKP, sansürde profesyonelleşti

X hesabı engellenen gazetecilerden Onur Dalar, erişim engelinin bir devlet politikası olduğunu söyledi.

Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AKP) sansür konusunda profesyonelleştiğini belirten Dalar, “Kimseye boş alan bırakmıyorlar. Her alanı kendi politikaları ve söylemleriyle dolduruyor, yapamazlarsa da o alanı yasaklı hale getiriyor, erişime engelliyorlar” dedi.

Dalar, “Bu kararların amacı, gazetecilere ‘gazetecilik yapmayın’ demek” dedi ve birçok arkadaşının da bu nedenle mesleği bıraktığını söyledi.

X hesabı engellenen bir diğer gazeteciyse Nefes Gazetesi’nden Nisanur Yıldırım.

19 Mart 2025’i 20 Mart’a bağlayan gece Ankara’daki protestoları izleyip olay yerinden paylaşımlar yapan Yıldırım’ın hesabı, yaklaşık üç milyon görüntülenme alan şu paylaşımından sonra erişime engellendi.

“19 Mart’ın ardından sansürün dozu arttı” diyen Yıldırım, her türlü görüş, haber ve hesaba erişim engeli getirildiğini söyledi.

İktidarın, engel kararlarıyla yurttaşları ve gazetecileri yıldırmayı amaçladığını söyleyen Yıldırım, “Gazetecilerin haber paylaşması mı milli güvenliği zedeliyor? Elbette bu gerekçenin hiçbir inandırıcılığı ve geçerliliği yok. Eğer bunu doğruysa ble bu nasıl bir ‘milli güvenlik ve kamu düzenidir’ ki bir haberle yerle yeksan olabiliyor?” dedi.

CHP tek ses: “Amaç, gerçekleri karartmak”

Kısa Dalga’ya konuşan CHP Hukuk Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Gökçe Gökçen, erişim engeli kararlarının “siyasi ve sansür amaçlı” olduğunu söyledi.

Sunulanın aksine, engel kararların “milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması” ile ilişkili olmadığını belirten Gökçen, “İki temel amaç var gibi anlaşılıyor. Birincisi, iktidar mensupları ile yakınlarının işledikleri suç ve rant ilişkisini saklamak; ikincisi, muhalefete atılan iftiraların yalan olduğu ortaya çıktığında bunların duyulmasını engellemek. Neredeyse her engelleme kararının arkasında bu iki hedeften biri var” dedi.

Hükümetin, İBB aleyhindeki iddialarını somut delillerle destekleyemediğine işaret eden Gökçen, “Sansür ve erişim engellemesi hariç herhangi bir çareleri kaldı mı? Tek çareleri gerçekleri halktan ve gazetecilerden kaçırarak halkın bu yalanlara inanmasını beklemek” ifadelerini kullandı.

Tıpkı Gökçen gibi, CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer de kararların siyasi nedenlerle alındığını söyledi.

Erişim engelleri için “19 Mart darbesinin dijital ayağı” diyen Çakırözer, “Habere, içeriğe, sosyal medya hesabına erişim engeli getirilmesinin tek bir gerekçesi ve amacı var: Gerçekleri karartmak. Çünkü ortaya attıkları iddiaların ne kadar zayıf, ne kadar çelişkili ve ne kadar mesnetsiz olduğu gün yüzüne çıkarsa bu kumpas çökecek” dedi.

Bunun ifade ve basın özgürlüğüne de müdahale olduğunu söyledi Çakırözer, “Türkiye’de artık mesele bir içeriğin doğru ya da yanlış olması değildir. Mesele, iktidarın hoşuna gitmeyen, onları koltuğundan edecek her bilginin sistematik biçimde karartılmasıdır” ifadelerini kullandı.

Ali Safa Korkut, veri gazeteciliği yapıyor, çeşitli ulusal ve uluslararası haber platformları için haber, araştırma dosyaları ve tematik raporlar hazırlıyor. Ağırlıklı olarak internet sansürü, bilgiye erişim hakkı ve veri güvenliği gibi dijital haklarla ilgili konularda çalışıyor.