İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan: Saldırılar 1,5 milyon ton karbondioksit salımına neden oldu

Kısa Dalga- İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya'da düzenlenen Liderler Zirvesi'nde konuştu.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonlarının çevresel sonuçlarına değinen Pezeşkiyan, ülkedeki yakıt tesisleri ve depolama alanlarına düzenlenen saldırıların atmosfere toplam 1,5 milyon ton karbondioksit salınmasına yol açtığı bilgisini verdi.

Saldırıların yalnızca askeri ve ekonomik kayıplarla sınırlı kalmadığını belirten Pezeşkiyan, enerji altyapısının hedef alınmasıyla ortaya çıkan yangınların, patlamaların ve tesislerde meydana gelen tahribatın çevre üzerinde de ağır sonuçlar yarattığını ifade etti.

İran Cumhurbaşkanı'nın verdiği bilgilere göre, ülkenin güneyindeki Aseluye bölgesinde bulunan yakıt ve gaz işleme tesislerine yönelik saldırılar yaklaşık 500 bin ton karbondioksit salımına neden oldu. Tahran yakınlarındaki yakıt depolarının hedef alınmasıyla atmosfere karışan karbondioksit miktarının ise yaklaşık 1 milyon tona ulaştığı belirtildi.

Bu iki saldırının toplamında ortaya çıkan emisyon miktarının 1,5 milyon tonu bulduğunu kaydeden Pezeşkiyan, askeri operasyonların iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında yürütülen çalışmaları da sekteye uğrattığını dile getirdi.

"Askeri operasyonlar çevre kazanımlarını yok ediyor"

Uluslararası toplumun sera gazı emisyonlarını azaltmak ve iklim değişikliğinin etkilerine uyum sağlamak için çaba gösterdiğini hatırlatan Pezeşkiyan, savaşların bu çabalarla çeliştiğini savundu.

Pezeşkiyan, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

"Uluslararası toplum sera gazı emisyonlarını azaltmak ve iklim değişikliğine uyum sağlamak için çaba gösterirken, geniş çaplı askeri operasyonlar, mühimmat patlamaları, altyapının tahrip edilmesi ve büyük çaplı yangınlar, yıllarca süren iklim ve çevre çalışmalarının kazanımlarını yok etmektedir."

İran Cumhurbaşkanı, askeri müdahalelerin çevre üzerindeki etkilerinin yalnızca saldırıların gerçekleştiği alanlarla sınırlı kalmadığını, hava, su ve toprak kirliliği üzerinden daha geniş bir coğrafyayı etkileyebildiğini belirtti.

Pezeşkiyan, İsrail'in bölgedeki askeri operasyonlarının Basra Körfezi çevresinde altyapıya, su kaynaklarına, toprağa ve doğal yaşam alanlarına zarar verdiğini ileri sürdü. Bölgenin hem insani hem de çevresel açıdan ağır bir krizle karşı karşıya olduğunu söyledi.

Gazze'deki yıkıma da dikkat çekti

Konuşmasında Gazze'deki duruma da değinen Pezeşkiyan, İsrail'in saldırılarının bölgedeki insani krizin yanı sıra çevresel tahribatı da derinleştirdiğini savundu. Altyapının, su kaynaklarının ve ekosistemin zarar görmesinin uzun vadeli sonuçlar doğuracağını ifade etti.

Gazze'deki gelişmelerin uluslararası toplumun adalet, barış ve çevrenin korunması konusundaki yaklaşımını sınadığını belirten Pezeşkiyan, bölgedeki insanların yaşamlarının ve doğal kaynakların korunmasının önemine işaret etti.

İran Cumhurbaşkanı, Gazze'deki yıkımın yalnızca bugünü değil, gelecek kuşakların yaşam koşullarını da etkileyeceğini dile getirdi.

Çevresel zararların belgelenmesini ve tazminat mekanizması kurulmasını istedi

Pezeşkiyan, İran'daki saldırılarda koruma altındaki doğal alanların ve çevre koruma istasyonlarının da zarar gördüğünü öne sürdü. Bu tür alanların hedef alınmasının doğal mirasın ve gelecek nesillerin ortak kaynaklarının zarar görmesi anlamına geldiğini söyledi.

İran yönetiminin uluslararası kuruluşlardan beklentisini de açıklayan Pezeşkiyan, askeri operasyonların çevreye verdiği zararın kayıt altına alınması, bağımsız biçimde değerlendirilmesi ve sorumluların hesap vermesini sağlayacak mekanizmaların oluşturulması gerektiğini belirtti.

Pezeşkiyan, uluslararası toplumun barış dönemlerinde verdiği iklim taahhütleriyle savaş dönemlerinde ortaya çıkan çevresel sorumluluklar arasında gerçek bir bağ kurmasını istedi. Saldırılar nedeniyle oluşan çevresel kayıpların tespit edilmesi ve zararların karşılanmasına yönelik mekanizmaların geliştirilmesi çağrısında bulundu.

Yenilenebilir enerji kapasitesinin arttığını söyledi

Konuşmasının diğer bölümünde İran'ın enerji politikalarına değinen Pezeşkiyan, uluslararası yaptırımlara ve finansman ile teknolojiye erişimde yaşanan engellere rağmen ülkesinin temiz enerji yatırımlarını sürdürdüğünü söyledi.

Pezeşkiyan'ın verdiği bilgilere göre İran'da yenilenebilir enerji santrallerinin toplam kurulu gücü son iki yılda yaklaşık 1.250 megavattan 6.150 megavatın üzerine çıktı.

Ülkede 2026 yılı boyunca temiz kaynaklardan 4,5 milyar kilovatsaatin üzerinde elektrik üretildiğini belirten Pezeşkiyan, bu üretim sayesinde yaklaşık 2,5 milyon ton karbondioksit salımının önlendiğini ifade etti.

İran Cumhurbaşkanı, enerji dönüşümü ve çevrenin korunmasının yalnızca teknik yatırımlarla sağlanamayacağını, bunun için bölgede kalıcı barışın tesis edilmesi gerektiğini vurguladı.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları nasıl savaşa dönüştü?

ABD ve İsrail, 28 Şubat 2026'da İran'a yönelik geniş çaplı hava operasyonu başlattı. İran'ın nükleer programını, balistik füze kapasitesini ve askeri altyapısını hedef alan saldırılarda başkent Tahran başta olmak üzere birçok kent vuruldu. Operasyonların ilk gününde İran'ın dini lideri Ali Hamaney ve çok sayıda üst düzey askeri yetkili öldürüldü. İran ise İsrail'e ve ABD'nin Körfez bölgesindeki askeri üslerine füze ve insansız hava araçlarıyla karşılık verdi.

Çatışmalar kısa sürede bölgeye yayıldı. İran'ın misillemeleri Körfez ülkelerini de etkilerken, Lübnan'da Hizbullah ile İsrail arasında yeni bir cephe açıldı. İsrail, Lübnan'ın güneyine yönelik kara ve hava operasyonları düzenledi. Savaşın önemli başlıklarından biri de küresel enerji ticaretinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı oldu. İran'ın boğazdaki gemi trafiğini kısıtlaması, petrol taşımacılığında aksamalara ve uluslararası piyasalarda enerji arzına ilişkin endişelere yol açtı.

Pakistan'ın arabuluculuğunda 7 Nisan'da iki haftalık ateşkes üzerinde anlaşmaya varıldı. Ancak taraflar arasında yürütülen görüşmeler kalıcı bir uzlaşma sağlayamadı. Haziran ayında yeni bir mutabakata varılmasına rağmen anlaşma haftalar içinde çöktü ve ağustos ayında resmen sona erdi. ABD, İran limanlarına yönelik deniz ablukasını sürdürürken iki ülke arasında sınırlı askeri saldırılar yeniden başladı.

12 Kasım 2026 itibarıyla ABD ile İran arasında kalıcı bir barış anlaşması bulunmuyor. Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri hareketlilik ve ticari gemilere yönelik saldırılar devam ederken, bölge ülkelerinin arabuluculuk girişimleri de sürüyor. Nükleer program, yaptırımların kaldırılması ve deniz ablukası taraflar arasındaki temel anlaşmazlık konularını oluşturuyor. Savaşın askeri sonuçlarının yanı sıra enerji piyasaları, deniz ticareti ve çevre üzerindeki etkileri de uluslararası gündemdeki yerini koruyor.

Trump: İran'ın nükleer silaha sahip olmasına izin verilmeyecek

Trump yenilginin ardından daha da sağa yöneliyor: İran’la savaşın, İsrail’e desteğin geleceği ne olacak?

Trump: İran savaşı seçimleri etkiledi ancak yine olsa aynısını yapardım

ABD’li ünlü gazeteciden İran’a nükleer saldırı iddiası: Netanyahu bastırıyor, Trump ne diyor?

Katar, ABD-İran anlaşması için Tahran'da 12 saati aşan görüşmeler yaptı

İran: Basra Körfezi'nde 4 gemiyi vurduk, 3 gemi de Hürmüz Boğazı yakınlarında mayınlara çarptı