ABD’nin başına 15 milyon dolar ödül koyduğu El Mencho kimdir?

Kısa Dalga - Meksika'da federal güvenlik güçlerinin düzenlediği operasyonda, Jalisco Yeni Nesil Karteli’nin (CJNG) elebaşı ve ülkenin en çok aranan uyuşturucu baronlarından "El Mencho" lakaplı Nemesio Oseguera Cervantes’in öldürüldü.

Meksika basında yer alan haberlere göre, operasyon Guadalajara’ya yaklaşık 130 kilometre mesafedeki Tapalpa kasabasında yapıldı.

Kırmızı alarm

El Mencho’nun öldürüldüğü haberinin ardından sokaklar karıştı. Jalisco, Michoacan, Colima, Nayarit, Aguascalientes ve Tamaulipas eyaletlerinde araçlar ateşe verildi, bazı işyerleri yakıldı, yollar kapatıldı.

Jalisco eyalet hükümeti, halktan evlerinde kalmalarını istedi. Toplu taşıma askıya alındı. 'Kırmızı alarm' uygulaması devreye sokuldu. Federal, eyalet ve yerel makamlar arasında ortak bir güvenlik masası oluşturulduğu açıklandı.

Jalisco’ya bağlı turizm merkezi Puerto Vallarta’dan gelen görüntülerde yoğun dumanın gökyüzünü kapladığı, otobüs terminallerinde silah sesleri ve patlamalar nedeniyle panik yaşandığı görüldü.

Cüneyt Özdemir: Mahsur kaldık

Gazeteci Cüneyt Özdemir, sosyal medyada paylaşım yaparak , "3 günlüğüne Meksika'ya tatile geldik ve Kartel ile Ordu çatışması arasında mahsur kaldık. Otel dışında barikatlar kurulmuş, araçlar yakılmış, havaalanı yolu kapanmış durumda... Meksika Büyükelçiliğimiz ile irtibat halindeyiz" dedi.

Özdemir, Meksika'daki 6 ya da 8 eyalette misilleme eylemlerinin sürdüğünü, otobüslerin araçların yakıldığını, tüm uçuşların iptal olduğunu söyledi.

Türkiye Büyükelçiliği ile iletişim halinde olduğunu Özdemir, "Meksika çok gergin ama biz burada güvendeyiz" diye konuştu.

Meksika'da Puerto Vallarta'da bulunduğu otelden yayın yapan Özdemir, ailesiyle birlikte Meksika'ya tatile geldiklerini, otelden çıkmak üzereylen bir haber geldiğini ve "otelinizden çıkmayın" dendiğini anlattı.

El Mencho kimdir?

Rubén Nemesio Oseguera Cervantes yani bilinen adıyla “El Mencho” dünyanın en çok aranan uyuşturucu kartel liderlerinden biriydi ve Jalisco New Generation Cartel’in (CJNG) elebaşıydı.

17 Temmuz 1966’da Michoacán eyaletindeki Naranjo de Chila kasabasında doğan Oseguera, çiftçi bir ailenin çocuğuydu. Suç dünyasıyla küçük yaşta tanıştı. Yerel örgüt liderliğinden başladı, uluslararası ölçekte bir kaçakçılık ağı kurdu.

Hakkındaki fiziksel bilgiler sınırlıydı; fotoğrafları yıllarca eski arşiv karelerinden ibaret kaldı. Onu yakalamak için ABD Dışişleri Bakanlığı 15 milyon dolara kadar ödül vadediyordu.

Hakkında çok az güncel fotoğraf bulunması, uzun süre dağlık bölgelerde saklanması ve dar bir güvenlik çemberiyle hareket etmesi, etrafında bir “gizem” perdesi oluşturdu.

Oseguera Cervantes, 2009’da kurulan CJNG'nin kurucusuydu. El Mencho, 1980’lerin “klasik kartel baronları”ndan farklıydı. Merkezi ama esnek bir yapı kurdu. Küçük hücrelere dayalı, hızlı hareket eden silahlı bir sistem oluşturdu. Devletle açık çatışmaktan çekinmeyen bir strateji benimsedi. CJNG, yalnızca kaçakçılık değil; bölgesel kontrol, korku yönetimi ve propaganda üzerinden güç tesis etti. Bu yönüyle yarı-askeri bir aktöre dönüştü. ABD, El Mencho'nun başına 15 milyon dolar ödül koymuştu.

Sosyal medyayı kullanan örgüt

Euronews'ün haberine göre kısa sürede Meksika’nın en hızlı büyüyen ve en şiddetli kartellerinden biri haline gelen örgüt, kokain, eroin ve metamfetamin ticaretinde ülkenin en yüksek kapasitesine ulaştı.

CJNG’nin ayırt edici özellikleri şöyleydi: Ağır silahlı, paramiliter disiplinli hücre yapıları, sosyal medyada yayımlanan propaganda ve güç gösterisi videoları, rakiplere ve güvenlik güçlerine karşı yüksek yoğunluklu şiddet, ttratejik liman ve lojistik hat kontrolü.

Amerika'da hazırlanan iddianameler

ABD Dışişleri Bakanlığı El Mencho’nun yakalanması için 15 milyon dolara kadar ödül koymuştu. Hakkında Washington’da çok sayıda iddianame hazırlandı ve “Uyuşturucu Baronları Yasası” kapsamında suçlandı.

El Mencho hakkında 2017’den bu yana Washington DC Bölge Mahkemesi’nde birçok iddianame hazırlandı. 5 Nisan 2022 tarihli son iddianame; metamfetamin, kokain ve fentanilin ABD’ye yasa dışı ithali amacıyla dağıtım ve komplo suçlamalarını içeriyordu.

Uyuşturucu kaçakçılığı faaliyetleri sırasında ateşli silah kullanımı ve ABD’nin “Uyuşturucu Baronları Yasası” (Drug Kingpin Statute) kapsamında “sürekli suç örgütü işletmek” suçlamaları yöneltildi.

ABD makamları, CJNG’nin fentanil ticareti nedeniyle yaşanan aşırı doz krizinde merkezi rol oynadığını savunuyor. El Mencho, bu nedenle Washington’ın “en öncelikli hedeflerinden” biri olarak tanımlanıyordu.

Meksika’da karteller bu noktaya nasıl geldi?

El Mencho’nun yükselişi, Meksika’daki siyasi dönüşümle doğrudan bağlantılı. 1929–2000 arasında ülkeyi yöneten Kurumsal Devrimci Parti (PRI) döneminde devlet ile karteller arasında gayriresmi bir denge mekanizması olduğu sıkça dile getirilir. Karteller bastırılıyor ama tamamen yok edilmiyordu; kontrol altında tutuluyordu.

PRI’nin iktidarı kaybetmesiyle 2000 yılı ve sonrasında güç merkezleri dağıldı. Güvenlik koordinasyonu zayıfladı. Eski kartel yapıları bölündü ve çok sayıda küçük, daha agresif grup ortaya çıktı.

Dönemin devlet başkanı Felipe Calderón 2006'da orduyu sokaklara indirerek kartellere karşı geniş çaplı operasyon başlattı. Ancak bu politika daha küçük ama daha şiddet yanlısı fraksiyonların ortaya çıkmasına yol açtı. CJNG tam da bu boşlukta serpildi.

Meksikalı müzik grubunun üyeleri ormanda ölü bulundu