Kısa Dalga - ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırmasıyla başlayan savaşta geçici ateşkes ve diplomasi adımları konuşulurken gerilim yeniden yükseldi. İran'ın, Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapatmasının ardından, geçiş yapmaya çalışan iki gemiye ateş açıldığı belirtildi. İran, ablukanın ateşkes ihlali olarak değerlendirileceği açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump "İran bize şantaj yapamaz" ifadelerini kullandı. ABD ve İran arasındaki geçici ateşkes 22 Nisan'da bitecek. Katar merkezli El Cezire yayın kuruluşuna konuşan iki Pakistanlı güvenlik kaynağı, "ABD ile İran arasındaki müzakerelerin büyük olasılıkla 24 Nisan Cuma gününden önce gerçekleştirileceğini" öne sürdü.
Bu noktaya nasıl gelindi?
İran yönetimi ABD ve İsrail'in saldırılarından sonra 3 Mart'ta Hürmüz Boğazı'nı kapatmıştı. Dünyada ham petrolün yaklaşık beşte birinin taşındığı boğazın kapanmasıyla petrol fiyatları yükseldi ve dünya çapında enerji krizi gündeme geldi.
Pakistan'ın arabuluculuğunda dolaylı yürütülen görüşmeler sonrasında ABD ve İran arasında 8 Nisan'da 15 günlük ateşkes kararı alındı.
Ancak Pakistan'da yapılan görüşmelerde sonuç çıkmaması sonrası Trump yönetimi deniz ablukası başlattı. Öte yandan bir başka geçici ateşkes haberi de İsrail ve Lübnan'dan geldi. Taraflar arasında 10 günlük geçici ateşkes kararı alındı.
Hürmüz bir açıldı, bir kapandı
Bu adımların ardından İran, cuma günü Hürmüz Boğazı'nı açtığını duyurdu. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasını sürdürmesi halinde boğazın kapatılacağı uyarısında bulunmuştu.
Hürmüz Boğazı cumartesi günü boğaz bir kez daha kapandı. İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun İran devlet televizyonunda yayımlanan açıklamasında, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolün “önceki durumuna döndüğü” belirtildi. Açıklamada ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasına atıfla, “İran’dan giden ve İran’a gelen gemiler için tam seyrüsefer serbestisi sağlanmadığı sürece boğazın ’sıkı kontrol ve denetim’ altında tutulacağı" ifade edildi. İran Devrim Muhafızları Ordusu ayrıca ABD’nin uyguladığı ablukayı “deniz haydutluğu” olarak nitelendirdi.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, İran gemilerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçemediği durumda başkalarının da geçemeyeceğini söyledi.
Uluslararası basında yer alan haberlere göre kapatma kararından sonra Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan iki ticari gemiye İran’a ait botlar tarafından ateş açıldı.
Trump: İran bizi şantajla yönlendiremez
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelere ilişkin yaptığı açıklamada, Washington’un İran ile “çok iyi görüşmeler sürdürdüğünü” belirterek, ancak İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma girişimlerine izin vermeyeceklerini söyledi. Trump, “Bizi şantajla yönlendirmelerine izin vermeyeceğiz” dedi.
ABD basını: Savaş yeniden başlayabilir
ABD merkezli haber sitesi Axios, ABD Başkanı Donald Trump’ın bu sabah Beyaz Saray’daki durum odasında Hürmüz Boğazı çevresindeki krizi ve İran ile müzakereleri görüşmek üzere toplantı düzenlediğini öne sürdü. İki ABD’li yetkiliye dayandırılan haberde üst düzey bir ABD’li yetkilinin, müzakerelerde kısa süre içinde bir ilerleme sağlanmazsa savaşın gelecek günlerde yeniden başlayabileceğini söylediği öne sürüldü.
'24 Nisan'da masaya oturulacak' iddiası
ABD ve İran'ın, İslamabad'da yapılan görüşmelerin anlaşma olmadan sona ermesinin ardından yeni bir müzakere turunu değerlendirdiği iddia ediliyor. Katar merkezli El Cezire yayın kuruluşuna konuşan iki Pakistanlı güvenlik kaynağı, "ABD ile İran arasındaki müzakerelerin büyük olasılıkla 24 Nisan Cuma gününden önce gerçekleştirileceğini" öne sürerek, "bu değerlendirmeye birkaç farklı gösterge üzerinden ulaştıklarını" ifade etti.
Pakistanlı iki güvenlik kaynağına göre, “iki ABD C-17 Globemaster tipi ağır nakliye uçağının İslamabad yakınlarındaki Rawalpindi’de bulunan Nur Han Hava Üssü’ne iniş yapması” dikkati çekti. Ayrıca İslamabad’da havaalanından Kırmızı Bölge’ye (Red Zone) uzanan bazı yolların geçici olarak kapatıldığı ve bunun yüksek güvenlik önlemlerine işaret ettiği belirtildi.
Kaynaklar, İslamabad’daki Serena ve Marriott otellerinin de boşaltıldığını ve cuma gününe kadar yeni rezervasyonlara kapatıldığını aktardı. Serena Oteli, 11 Nisan’da ABD ile İran arasındaki ilk müzakere turuna ev sahipliği yapmıştı.
Trump'tan yeni açıklama:
ABD Başkanı Donald Trump, İran'a ilişkin yaptığı son açıklamada anlaşma koşullarını kabul etmemeleri durumunda İran'a yönelik tehditlerini yineledi.
Temsilcilerinin görüşmeler için İslamabad’a gittiğini belirten Trump, "İran kısa süre önce Boğaz’ı kapattığını duyurdu, ki bu tuhaf, çünkü bizim ablukamız, Boğaz’ı zaten kapatmış durumda. Farkında olmadan bize yardım ediyorlar ve kapalı geçişten kaybeden de kendileri, günde 500 milyon dolar. Çok adil ve makul bir anlaşma sunuyoruz ve umarım kabul ederler, çünkü etmezlerse ABD İran’daki her bir elektrik santralini ve her bir köprüyü vuracak. Artık nazik davranış yok" dedi.