YAZI DİZİSİ: Çocuk İstismarının Görünmeyen Yüzü -1 | Çocuk istismarında korkunç tablo: Her dört çocuktan biri aile içinde

GÜLSEVEN ÖZKAN | Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’nde cinsel istismar şüphesiyle adli sürece dahil edilen 738 çocuğun dosyası incelendi. İstismar bildiren 716 çocuğun yüzde 86,7’si tanıdığı kişiler tarafından istismara maruz bırakıldığını anlattı. Her dört çocuktan birinde aile içi cinsel istismar tespit edildi. Vakaların yüzde 42,7’sinde aynı istismar tekrarlanırken adli süreç sonrasındaki psikiyatrik takipte 571 çocuğa en az bir tanı konuldu.

·

GÜLSEVEN ÖZKAN

Çocuklara yönelik cinsel istismar çoğu zaman yaşanan olay ve fail üzerinden tartışılıyor. Ancak istismarın görünmeyen yüzünde çocukların hangi koşullarda yaşadığı, kimler tarafından istismara maruz bırakıldığı, neden korunamadığı ve sonrasında neler yaşadığı var. Aile içinden gelen istismardan eğitim ve sağlık sistemindeki eksikliklere, çocukların adli süreçte yeniden örselenmesinden travmanın yetişkinlikte bıraktığı izlere, koruma altındaki çocukların yeniden istismara uğrama riskinden yabancı uyruklu mağdurların adalete erişim sorunlarına kadar uzanan bu dosya, son birkaç yıla ait bilimsel araştırmalar ve akademik çalışmalarla sorunun farklı boyutlarını ele alıyor.

Bu yazı dizisi, çocukların neden korunamadığını, ihmal edilen sorumlulukları, koruma mekanizmalarının nerede aksadığını ve bu tablonun değişmesi için neler yapılması gerektiğini sorguluyor…

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde yapılan araştırma, cinsel istismar şüphesiyle adli sürece dahil edilen çocukların yaşadıklarını ve ruh sağlıklarına ilişkin bulguları ortaya koydu.

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı’nda Meliha Ceren Erkul Naghızade tarafından hazırlanan uzmanlık tezinde, psikiyatrik muayene için yönlendirilen 738 çocuk ve ergenin dosyası incelendi.

Araştırmaya dahil edilen çocukların 611’i kız, 127’si erkekti. İlk istismara maruz bırakılma yaşı ortalama 12,5 olarak hesaplandı. Dosyalardaki en küçük ilk istismar yaşı ise 3'tü.

Çocukların 526'sı savcılık talimatıyla muayeneye getirildi. İncelenen dosyaların 22'sinde çocuklar görüşmeler sırasında herhangi bir istismar tarif etmedi. İstismarın özelliklerine ilişkin değerlendirmeler, istismar bildiren 716 çocuk üzerinden yapıldı.

Çocukların yüzde 86,7'si şüpheliyi tanıyordu

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, cinsel istismarın büyük ölçüde çocukların tanıdığı kişiler tarafından gerçekleştirilmesiydi.

İstismar bildiren 716 çocuğun 621'i, yani yüzde 86,7'si, kendisini istismar eden kişiyi tanıdığını belirtti.

ekran-resmi-2026-11-20-21-31-40

İstismar bildirimlerinde erkek arkadaş veya sevgili yüzde 20,2 ile ilk sırada yer aldı. Bunu diğer akrabalar yüzde 17,3, tanıdıklar veya komşular yüzde 13,7, birinci derece akrabalar yüzde 13,3 ve okul ya da yakın çevreden akranlar yüzde 12 ile izledi.

Çocuğun tanımadığı kişilerin yer aldığı vakaların oranı ise yüzde 9,8 olarak kaydedildi.

174 çocukta aile içi cinsel istismar

Araştırmada istismar bildiren 716 çocuğun 174'ünde aile içi cinsel istismar (ensest) tespit edildi. Bu sayı yüzde 24,3'e karşılık geldi.

ekran-resmi-2026-11-20-21-40-58

Bu vakaların 67'sinde istismarda bulunan kişi baba, 29'unda üvey baba, 26'sında kardeşti. Diğer vakalarda dede, amca, dayı, üvey kardeş ve bir vakada üvey anne kaydedildi.

foto-kapak-cocuk-istismari-001

Araştırma, çocukların aile ortamında da cinsel istismara maruz bırakıldığını ortaya koydu.

Her 10 çocuktan dördünde istismar tekrarlandı

İstismar bildiren 716 çocuğun 306'sında, yani yüzde 42,7'sinde aynı istismarın tekrarlandığı belirlendi.

Ayrıca 95 çocuk, farklı zamanlarda farklı kişiler tarafından birden fazla kez istismara maruz bırakıldığını bildirdi. Bu sayı araştırmaya dahil edilen 738 çocuğun yüzde 12,9'unu oluşturdu.

Tekrarlayan istismar oranı kız çocuklarında yüzde 44,6, erkek çocuklarında ise yüzde 33,1 olarak hesaplandı.

Araştırmada çocukların yüzde 25,6'sının istismar sırasında veya sonrasında tehdit edildiği, yüzde 6,4'üne ise istismar sırasında alkol veya başka bir madde verildiği kaydedildi.

İstismar vakalarının çoğu evlerde yaşandı

İstismar bildiren çocukların ilk olaylarına ilişkin kayıtlarda, vakaların yüzde 34,9'unun çocuğun kendi evi dışındaki bir evde, yüzde 27'sinin ise kendi evinde gerçekleştiği görüldü.

Böylece incelenen ilk istismar olaylarının yaklaşık yüzde 62'si evlerde meydana geldi.

Topluma açık alanlarda gerçekleşen olayların oranı yüzde 20,9, okul, dershane veya kurslarda gerçekleşenlerin oranı ise yüzde 8,1 oldu.

Kurum bakımındaki çocuklarla ilgili dikkat çekici bulgular

Araştırmada, ilk psikiyatrik muayenesi sırasında kurum bakımında bulunan çocuklarda aynı istismarın tekrarlanma oranı yüzde 54,8 olarak belirlendi.

Farklı zamanlarda farklı kişiler tarafından istismara maruz bırakılma oranı ise kurum bakımındaki çocuklarda yüzde 21,2, çekirdek ailede yaşayanlarda yüzde 10,6 olarak hesaplandı.

Ancak araştırmada önemli bir ayrıntıya da yer verildi: Kurum bakımında bulunan ve birden fazla istismar bildiren 33 çocuğun 18'i, istismarların tamamını kuruma yerleştirilmeden önce yaşamıştı.

Sekiz çocuk, istismar nedeniyle kurum bakımına alındıktan sonra kurumdan ayrılmış ve yeniden istismara maruz bırakılması üzerine tekrar kurum bakımına alınmıştı. Altı çocuğun ise kurumda kaldığı dönemde kurum içinde veya dışında cinsel istismara maruz bırakıldığı kaydedildi.

Bu bulgular, kurum bakımındaki çocuklara ilişkin yüksek oranların tamamının kurumda gerçekleşen istismarlardan kaynaklanmadığını da gösterdi.

571 çocuğa psikiyatrik tanı konuldu

Araştırmanın önemli bir bölümü, cinsel istismar şüphesiyle adli sürece dahil edilen çocukların ruh sağlığına ayrıldı.

İncelenen 738 çocuğun 571'ine, adli süreç sonrasındaki psikiyatrik takipte en az bir tanı konuldu. Bu sayı çocukların yüzde 77,4'üne karşılık geldi.

cocuk-istismar

En sık kaydedilen psikiyatrik tanılar arasında depresif bozukluklar, travmayla ilişkili bozukluklar ve anksiyete bozuklukları yer aldı.

Dosyalara göre 265 çocukta depresif bozukluk, 151 çocukta travmayla ilişkili bozukluk, 144 çocukta ise anksiyete bozukluğu tanısı bulunuyordu.

Ayrıca 216 çocukta zihinsel yetersizlik, 170 çocukta dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısı kaydedildi.

Araştırmacı, çocukların büyük bölümünün adli süreç öncesinde psikiyatrik değerlendirmesinin bulunmadığına dikkat çekti. Bu nedenle takip sırasında kaydedilen bütün tanıların doğrudan cinsel istismardan kaynaklandığı sonucuna varılamayacağını belirtti.

Tekrarlayan istismarda ruhsal sorunlarla ilişki daha güçlü

Araştırmada, istismarın tekrarlanması ile psikiyatrik tanı alma olasılığı arasında güçlü bir ilişki bulundu.

Aynı istismara tekrar tekrar maruz bırakılan çocukların psikiyatrik tanı alma olasılığı, istismarın tekrarlanmadığı çocuklara göre yaklaşık 6,9 kat yüksek hesaplandı.

Aile içi cinsel istismar bildiren çocuklarda travma sonrası stres bozukluğu tanısı bulunma olasılığı yaklaşık 2,9 kat, tehdit edilen çocuklarda ise 2,7 kat daha yüksek bulundu.

Bu sonuçlar, araştırmaya dahil edilen çocukların klinik verilerinden elde edildi; istismarın tek başına bu psikiyatrik sorunlara neden olduğunu göstermiyor.

65 çocuk psikiyatri servisinde tedavi gördü

İncelenen çocuklardan 65'inin psikiyatri servisinde yatarak tedavi gördüğü belirlendi. Bunların 38'ine travma odaklı bilişsel davranışçı terapi uygulandı.

Araştırmada, farklı kişiler tarafından birden fazla kez istismara maruz bırakılma, tehdit ve birden fazla istismar biçiminin bulunması gibi etkenlerin psikiyatrik yatışla ilişkili olduğu saptandı.

Psikiyatrik takibi sürdürülen çocukların depresyon belirtilerinde ve genel klinik belirti şiddetinde ise zaman içinde azalma görüldü.

Erken müdahale ve düzenli psikiyatrik takip çağrısı

Araştırmanın sonuç bölümünde, cinsel istismara maruz bırakılan çocukların yeniden istismardan korunması ve ruhsal sağlıklarının desteklenmesi için erken müdahalenin önemine dikkat çekildi.

Çocuklardaki risk işaretlerinin aileler, öğretmenler ve sağlık çalışanları tarafından erken fark edilmesi, gerekli adli bildirimlerin yapılması ve çocukların ruh sağlığı hizmetlerine yönlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Çocuk İzlem Merkezleri ile çocuk psikiyatrisi hizmetlerinin etkin kullanılması ve adli sürece dahil edilen çocukların psikiyatrik takiplerinin sürdürülmesi önerildi.

Kaynak: Haber Merkezi

Abone Ol

İyi gazetecilik posta kutunda!
Güncel haberler, haftalık ekonomi bülteni ve Pazar derginiz Plus’ı email olarak almak için abone olun.