Üniversitelilerin HPV tablosu: 5 öğrenciden biri virüsü bilmiyor, aşılı oranı yüzde 9,5, ilk cinsellik 18 yaş altında yaşanıyor

GÜLSEVEN ÖZKAN

Human Papilloma Virüsü (HPV) en yaygın cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan biri. Virüsün 200'den fazla tipi bulunurken, bazı tipleri genital siğillere, yüksek riskli tipleri ise başta rahim ağzı (serviks) kanseri olmak üzere penis, anüs, vajina, vulva ve ağız-boğaz kanserlerine yol açabiliyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre rahim ağzı kanseri vakalarının yüzde 95'inden fazlası HPV enfeksiyonu ile ilişkilendiriliyor.

HPV'den korunmada güvenli cinsel yaşam, prezervatif kullanımı, düzenli tarama testleri ve aşı en etkili yöntemler arasında yer alıyor. Türkiye'de HPV aşısı uygulanıyor ve farklı HPV tiplerine karşı koruma sağlayan aşılar ruhsatlı olarak kullanılabiliyor. Ancak aşı henüz ulusal aşı takviminde yer almadığı için rutin olarak ücretsiz sunulmuyor. Yetkililer, HPV aşısının belirlenen yaş grupları için ücretsiz ulusal aşı programına dahil edileceğini açıklarken, bu konuda talepler sürerken üniversite öğrencilerinin HPV ve HPV aşısına ilişkin bilgi düzeyini ortaya koyan yeni bir araştırma kayıtlara geçti.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Atalay Alsancak, Buse Başak Yazıcı, Hasan Hüseyin Sakar, Nahide Berka Bala, Sudenur Uçarer ve Coşkun Bakar tarafından "Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virus (HPV) ve HPV Aşısı Hakkındaki Tutumları ve Bilgi Düzeyleri" başlıklı araştırma yapıldı. Araştırma kapsamında farklı üniversitelerde ön lisans, lisans ve lisansüstü eğitim gören 18-39 yaş arasındaki 275 üniversite öğrencisinin HPV ve HPV aşısına ilişkin bilgi düzeyi ile tutumları incelendi. Araştırmada ortaya çıkan bulgular özetle şöyle:

Cinsel yaşamla ilgili bulgular

Araştırmada öğrencilerin cinsel yaşamına ilişkin verilere göre öğrencilerin yüzde 18,2'si ilk cinsel ilişkisini 18 yaş veya daha önce yaşadı.

Katılımcıların yüzde 14,5'i ilk cinsel ilişkisini 19 yaş ve sonrasında yaşadı.

Katılımcıların üçte ikisi yani yüzde 67,3’ü daha önce cinsel deneyim yaşamadığını belirtti.

Yüzde 20,8'inin tek bir düzenli cinsel partneri bulunuyor.

Yüzde 4,7'si çok partnerli ilişki yaşadığını belirtti.

Katılımcıların ilk cinsel ilişki yaşı ortalaması 18,3 olarak hesaplandı.

AYM'den HPV aşısı kararı: SGK tarafından karşılanmamasında hak ihlali yok

Öğrencilerin üçte ikisi cinsel sağlık eğitimi almadı

Araştırmaya katılan öğrencilerin üzde 67,3'ü hayatında hiç cinsel sağlık eğitimi almadığını belirtti, yüzde 32,7'si ise cinsel sağlık eğitimi aldığını söyledi.

Araştırmacılar, cinsel sağlık eğitimi alan öğrencilerin HPV hakkındaki bilgi düzeylerinin ve aşıya yönelik tutumlarının daha yüksek olduğunu tespit etti.

HPV aşısını duyan çok, aşı olan az

Araştırma, öğrencilerin büyük bölümünün HPV aşısını duyduğunu ancak Türkiye'de kullanılan aşılar hakkında bilgi sahibi olanların oldukça az olduğunu gösterdi.

Öğrencilerin yüzde 84,7 HPV aşısını duyduğunu söyledi. Buna karşın yalnızca yüzde 9,5'i HPV aşısı yaptırdı.

katılımcıların yüzde 10,2'si ise Türkiye'de kullanılan HPV aşılarının hangileri olduğunu biliyor. Araştırmaya göre öğrencilerin büyük bölümü HPV aşısını duymasına rağmen hangi aşıların uygulandığını bilmiyor.

TÜİK: 25-29 yaş grubunda hiç evlenmeyenlerin yüzde 70'i ebeveynleriyle yaşıyor

Her beş öğrenciden biri HPV'nin ne olduğunu bilmiyor

Araştırmada HPV'ye ilişkin temel bilgi düzeyinin de yetersiz olduğu görüldü.

Katılımcıların yüzde 22,2 HPV'nin ne olduğunu bilmiyor. Yüzde 63,6 ise "HPV nedir?" sorusuna doğru yanıt verdi.

Katılımcıların yüzde 68,4'ü HPV için tarama testi bulunduğunu biliyor. Ancak yalnızca yüzde 38,5'i Pap smear'ın rahim ağzı kanseri taramasında kullanılan test olduğunu biliyor.

Bilginin en önemli kaynağı internet

Öğrenciler HPV hakkındaki bilgiyi en çok internetten edindi. Araştırmada ailelerin HPV konusunda bilgi aktarımında oldukça sınırlı rol oynadığı ifade edildi.

Öğrencilerin yüzde 57,8 bilgi kaynağı olarak interneti gösterdi. Yüzde 5,5 ise bilgiyi ailesinden öğrendiğini belirtti.

Katılımcıların yüzde 7,7'sinin çevresinde HPV'ye bağlı hastalık geçiren biri bulunuyor. Bu kişilerin bilgi puanları anlamlı biçimde daha yüksek.

Memişoğlu'ndan HPV aşısı açıklaması: Akademik kurula göre karar vereceğiz

Kadınların bilgi düzeyi daha yüksek çıktı

Araştırmaya göre; kadın öğrencilerin HPV bilgi puanı erkeklerden daha yüksek bulundu. Sağlık bilimleri alanında eğitim gören öğrenciler diğer bölümlerde okuyanlara göre daha yüksek bilgi düzeyine sahip çıktı. İstanbul'da daha uzun süre yaşamış öğrencilerin bilgi puanları diğer bölgelere göre daha yüksek hesaplandı.

Aşı olmayı etkileyen faktörler

Çalışmada HPV aşısı yaptırma durumunun anne ve babanın eğitim düzeyi, yaş, yaşanılan yer, çevrede HPV'ye bağlı hastalık geçiren birinin bulunması gibi değişkenlerle ilişkili olduğu belirlendi. Buna karşılık HPV bilgi puanının tek başına aşı yaptırmayı açıklamadığı görüldü. HPV bilgi düzeyi arttıkça HPV ve aşıya yönelik olumlu tutum da arttı.

Araştırmacılardan öneriler

Araştırmacılar, üniversite öğrencilerinin önemli bir bölümünün cinsel sağlık eğitimi almamış olmasının gelecekte cinsel yolla bulaşan hastalıklar açısından risk oluşturabileceğine dikkat çekti. Çalışmada özellikle genç yetişkinlere yönelik cinsel sağlık eğitimlerinin yaygınlaştırılması, HPV konusunda güvenilir dijital ve basılı bilgilendirme materyallerinin hazırlanması ve aşı farkındalığını artıracak programların geliştirilmesi önerildi.