Türkiye, Al Hol ve Roj’daki vatandaşlarını alıyor: Rehabilitasyon ve yargılama planı

HALE GÖNÜLTAŞ

IŞİD’le bağlantılı kadınların 2009’daki “Kürt açılımı” sürecinde Habur’dan giriş yapan PKK’lıların sorgulanması için kurulan ve siyasi-yargı tarihine “Habur sınır mahkemesi” olarak geçen modelin benzerinin uygulanmasına ilişkin değerlendirmelerin olduğu belirtiliyor.

Kuzey Suriye’deki Al Hol ve Roj Kampları’nda IŞİD’in dağılma sürecinde SGD (Suriye Demokratik Güçleri) tarafından yakalanan IŞİD’li kadınlar ile çocukları tutuluyor. Kampın denetimi geçen hafta SGD’den alındı. kamplarının güvenliği ABD askerleri ile ABD tarafından eğitilen ve Suriye ordusuna entegre edilen özel ekipler ile Suriye ordusu tarafından sağlanıyor.

Washington–Bağdat–Şam hattında “teslim alma” garantisi

Kısa Dalga’nın diplomatik kaynaklardan edindiği bilgiye göre Ankara, geçen Mart ayından bu yana Washington–Bağdat–Şam hattında sürdürülen görüşmelerde Kuzey Suriye’de tutulan Türkiye kimliği taşıyan IŞİD bağlantılı kadınlar ile çocukların teslim alma garantisi verdi. Türkiye’den bir ekip geçen Ağustos ayında Al Hol ve Al Roj kamplarına giderek kadınlarla bire bir görüşmelerde bulundu. IŞİD’e katılım süreçlerinin dinlendi, parmak izi alındı, fotoğrafları çekildi.

Çocukların kimlik tespiti ve DNA testi

Görüşmeler sırasında, çatışma bölgelerinde doğan çocukların babalarının kimliği ve etnik kökenine ilişkin tespit çalışmaları da yapıldı. Buna göre, annesi Türk vatandaşı olup babası farklı ülkelerden olan çocukların, annelerinin kabul etmesi halinde Türkiye’ye getirilmesi gündemde.

Kimliklerin netleştirilmesi ve anne–çocuk arasında soy bağının kesinleştirilmesi amacıyla Türkiye’ye getirilme sürecinden önce DNA testi yapılacağı belirtiliyor.

Kamplarda 35 bin kadın ve çocuk, Türk vatandaşı sayısı 1.300

Birleşmiş Milletler’in Kasım 2025 verilerine göre Al Hol ve Roj kamplarında, 70’ten fazla ülkeden yaklaşık 35 bin kadın ve çocuk bulunuyor. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı kadınlar ile 12 yaş altı çocukların toplam sayısının ise bin 300 civarında olduğu ifade ediliyor.

“Yerinde rehabilitasyon” 2027 yılı ortasına kadar sürebilir

Ankara’nın, Kuzey Suriye’deki ortaklarıyla yaptığı anlaşma uyarınca kadın ve çocukların Türkiye’ye getirilmeden önce kamplarda rehabilitasyon ve entegrasyon sürecine tabi tutulması öngörülüyor. Psikolojik tedavi ve entegrasyon için Türkiye’den psikologlar ve sosyal hizmet uzmanlarının kamplara giderek çalışma yürütmesi planlanıyor. Bu çalışmanın 2027 ortasına kadar tamamlanması bekleniyor.

Türkiye’de devlet koruması ve velayet süreci

Türkiye’ye getirilecek çocukların, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı koordinasyonunda, travma konusunda uzman ekipler tarafından rehabilite edilmesi; çocukların devlet korumasına alınması öngörülüyor. Velayet süreçlerinin, terapi ve entegrasyon programlarının tamamlanmasının ardından başlatılacağı belirtiliyor. Bakanlığın, çocukları birinci ve ikinci derece yakınlarına teslim etmeden önce (büyükanne–büyükbaba dahil) ailelere psikolojik danışmanlık vereceği kaydedildi.

12–18 yaş aralığındaki erkek çocuklar: Gözetimevleri

Kısa Dalga’nın edindiği bilgiye göre Al Hol ve Roj kamplarında tutulan 12–18 yaş aralığındaki erkek çocukları, 2023’ten itibaren radikalleşmenin önlenmesi amacıyla SDG tarafından Haseke’ye yakın bölgelerde kurulan gözetimevlerinde tutuluyor. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı erkek çocuk sayısının yaklaşık 600 olduğu ifade ediliyor. Çocuklar arasında IŞİD’in askeri eğitiminden geçirilen, silah ve kesici alet kullanmayı bilen ve çatışma bölgelerinde ölümlere karışan çocuklar da bulunuyor.

Söz konusu grup için de öncelikle yerinde rehabilitasyon, ardından Türkiye’ye transfer planlanıyor. Türkiye’ye getirilmeleri halinde erkek çocukların da devlet korumasına alınarak terapi ve entegrasyon sürecine dahil edileceği belirtiliyor.

Habur sınır mahkemesi modeli yeniden mi?

Kamplarda geçen Ağustos ayında Türk güvenlik güçlerince bire bir görüşme yapılan kadınlara ilişkin dosyaların; ön görüşmelerde verilen beyanların yanı sıra, sosyal medya paylaşımları ve istihbarat bilgileri ışığında değerlendirildiği bildirildi. Kadınların peyderpey Türkiye’ye getirilmesi planlanırken, yargılamaların güvenlik gerekçesiyle sınırda kurulacak mahkemelerde yapılması seçeneği de gündeme geldi. Ankara’da güvenlik ve yargı makamlarının masasında, 2009’daki “Kürt açılımı” sürecinde Habur’dan giriş yapan PKK’lilerin sorgulanması için kurulan ve siyasi-yargı tarihine “Habur sınır mahkemesi” olarak geçen modelin benzerinin uygulanmasına ilişkin değerlendirmelerin olduğu belirtiliyor.

IŞİD tutukluları Irak'a gönderiliyor: Korsanlık mahkemesi ve vatansızlar krizi