Müzakere masasından füze rampasına - Tetris oyna kötü anıları unut - El Nino geliyor!

Ortadoğu'da bölgesel savaş riskinin doruğa çıktığı, dünyanın dört bir yanında dengelerin değiştiği, savaşların teknolojiyle yeniden şekillendiği, diplomasinin kırılganlaştığı ve toplumların derin dönüşümler yaşadığı bir haftayı geride bırakıyoruz.

Bu bültende; Körfez'deki savaştan Rusya’nın Ukrayna’daki drone stratejisine, Avrupa’daki siyasi gerilimlerden Afrika’daki insani krize, iklim uyarılarından ruh sağlığı araştırmalarına kadar geniş bir yelpazede küresel gelişmeleri ele alacağız.

Ayrıca Finlandiya’daki trajik kundaklama olayı ve Jeffrey Epstein skandalını ortaya çıkaran gazetecilerin mücadelesi de gündemimizde. Hazırsanız başlıyoruz.

Müzakere masasından savaşa...

Geçen hafta bugün, 28 Şubat 2026 sabahı, dünya bülteninin “gönder” tuşuna bastıktan yalnızca kısa bir süre sonra ekranlara bir son dakika alarmı düştü: ABD ve İsrail İran’ı vurmuştu.

Oysa aynı sabah sizlere, ABD ile İran’ın Cenevre’de müzakere masasına oturduğunu, bazı başlıklarda anlaşmazlık sürse de diplomatik ilerleme sağlandığını ve görüşmelerin bir hafta sonra Viyana’da devam edeceğini anlatmıştım. Diplomasi yavaş ama temkinli adımlarla ilerliyordu. Masada gerilim vardı ama en azından o an için, krizin kontrol altında tutulduğu izlenimi de vardı.

28 Şubat sabahında tablo değişti. Müzakere masası dağıldı, açıklamalar sertleşti ve füzeler ateşlendi. Diplomatik takvim gitti savaş takvimi geldi.

ABD ve İsrail İran'a saldırdı. İran da karşılık olarak ABD üsleri olan Körfez ülkelerine saldırdı. Füze dalgaları devam etti. Bu bülten yayına hazırlandığı sırada saldırılar sürüyor ve taraflardan savaşın devam edeceği yönünde açıklamalar geliyordu.

Avrupa'nın tavrı

Kriz ve çatışmalar devam ederken, Avrupa’da dikkat çeken bir görüş ayrılıkları da gündeme geldi.

• Savaşa karşı en net duruş İspanya'dan geldi. Madrid, ülkedeki üslerin ABD tarafından kullanılmasına izin vermedi. Trump'ın 'ticari ilişkileri kesme' tehdidine karşı Başbakan Pedro Sanchez geri adım atmadı. Sanchez, İspanya hükümetinin pozisyonunu "savaşa hayır" olarak özetledi.
• İspanya'da Sanchez liderliğindeki sol koalisyon hükümeti, İran'dan Gazze'ye, Venezuela'dan Ukrayna'ya uzanan krizlerde uluslararası hukuku merkeze alan net çıkışlarıyla biliniyor.
• Belçika da İran'a karşı ABD ve İsrail'e askeri destek vermeyeceğini duyurdu.
• Trump'la görüşen Almanya Başbakanı Merz, İran'a askeri müdahaleyi savunurken, Savunma Bakanı Pistorius, İran'ı hedef alan ABD ve İsrail'in askeri saldırılarına katılmayacağını belirterek, çatışmaya diplomatik bir çözüm bulunması gerektiğini söyledi.
• İngiltere, ABD'nin iki askeri üssünü kullanma talebini kabul etti ama Trump, İngiltere'yi daha aktif olmadığı gerekçesiyle eleştiriyor.

Yapay zeka ve teknoloji

• İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik hava saldırıları, yapay zekanın savaş süreçlerindeki rolünü ve teknolojiyi de yeniden gündeme taşıdı. Amazon Web Services (AWS)’e ait veri merkezleri, İran’ın Körfez ülkelerine yönelik drone/füze saldırıları sırasında vuruldu ve bu durum bulut altyapısında kesintilere neden oldu.
• Pentagon'un yapay zeka şirketi OpenAI ile yaptığı anlaşma tepki yarattı. Çok sayıda kullanıcı Pentagon'la anlaşmayı kabul etmeyen Anthropic'in yapay zeka modeli Claude'a abone oldu. Bunun üzerine OpenAI CEO'su Sam Altman, anlaşmayı revize ettiğini duyurdu. Buna göre Pentagon, yurt içi gözetim amacıyla yapay zeka sistemini kasıtlı olarak kullanamayacak.

Rusya-ABD-Ukrayna müzakereleri ne olacak?

• Ortadoğu'da yıkılan müzakere masası başka bir masayı daha engelledi. Kremlin, ABD ve Ukrayna ile planlanan müzakerelerin Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de yapılmasının zorlaştığını açıkladı.
• Yeni tur müzakereler için henüz yer ve zaman net değil. Diplomatik kanallar açık tutulsa da sahadaki askeri yoğunluk, siyasi çözüm ihtimalini gölgeliyor.

ABD'de Barron cepheye gitsin kampanyası

• ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarında ABD'li askerlerin ölmesinin ardından Trump’ın en küçük oğlu 19 yaşındaki Barron’un cepheye gönderilmesi tartışmaları başladı.
• Eski “South Park” yazarı Toby Morton, parodi bir internet sitesi olan DraftBarronTrump.com’u kurdu; site Trump’ı, oğlunu savaşa göndermeye “teşvik ediyor” gibi alaycı bir dille tasvir ediyor.

Macaristan - Ukrayna gerilimi: 90 milyar Euroluk kredi nasıl riske girdi?

Macaristan ile Ukrayna arasında Sovyet döneminden kalma Druzhba petrol boru hattı gerilimi yeniden tırmandı.

• Macaristan Başbakanı Viktor Orban, Avrupa Komisyonu'na mektup yazarak hattın yeniden açılması için Ukrayna'ya siyasi baskı yapılmasını istedi.
• Orban, boru hattının açılmasını engelleyen teknik bir neden bulunmadığını, bunun Macaristan’daki seçim kampanyasına müdahale amacı taşıyan siyasi bir karar olduğu iddia etti.
• Ukrayna makamlarına göre, hattın Lviv’den geçen bölümü 27 Ocak’ta Rus insansız hava araçları tarafından vuruldu ve yangın çıktı.
• Avrupa Komisyonu, Ukrayna lideri Zelenskiy’den onarım çalışmalarını hızlandırmasını istemişti. Ancak Zelenskiy, Rusya'nın saldırılarının teknik ekipler için ciddi risk oluşturduğunu söyledi.
• Bu gerilim Avrupa Komisyonu’nun Ukrayna’ya sağlamayı planladığı 90 milyar euroluk krediyi riske atmış durumda.

Finlandiya'yı sarsan kundaklama

Finlandiya'nın başkenti Helsinki yakınlarında Somalili bir ailenin yaşadığı apartman dairesi kundaklandı. Anne, baba ve üç çocuk hayatını kaybetti. Bir çocuk kurtarıldı.

Cinayet şüphelisi 70 yaşındaki komşularıydı. Kundaklama ve cinayet şüphesiyle tutuklandı. Olay Finlandiya’da büyük yankı uyandırdı.

Polis bunun ırkçı bir saldırı olup olmadığını araştırıyor. Olay bölgedeki güvenlik algısını sarstı. Özellikle yabancılar arasında endişeye yol açtı. Sosyal medya paylaşımlarında olayın arka planının açıklanması çağrıları yapıldı. Platformlarda birçok kullanıcı bunun rastgele bir kundaklama değil ırkçı bir saldırı olduğunu savundu.

Güney Sudan'da insani kriz

Güney Sudan’da devlet güçleri ile eski Başbakan Yardımcısı Riek Machar’a bağlı muhalefet unsurları arasındaki çatışmalar hız kazanırken insani kriz derinleşiyor.

• Machar’ın uzun süredir ev hapsinde tutulması ve hakkında ağır suçlamalar yapılması gerilimi artırdı. Bu da 2018’de imzalanan barış anlaşmasının bozulma riskini büyüttü.
• Son iki ayda 250 binden fazla kişi yerinden edildi, evlerini terk etmek zorunda kaldı. UNICEF ve yardım kuruluşları, yarım milyona yakın çocuğun yetersiz beslenme riski altında olduğunu bildiriyor.
• BM, taraflara acil ateşkes ve diyalog çağrısı yaparken son olarak Güney Sudan'ın Ruweng İdari Bölgesi'ndeki Abiemnom ilçesine düzenlenen silahlı saldırıda 169 kişi öldü, 50 kişi yaralandı.

Epstein dosyasını yazan 3 kadın gazeteci...

Yıllarca görmezden gelinen mağdurların hikayelerini cesurca ortaya çıkaran Julie K. Brown, Vicky Ward ve Conchita Sarnoff, Jeffrey Epstein’in cezasız kalmasını sağlayan sistemi ifşa etti. Epstein’in reşit olmayanları istismar etmesine ve ayrıcalıklı anlaşmalarla yargıdan kaçmasına rağmen, kadın gazeteciler ısrarla soru sormayı sürdürdü.

Brown, mağdurların perspektifinden 18 ay boyunca araştırma yaparak yaklaşık 80 kadının hikayesini ortaya koyarken; Ward ve Sarnoff da Epstein ve Ghislaine Maxwell’in zengin ve güçlü çevrelerini belgeleyip kamuoyuna aktardı.

Bu araştırmalar sayesinde Epstein dosyası yeniden açıldı, suç ortakları ve yardım edenler yargılandı; Maxwell 20 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Kadın gazeteciler, tehdit ve engellemelere rağmen gerçeği ortaya çıkararak hem mağdurlara hem de kamuoyuna hesap sorma yolunu açtı. (BBC Türkçe - Elif Key)

El Nino dönüyor mu?

Bilim insanları, 2026’nın ilerleyen dönemlerinde El Nino’nun yeniden ortaya çıkabileceğini ve bunun küresel sıcaklıkların rekor seviyelere ulaşma riskini artıracağını belirtiyor. Temmuz - Eylül döneminde El Nino olasılığı yüzde 50-60 civarında.

• El Nino'nun etkili olduğu 2024 yılı küresel aletli gözlem tarihindeki en sıcak yıl olarak kayıtlara geçmişti.
• El Nino, Pasifik Okyanusu’nda doğu yönünde deniz yüzeyi sıcaklıklarının artmasıyla oluşur ve küresel hava sistemlerini etkiliyor.

Araştırma: Yazın sprem hareketliliği artıyor

Yapılan bir araştırma, sperm hareketliliğinin yaz aylarında kışa kıyasla belirgin şekilde arttığını ortaya koydu.

Danimarka, İngiltere ve Kanada’dan 15 binden fazla örneğin incelendiği çalışmaya göre yumurtayı dölleme olasılığı yüksek sperm hücrelerinin hareketliliği ilkbahar boyunca artıp yaz başında zirveye ulaşıyor. Spermlerin hareketliliği kış ortasında düşüyor.

İyi haber; tütün kullanımı azaldı... Kötü haber; elektronik sigara arttı

Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) raporuna göre, Avrupa ve Orta Asya’da genel tütün kullanımı azalmasına rağmen, gençler arasında elektronik sigara ve aromalı nikotin ürünleri kullanımı hızla artıyor. Bu ürünlerin 13-15 yaş grubunda kullanım oranı yüzde 14,3’e ulaşmış durumda. Rapora göre, yetişkinler arasında da elektronik sigara kullanımı yüksek; tahminen Avrupa'da 31,4 milyon kişi elektronik sigara kullanıyor.

Gençlerin ruh sağlığı alarm veriyor

ABD merkezli Sapien Labs’in hazırladığı küresel araştırma, 35 yaş altı genç yetişkinlerin ruh sağlığında nesiller arası bir gerileme olduğunu ortaya koydu.

18-34 yaş grubunda ortalama Zihin Sağlığı Katsayısı (MHQ) 36 iken, bu grubun yüzde 41’i ciddi ruh sağlığı sorunu yaşıyor.

Araştırma, Avrupa ve Kuzey Amerika’daki gençlerin, Sahra Altı Afrika’daki yaşıtlarına kıyasla daha kötü sonuçlar aldığını gösteriyor;

Ruh sağlığını etkileyen dört temel faktör tespit edildi: aile bağları, maneviyat, erken yaşta akıllı telefon kullanımı ve ultra işlenmiş gıda tüketimi. Zayıf aile ilişkileri ve düşük maneviyat puanı olumsuz etki yaratırken, erken yaşta telefon kullanımı ve ultra işlenmiş gıda tüketimi de MHQ puanlarını düşürüyor.

Ölü donörden rahim nakliyle doğum...

İngiltere’de Grace Bell, ölü bir donörden rahim nakli sonrasında sağlıklı bir erkek bebek dünyaya getirdi. Bu, İngiltere’deki ilk vaka oldu. Avrupa’da ise ölü donörden yapılan üçüncü rahim nakli doğumu olarak tıp tarihine geçti. Bebeğe Hugo Richard Norman Powell adı verildi.

Tetris deyip geçme

Yeni bir araştırma, Tetris oynamanın travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) belirtilerini hafifletebildiğini ortaya koydu.

Çalışmada, katılımcılardan travmatik anılarını hatırlamaları istendi ve ardından Tetris oynayarak beynin görsel-uzamsal bölgeleri meşgul edildi. Başlangıçta haftada ortalama 14 olan istemsiz anı sayısı dört hafta içinde haftada 1’e düştü. Altı ay sonra ise yeni tedavi grubundaki katılımcıların %70’i artık hiç istemsiz anı yaşamıyordu.

Obezite alarmı

Dünya Obezite Federasyonu tarafından yayımlanan "2026 Dünya Obezite Atlası", küresel bir sağlık krizinin kapıda olduğunu gösteriyor. Rapora göre, dünya genelinde obeziteyle yaşayan çocuk ve ergen sayısı 2040 yılına kadar 228 milyona ulaşacak.