12 milyon dosya, yoğun takvim: Yargı nasıl hızlandırılacak?

Kısa Dalga - "Geciken adalet adalet değildir." Temeli 16. yüzyıla kadar uzanan bu ünlü cümle Türkiye'de birçok kesimin en çok kullandığı cümlelerden biri oldu. Uzun yargılama süreleriyle ilgili binlerce dosya Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi'nin önüne gitti. Bazıları hala karar bekliyor.

Türkiye'de kapsamlı soruşturmalar, davalar gündemdeyken, yargılama sürelerinin kısalmasıyla ilgili çalışmalar da sona yaklaşıyor.

Meclis'te görüşülmesi beklenen 12. yargı paketinde 'makul sürede yargılanma, dava sürelerinin kısalması' gibi düzenlemelerin yer alacağı belirtilmişti. Adalet Bakanı Yılmaz Tunç da bu konuda yapılan çalışmalara ilişkin bilgileri zaman zaman kamuoyuyla paylaşmıştı. Bazıları şöyle:

Duruşmalara 2 ay erteleme

- Duruşmalar en fazla 2 ay ertelenebilecek. Temyiz ve istinaf süreçleri 6 ay içinde tamamlanacak.

- Bazı davalarda doğrudan temyiz yoluna başvurma imkânı getirilecek.
Çevre, sağlık, trafik, iş kazaları ve uyuşturucu davalarında ihtisas mahkemeleri kurulacak.

- Makûl sürede yargılanma ilkesini takip etmek için özel birimler oluşturulacak. Mevzuatta yapılacak değimeyle tebligatlar hızlanacak, elektronik tebligatı yaygınlaştırılacak.

Belge beklemeye takip

Türkiye gazetesinde bu hafta yayımlanan iki haber de çalışmalara ilişkin bilgiler içeriyor. Buna göre; Yargının Etkinliği Büroları geciken her davayı takip edecek. Neden geciktiği, hangi aşamada takıldığı belirlenecek. Erken uyarı mekanizmalarıyla davaların sürüncemede kalması engellenecek. Mahkeme tarafından yazılı olarak istenen bilgi ve belgelere süresinde cevap vermeyen kurumlara yaptırım uygulanacak.

12 milyon dosya var

Adalet Bakanı Tunç, 2025'in sonlarında yaptığı açıklamalarda yargıdaki son duruma ilişkin şu bilgileri vermişti:

- Aralık (2025) itibarıyla yargının önünde 11 milyon 885 bin 704 derdest dosya var.

- Yıl içinde 12 milyon 440 bin 713 dosyada karar verildi.

- 986 olan ihtisas mahkemesi 2 bin 923'e yükseltildi. 2025'te 252 yeni ihtisas mahkemesi kuruldu.

- Hakim ve savcı sayısı 26 bin 803. Adalet personeli sayısı 179 bin 382. 15 bin yeni personelin alımını 2026 yılı içinde tamamlanacak.

Yargının 2026 ajandası

- 19 Mart 2025'te gözaltılarla başlayan ve Ekrem İmamoğlu dahil yüzden fazla tutuklunun bulunduğu İstanbul Büyükşehir Belediyesine (İBB) yönelik “mali suçlar” soruşturmasında ilk dava 9 Mart 2026’da görülecek. Ekrem İmamoğlu hakkında birçok dava görülecek.
- İstanbul Üniversitesi'nin İmamoğlu'nun lisans diplomasını etmesine ilişkin kararına karşı açılan iptal davası ise 15 Ocak'ta İstanbul 5. İdare Mahkemesi'nde görülecek. Bu davanın sonucu, İmamoğlu'nun Cumhurbaşkanı adaylığını doğrudan etkileyecek.

- İmamoğlu, İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Akın Gürlek'e yönelik açıklamaları nedeniyle açılan davada tehdit suçundan 2 ay 15 gün, kamu görevlisine hakaret suçundan 1 yıl 5 ay hapis cezası almıştı.

- Aziz İhsan Aktaş suç örgütü soruşturması kapsamında görevden uzaklaştırılan CHP'li 7 belediye başkanı ve 193 şüpheli hakkında açılan yolsuzluk davası, İstanbul 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde 27 Ocak'ta başlayacak.

- Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesi, CHP'nin 4-5 Kasım 2023 tarihinde yapılan38. Olağan Kurultayı'nın iptali istemiyle açılan davayı reddetmişti.

- Kobani davasına 42 yıl hapis cezasına çarptırılan eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş hakkında AİHM'in verdiği hak ihlali kararı üzerine avukatları, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Ceza Dairesi'ne tahliye başvurusunda bulunmuştu.

- Habertürk'e kayyum atanmasına neden olan Can Holding, GAİN Medya, elektronik ödeme kuruluşu Papara, eski Flash Haber TV'nin sahibi Erkan Kork'a ait Pozitifbank, Payfix'e yapılan kara para operasyonları sürüyor. Avukat Rezan Epöztemir ve eski savcı Cengiz Çallı'nın tutuklu yargılandığı "rüşvet" davası da Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nde sürecek.

- 21 Ocak 2025 tarihinde Bolu'nun kış turizm merkezi Kartalkaya'da Grand Kartal Oteli'nde çıkan yangında 34'ü çocuk 78 kişi hayatını kaybetti. Bolu 1. Ağır Ceza Mahkemesi, arasında otel sahibi Halit Ergül'ün de bulunduğu 11 kişi olası kastla öldürme suçundan 34'er kez müebbet ve 1096'şar yıl 4'er ay hapis cezasına mahkûm etmişti. Bu davanın İstinaf aşaması devam edecek.

- Diyarbakır'da kaybolduktan sonra cesedi bulunan Narin Güran cinayetine ilişkin davada annesi Yüksel Güran, ağabeyi Enes Güran ve amcası Salim Güran, cinayet suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı. (Dava derlemesi DW Türkçe'den Alican Uludağ'ın haberinden alınmıştır)