9 başlıkta dünya gündemi: Macron 17 yıl sonra Şam'da, İran Hürmüz'de ücret alacak, Trump'tan Rusya-Ukrayna mesajı

Kısa Dalga-

Dünya gündeminde dikkat çeken gelişmeler yaşanıyor. Trump, Rusya-Ukrayna savaşı ile İran konusunda yeni mesajlar verirken, İran Hürmüz Boğazı için yeni bir uygulama açıkladı. Netanyahu'nun Türkiye'ye yönelik çağrısı, Macron'un 17 yıl sonra Şam ziyareti ve Paşinyan'ın Rusya temasları da uluslararası diplomasinin öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.

İran'dan Hürmüz Boğazı için yeni hizmet bedeli açıklaması

İran'ın Pekin Büyükelçisi Abdulrıza Rahmani Fazli, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilerden yeni hizmet bedelleri alınacağını açıkladı. Fazli, Çin ve diğer dost ülkelere bu bedeller konusunda özel kolaylıklar sağlanacağını söyledi.

Yeni düzenlemelerin Umman ile iş birliği içinde yürütüldüğünü belirten Fazli, uygulamanın geçiş güvenliği, gemi denetimi ve çevresel etkilerin azaltılması amacıyla hayata geçirileceğini ifade etti.

İran ile Umman'ın boğazın yönetimi için ortak bir komite aracılığıyla çalışmalarını sürdürdüğü belirtilirken, ABD ile İran arasında geçen ay imzalanan geçici anlaşma kapsamında ticari gemilerin 60 gün boyunca ücretsiz geçiş yapmasının kararlaştırıldığı hatırlatıldı. Kalıcı anlaşma müzakereleri devam ederken, ABD yönetimi ise nihai mutabakatta İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçiş ücreti almasına izin verilmeyeceğini açıkladı.

Venezuela'da deprem bilançosu, İran'dan ABD ve İsrail mesajı, FIFA iddiası dünya gündemde

Hamaney için cenaze törenleri sürüyor: Mücteba Hamaney yine görüntülenmedi

İran gündeminde ekonomik düzenlemelerin yanı sıra, Ali Hamaney için düzenlenen cenaze törenleri de devam ediyor. ABD ve İsrail saldırılarında hayatını kaybeden İran'ın dini lideri Ali Hamaney için düzenlenen yedi günlük cenaze törenleri Tahran'da sürüyor. Reuters'ın aktardığına göre, törende Hamaney'in oğulları Mustafa, Meysem ve Mesud Hamaney tabutların yanında dua ederken, halefi olan Mücteba Hamaney yine kamuoyu önüne çıkmadı.

İran devlet televizyonunun yayımladığı görüntülerde Ali Hamaney'in naaşıyla birlikte bazı aile üyelerinin tabutları da tören alanında yer aldı. On binlerce kişinin katıldığı törende, "Amerika ve İsrail'den intikam alınacağı" yönünde ifadeler taşıyan bayraklar açıldı. Reuters'a konuşan Mücteba Hamaney'e yakın kaynaklar Mücteba Hamaney'in 28 Şubat'taki saldırıda yüzünden ve bacaklarından ağır yaralandığını öne sürdü. Mücteba Hamaney yine görüntülenmedi.

İran basınında yayımlanan görüntülerde ise daha önce öldüğü iddia edilen eski İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad'ın cenaze törenine katıldığı görüldü.

ABD-İtalya arasında gerginlik

İran'daki gelişmeler sürerken, uluslararası siyasette bu kez ABD ile İtalya arasında dikkat çeken bir polemik yaşandı. ABD Başkanı Donald Trump, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni hakkında sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda tokalaştıkları fotoğrafı paylaşarak "Uzaklaştırma kararı gerekiyor" ifadesini kullandı. İki lider arasındaki gerilim Trump'ın G7 Zirvesi sonrası yaptığı açıklamada Meloni için "Benimle fotoğraf çektirmek için yalvardı. Fotoğraf çektirmeyi çok istiyordu, çekilmezdim ama ona acıdım" sözlerini kullanmasıyla başladı.

Meloni ise Trump'ın açıklamalarına sosyal medya hesabından, "Şunun unutulmaması gerekiyor ki ben ve İtalya asla yalvarmayız" ifadeleriyle yanıt verdi.

Trump ile Meloni arasında gerilim tırmanıyor

Trump, daha sonraki paylaşımında iddialarını yineleyerek, "Şimdi ABD, İran'ı askeri olarak yendikten sonra o (Meloni), puanlarını yükseltmek için yeniden dost olmak istiyor. Teşekkürler, almayayım" dedi. Meloni de buna karşılık, "Başkan Trump, bu sürekli ve sebepsiz saldırılar anlamsızdır. Popülerliğime gelince, senin dostun olmak bana kesinlikle fayda sağlamadı" açıklamasını yaptı.

“Öyle ya da böyle kazanacağız, ya bir anlaşma yapacağız ya da işi bitireceğiz”

Öte yandan Donald Trump, Beyaz Saray'da düzenlediği basın toplantısında NATO Zirvesi ile İran müzakerelerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada, yarın Türkiye'de başlayacak NATO Zirvesi kapsamında Rusya-Ukrayna savaşı ve İran ile yürütülen müzakerelerin gündemde olacağını söyledi.

Rusya ile Ukrayna arasında anlaşmaya varılabileceğine inandığını belirten Trump, "NATO'ya gideceğiz, konuyu görüşeceğiz ve sanırım bunu başaracağız" dedi. Trump, hem Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in hem de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin savaşı sona erdirmek istediğini ifade etti.

İran ile yürütülen görüşmelerin olumlu ilerlediğini söyleyen Trump, Tahran'ın nükleer silaha sahip olmasına izin vermeyeceklerini belirterek, "Öyle ya da böyle kazanacağız. Ya bir anlaşma yapacağız ya da işi bitireceğiz" ifadelerini kullandı.

Trump, anlaşmayı tercih ettiğini ve İran halkının savaştan etkilenmesini istemediğini dile getirirken İran'ın nükleer zenginleştirme faaliyetleri konusunda tavizler verdiğini ve zenginleştirilmiş malzemelerin teslim alınacağını öne sürdü.

Netanyahu da Washington'a dikkat çeken çağrı

Trump'ın Türkiye ve Orta Doğu'ya ilişkin mesajlarının ardından İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da Washington'a dikkat çeken bir çağrıda bulundu.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Fox News'e yaptığı açıklamada ABD yönetimine çağrıda bulunarak Türkiye'ye F-35 savaş uçakları ile savaş uçağı projelerinde kullanılacak jet motorlarının verilmemesini istedi. Türkiye'nin askeri kapasitesinin artırılmasının Orta Doğu'daki güç dengesini değiştireceğini savunan Netanyahu bunun İsrail'in hava üstünlüğünü olumsuz etkileyeceğini öne sürdü.

ABD ve İran, Doha'daki dolaylı görüşmeleri sürdürecek

Türkiye'deki mevcut yönetimi sert ifadelerle eleştiren Netanyahu, Ankara'ya yönelik niteliksel bir askeri ambargo uygulanması gerektiğini iddia etti. Açıklamalar, ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye'nin KAAN projesine motor tedariki ve F-35 programına olası dönüşü konusunda olumlu mesajlar verdiği yönündeki değerlendirmelerin ardından geldi.

"İran'a baskı sonuç vermiyor"

Netanyahu, ABD'nin Türkiye'ye yönelik olası askeri yumuşama adımlarının Tel Aviv açısından güvenlik riski oluşturacağını ileri sürerken Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın İsrail'e yönelik açıklamalarını tehdit olarak değerlendirdiğini de söyledi.

ABD ile İsrail ilişkilerine de değinen Netanyahu, Başkan Donald Trump ile İran başta olmak üzere birçok konuda aynı görüşü paylaştıklarını ifade etti. İran'a yönelik baskı politikalarının sonuç verdiğini savunan Netanyahu, ABD'nin küresel liderliğinin demokrasi ve özgürlüklerin korunması açısından önemli olduğunu belirterek konuşmasını "Tanrı Amerika'yı korusun" sözleriyle tamamladı.

Ukrayna bölgelerine en az 334 bomba

Bölgesel güvenlik tartışmaları sürerken, Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin çarpıcı bir analiz de BBC'den geldi. BBC'nin haberine göre, Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinin başlamasından bu yana Rus savaş uçakları Rusya topraklarına ve işgal altındaki Ukrayna bölgelerine en az 334 bombayı yanlışlıkla bıraktı. Bağımsız Rus medya kuruluşu Astra yalnızca 2026 yılı içinde en az 26 bombanın bu şekilde "kaybedildiğini" bildirdi.

Bu vakaların en dikkat çekeni, 20 Nisan 2023'te Rusya'nın Belgorod kentinde yaşandı. Güçlü patlama nedeniyle yerleşim bölgesinde büyük bir çukur oluşurken, bir otomobil dükkânın çatısına savruldu. Olay Rus savaş uçağının kendi topraklarını yanlışlıkla bombaladığı en iyi belgelenmiş örneklerden biri olarak gösteriliyor.

Rusya, balistik füze ve dronlarla Kiev'e saldırdı

Astra Genel Yayın Yönetmeni Anastasia Chumakova, açıklamasında, "Gerçek rakamın çok daha yüksek olduğunu düşünüyorum" dedi. Chumakova, açıkladıkları verilerin yalnızca acil servis kayıtları, görgü tanıkları ve belgelerle doğrulanabilen olayları kapsadığını belirtti.

BBC'ye konuşan Conflict Intelligence Team'in yöneticisi Ruslan Leviev, kazaların en olası nedenlerinden birinin süzülme bombalarının kanatçıklarını açan mekanizmalardaki arızalar olduğunu belirterek, "Bu bombalar, uzun menzilli süzülen mühimmatlardan, sadece düşen 'aptal bombalara' dönüşüyor" ifadelerini kullandı.

“Bakım kalitesi daha düşük”

Leviev, yaşananların dikkat çekici olmasına rağmen kullanılan mühimmat miktarı göz önüne alındığında olağan dışı olmadığını savunarak, "Savaşlarda bu tür şeyler oldukça düzenli olur. En gelişmiş sistemler bile zaman zaman arıza yapar" dedi.

BBC Rusça Servisi savunma ve havacılık muhabiri Pavel Aksenov ise yoğun operasyon temposunun teknik arızaları artırdığını belirterek, "Bakım kalitesi daha düşük" değerlendirmesinde bulundu. Aksenov, savaş uçaklarının yeterli bakım yapılmadan art arda görevlere gönderilmesinin yıpranmayı artırdığını ifade etti.

Haberde, yanlışlıkla bırakılan bombaların büyük bölümünün Ukrayna sınırındaki Belgorod bölgesine düştüğü, bu bombaların Rus uçaklarının Ukrayna hava savunmasından uzak kalabilmesi için geliştirilen süzülme bombaları olduğu aktarıldı. Kanatçık sistemlerinin devreye girmemesi halinde mühimmatın Rus topraklarına düştüğü belirtildi.

BBC'nin haberine göre, Rus makamları bu olayların büyük bölümünü resmen kabul etmezken, bazı vakalarda hasarın Ukrayna saldırısından kaynaklandığı yönünde açıklamalar yapıldı ve olay yerlerinin görüntülenmesi engellendi. Haberde, maddi hasarın yanı sıra bazı sivillerin hayatını kaybettiği veya yaralandığı, ancak Rusya'nın bu kayıpları Ukrayna'daki savaşın bedeli olarak görmeye devam ettiği değerlendirildi.

Ermenistan başbakanından Rusya ziyareti

Rusya gündeminde askeri gelişmelerin yanı sıra diplomatik temaslar da öne çıktı. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, geçen ay yapılan parlamento seçimlerinin ardından ilk yurt dışı ziyaretini Rusya'ya gerçekleştirerek, Yekaterinburg'da düzenlenen Innoprom Sanayi Fuarı kapsamında Rusya Başbakanı Mihail Mişustin ile görüştü.

Azerbaycan’ın Ermenistan’a anayasa şartı: Barışın ön koşulu mu?

Görüşmede son dönemde iki ülke arasında yaşanan sorunların ele alındığını belirten Paşinyan, Reuters'ın aktardığına göre, "Bu konuları müzakere ederek çözeceğimizi umuyorum" dedi. Paşinyan, Rusya ile ilişkileri geliştirmekte kararlı olduklarını ve Avrasya Ekonomik Birliği mekanizmalarının planlandığı şekilde işlemesine önem verdiklerini ifade etti.

Mihail Mişustin ise yeni Ermenistan hükümetinin iki ülke ilişkilerini dostluk, komşuluk ve karşılıklı saygı temelinde geliştireceğine inandığını söyledi.

İki ülke arasındaki siyasi temaslara rağmen, Rusya'nın seçim süreci öncesinde Ermenistan'dan ithal edilen taze meyve, sebze, çiçek, balık ve alkollü ürünler başta olmak üzere birçok ürüne geçici ticari kısıtlama getirmesi nedeniyle ekonomik ilişkilerde sorunlar yaşanıyor. Ermenistan'ın dış ticaretinin yaklaşık yüzde 35'i ise Rusya ile gerçekleştiriliyor.

Macron 17 yıl sonra Şam'da Ahmed El Şara ile görüşecek

Bölgedeki diplomatik hareketlilik Suriye'de de devam etti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 17 yıl aradan sonra Şam'a resmi ziyarette bulundu. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron resmi temaslarda bulunmak üzere Şam'a gitti. Ziyaret 2009'dan bu yana Fransa'dan Suriye'ye cumhurbaşkanı düzeyinde gerçekleştirilen ilk resmi ziyaret olurken Macron aynı zamanda Baas rejiminin devrilmesinin ardından Suriye'yi ziyaret eden ilk Avrupa Birliği lideri oldu. Suriye resmi haber ajansı SANA'ya göre Macron'u Şam Havalimanı'nda Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani karşıladı. Macron'un ziyareti kapsamında Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed El Şara ile görüşmesi bekleniyor.