HASAN AYDIN

Açlık sınırı altındaki aylıkları ile geçinmeye çalışan emekliler, Tüm Emeklilerin Sendikası'nın öncülüğünde 12 ve 19 Nisan tarihlerinde Türkiye’nin farklı bölgelerinde düzenlenecek mitinglerde, alanlara çıkarak haklı talepleri için ses yükseltecekler.

2026 yılı Ocak ayı başında, emekli aylıklarına yapılan düşük orandaki zamlar, milyonlarca emeklide hayal kırıklığına yol açtı. En düşük emekli aylığı alanlara reva görülen sefalet aylığı, daha cebe girmeden yükselen fiyat artışları karşısında hızla eridi. Emekli aylıklarına yapılması talep edilen zamlar, iktidar tarafından "en müsait zamanda düzeltilecek" söylemiyle ötelendi.

4 bin liralık ikramiyelerde "bölgesel savaş riskinin meydana getirdiği petrol ve doğal gaz fiyat artışları ve bütçe disiplinine riayet" gerekçesiyle artışa gidilmedi. Emperyalist ABD ve onun Ortadoğu'daki Truva atı katliamcı İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik acımasız ve kanlı saldırılarının ardından önce akaryakıt fiyatları büyük oranda arttı. Ardından 1 Nisan'da elektrik ve doğal gaza yüzde 25 oranında zam yapıldı. Bu zamlar, muhalefet tarafından Karadeniz doğal gazı ve Gabar petrolü vaatleri üzerinden sert şekilde eleştirildi. Yeni Yol Grup Başkanvekili Selçuk Özdağ, TBMM Genel Kurulu'nda "'Hani Gabar'da petrol bulmuştuk? Hani doğalgazı bir ay önce, seçimlerden bir ay önce biz bedava kullanmıştık? E, nerede o doğal gaz? Nerede?" sorularını sordu.

Bu artışlar sonunda aşağı yukarı tüm ürünlere zam yapıldı. Pazar ve marketlerde, yüksek sebze fiyatları cep yakarken, son bir hafta içerisinde halkın ana gıda maddesi haline gelen ekmeğin 200 gramı 15 liradan 17,5 liraya çıktı. Bu yüksek fiyat artışları, başta emekliler olmak üzere dar gelirli vatandaşları alışverişe çıkamaz hale getirdi. Bugün değeri peşin ödenmiş olan emeklilik, milyonlarca insan için hayatta kalma mücadelesine dönüşmüş durumdadır.

Yıllardır dağınık, sessiz ve bireysel çözümlerle kendi sorunlarını çözmeye çalışan emeklilerin bir kısmı artık örgütlü bir şekilde sesini yükseltmeye çalışıyor. Son ekonomik çıkmaza bağlı olarak ortaya çıkan geçim derdi, ne yazık ki iktidarca ortak bir "kader" haline getirilmiştir.

İşte tam da bu yüzden bir çıkış yolu aramak için 12 Nisan 2026 günü İstanbul, Bursa, Trabzon, Karabük, Kayseri, Mersin ve Aydın'da, 19 Nisan 2026 tarihinde ise İzmir-Dikili'de alanlara çıkacak olan emekliler, taleplerini kamuoyuna ve kendilerini görmezden gelen yetkililere bir kez daha duyurmuş olacaklar. Bu miting alanlarında yükselecek her ses, onurlu bir yaşam talebinin, hak ve hukuk arayışının ortak bir haykırışı olacaktır.

1995 yılında DİSK Emekli-Sen'in kuruluşu ile başlayan emekli sendikacılığına iktidarlar, "üretimden gelen güçleri yok, bu yüzden emekliler sendika kuramazlar" gerekçesiyle hep karşı çıkmışlardır. Halbuki emekli sendikalarının kuruluşunda uluslararası sözleşmelere ve yasalara aykırılık da söz konusu değildir. Ankara Valiliği'nin itiraz başvuruları sonucunda farklı tarihlerde kurulmuş olan emekli sendikaları, İş Mahkemelerince kapatılmıştır. Bu süreç halen devam ediyor. Emekli sendikalarının emek ve demokrasi mücadelesindeki kararlı çalışmaları ve bu çalışmayı kesintisiz olarak devam ettirmeleri de gelecek için çok değerlidir.

Tüm Emeklilerin Sendikası'nın kuruluşu ve gerçekleştirilen büyük emekli mitingleri

Üyelerinin ekonomik, demokratik, hukuksal, sosyal hak ve çıkarlarını koruyup geliştirmeyi, buna engel olacak her türlü anti-demokratik uygulamalara karşı, örgütlülük bilinci içinde, demokratik yöntemler yoluyla, fiili ve meşru mücadeleyi amaçlayarak tüm emeklilerin birliğini savunan Tüm Emekli-Sen, 20 Şubat 2017 tarihinde kuruldu. Tüm Emeklilerin Sendikası'nın öncülü olan Tüm Emekli-Sen 2017 hakkında, kuruluşunun hemen ardından Ankara Valiliği'nin isteği üzerine 34. İş Mahkemesi dava açtı. Duruşma sonunda da sendika hakkında kapatma kararı verildi. Sendika, bunun üzerine İstinaf Mahkemesi'ne başvurdu. Bu mahkeme, sendika lehine karar vermiş olmasına rağmen, Ankara Valiliği bu kararı Yargıtay'a taşıdı. Yargıtay, İstinaf Mahkemesi'nin kararını bozarak aleyhte karar verilmesi için dosyayı geri gönderdi. İstinaf Mahkemesi de sonuçta Yargıtay’ın kararı doğrultusunda karar verdi. Yargıtay da bu kapatılma kararını onadı.

Bu son karara karşı dönemin Sendika Genel Başkanı, AİHM'ye gitmedi. Bir grup arkadaşıyla birlikte sendikayı terk ederek başka bir sendika kurdu. Bu ayrışmanın ardından yeni MYK'sını oluşturan Tüm Emekli-Sen 2017, yeni bir heyecan, enerji ve özgüvenle örgütlenme çalışmalarına koyuldu. Yüksek enflasyondan etkilenen ve ötekileştirilen emeklilerle diyaloğu geliştirdi. Fiili ve meşru mücadele seviyesi giderek yükseltildi. 2022 Şubat’ında Türkiye genelinde emeklilerin talepleri için imza kampanyaları sürdürüldü. Toplanan imza dosyaları, daha sonra klasörler halinde TBMM'ye sunuldu. Bu arada emeklilerin birleşik örgütlenmesini gerçekleştirme çabalarına hız verildi.

Dayanışma ruhu ve farklı illerdeki yoğun ön çalışmalarla Tüm Emekli-Sen 2017, 16 Nisan 2022'de Ankara Anıttepe'de Emekliler Dayanışma Sendikası (EDS) ile birlikte binlerce emeklinin katıldığı ilk ve merkezi olan “Büyük Emekli Mitingi"ni gerçekleştirdi. Maddi imkânsızlıklar içinde Ankara'ya doğru yola çıkan emekliler, birçok bölgede yol masraflarını, gıda kumanyalarını kendi aralarındaki dayanışma ve yardımlaşma ile sağladılar. Miting süresince, emekliler taleplerini sloganlar atarak dile getirdiler. O gün görmezden gelinen emeklilere yazılı ve görsel basının ilgisi de büyük oldu. Bazı muhalif TV kanalları, miting alanından canlı yayın yaptı. Ana haberlerde emeklilerin eylemi ilk sırayı aldı. Mitingin düzenleyicileri olan Tüm Emekliler Sendikası (Tüm Emekli-Sen) Genel Başkanı Zeynel Abidin Ergen ve Emekliler Dayanışma Sendikası (EDS) Genel Başkanı Mahinur Şahbaz, mitingde birer konuşma yaptılar. Emeklilerin önemli taleplerini ve çözüm yollarını sıraladılar. Bu mitingle umutsuzluğa dur denilmişti. Mitingdeki coşkularıyla; gençlere ve ülkenin emekçilerine cesaret veren emekliler, haklı mücadelelerinin ilk fişeğini de o gün Ankara'dan ateşlemiş oldular. Mitinge bazı siyasi partilerin ve STK'ların temsili olarak katılmaları ve destek vermeleri de çok önemliydi.

Emekli sendikalarının birlik görüşmeleri başarılı olmayınca Tüm Emekli-Sen 2017, kendi örgütsel geleceğini belirsizliğe ertelemeyeceğini açıklayarak, 26-27 Kasım 2022 tarihinde ülke genelinde farklı il ve ilçelerden gelen delegelerin katılımıyla Ankara Mühendisler Odası'na ait Eğitim ve Kültür Merkezi'nde Kurucu Genel Kurulu'nu gerçekleştirdi. Bu kurulda yapılan çalışmaların ve tüzük tartışmalarının ardından Genel Merkez Yürütme Kurulu üyeleri seçildi. Tüm Emekli-Sen 2017 adı, Tüm Emeklilerin Sendikası olarak değiştirildi. 30 Kasım 2022 günü ise ilgili resmî kuruluşa sendikanın kuruluş dilekçesi verildi.

Demokratik merkeziyetçilik, tabanın söz ve karar hakkı/demokratik katılım, kolektif üretim, denetim, bölüşüm, fiili ve meşru örgütsel bağımsızlık gibi ilkeleri koruyup geliştireceğini bir metinle kamuoyuna açıklamış olan Tüm Emeklilerin Sendikası, önceden planladığı çalışmaları adım adım hayata geçirmeye çalıştı.

Çalışmaların süreç içinde iktidarda rahatsızlık yaratmasının ardından, daha önceki dönemlerde uygulanan kapatma davası sürecinin bir benzeri, 2023 yılı Nisan ayında başlatıldı. 9 Mayıs 2023'te görülen ve süre istenilen dava 17 Ekim 2023'e ertelendi. Bu tarihte görülen davada Ankara 4. İş Mahkemesi, istinaf yolu açık olmak üzere sendika hakkında kapatma kararı verdi. Kararın açıklandığı gün Tüm Emeklilerin Sendikası Genel Merkezi, yaptığı açıklamada, "Kararın meşruiyeti yoktur. Toplum vicdanında zaten mahkûm ettiğimiz beklenen karardı. Yapmamız gereken itirazlarımızı yapacağız. Davayı ilk adım olarak istinafa taşıyacağız. İç hukuk yolları tükenmedi. Tükendiğinde de yol AİHM'ye kadar çıkacaktır. Oraya da gideceğiz." dedi. Bu açıklama sonrasında sendika; yılgınlığa kapılmadan fiili ve meşru mücadelenin kesintisiz süreceğinin altını çizdi.

İnsan onuruna yaraşır yaşam koşulları talebiyle, Tüm Emeklilerin Sendikası, DİSK Emekli-Sen ve Emekliler Dayanışma Sendikası (EDS) birlikteliği ile 10 Aralık 2023 günü saat 13.00'te yine Ankara Anıtpark'ta ikinci "Büyük Emekli Mitingi" gerçekleştirildi. Bu mitingde, insan onuruna yaraşır yaşam koşullarının yaratılması, emekliler arasında eşitsizliğe, adaletsizliğe son verilmesi, intibak yasasının çıkartılması, maaş bağlanma oranlarının günün koşullarına göre yükseltilmesi, çalışan memurlara verilen 8 bin 77 liralık seyyanen zammın ayrım gözetilmeden emekli maaşlarına yansıtılması, sağlıkta katkı paylarının kaldırılması, sendika kurma hakkının engellenmemesi, mevcut sendikalara açılan davaların geri çekilmesi ve emekli ikramiyelerinin asgarî ücret düzeyinden az olmamak kaydıyla miktar ve sayısının artırılması talepleri öne çıkartıldı. Bu mitingle emekli dağınıklığından şikâyetçi olanlarda birlik için yeni bir umut isteği doğdu.

Kök maaşa zam yapılmadan aylıklara yapılan seyyanen zamlar, terör tehlikesinin öne çıkartılması ve toplumda ayrışmayı körükleyen propaganda taktikleri ile 2023 Mayıs seçimlerini alan iktidar, seçim sonunda daha önce vermiş olduğu vaatlerin çoğunu yerine getiremedi. Emekliler de 31 Mart yerel seçimlerinde artık, iktidar adaylarının seçim vaatlerini pek de dikkate almamaya başladı. İkramiyelerin bin lira artırılması, 2024 yılının Emekli Yılı ilan edilmesi, emeklilere yönelik banka promosyonları ile TCDD, THY indirimleri de emeklinin maddi kayıplarını ortadan kaldırmak için yeterli görülmedi.

Tüm Emeklilerin Sendikası, Türkiye genelinde 19 Mart 2024'te 43 ayrı merkezde alanlara çıkarak açlığa, yoksulluğa ve sefalete mahkûm edilen emeklilerin taleplerini basın açıklamaları ile dile getirdi.

31 Mart yerel seçimlerinde emekliler sadece alanlarda değil, sandıkta da son sözünü söyledi. İktidara sarı kart gösteren emeklilerin büyük bir kısmı yerel seçimlerde iktidar adaylarına oy vermediler. Böylece başta büyük şehirler olmak üzere birçok şehirde iktidarın seçimleri kaybetmesinde etkili oldular.

CHP bu seçimde aldığı yüzde 37,77 oyla birinci olurken AKP yüzde 35,49 oyla ikinci parti konumuna düştü. 2024 1 Mayıs mitinglerine, ülkenin pek çok ilinde kendi pankart ve dövizleri ile katılan Tüm Emeklilerin Sendikası üyeleri, 25 Mayıs 2024'te Türkiye’nin 8 ayrı bölgesinde aynı anda yoğun katılımlı bölgesel mitingler düzenlediler. Bir gün sonra da CHP'nin Ankara Tandoğan Meydanı'nda düzenlemiş olduğu emekli mitingine kitlesel bir katılım gösterip taleplerini kürsüden genel başkanları aracılığıyla dile getirdiler.

6 Aralık 2025 günü saat 13.00'te yine Ankara Tandoğan Meydanı’nda 33 sivil toplum kuruluşu tarafından oluşturulan Yurttaş Birlikteliği Platformu'nun gerçekleştirdiği "Emeklilerin ve Bütçe Hakkı Mitingi"ne Tüm Emeklilerin Sendikası, Emekli ve Emekçiler Dernekleri Federasyonu ve Emekli Meclisleri Sendikası da katıldı. Bu mitingde emeklilerin bütçe hakkı ve büyümeden alınan payın artırılması hususu özellikle dile getirildi.

Emekli sendikaları, TÜİK'in enflasyon verilerini açıklamasından önce, 2 Ocak 2026'da örgütlü oldukları illerde alanlara çıkarak oturma eylemleri ve basın açıklamaları gerçekleştirdiler. Öte yandan emekliyi sefalete tamamen mahkûm eden düşük zamların netleşmesi üzerine bir grup CHP milletvekili buna tepki olarak TBMM’yi terk etmeyip Meclis'te oturma eylemi başlattılar. Emekliler de sokağa ve alanlara çıkarak aylıklarına yapılan son düşük zamları protesto ettiler. Tüm Emeklilerin Sendikası üyeleri, Türkiye genelinde 40-50 noktada haftanın belli gün ve saatlerinde alanlara çıkarak, "Sahte yüzdelik zamlara hayır", "Sadaka değil hakkımızı istiyoruz", "Emekliler en dipte eşitlenmeyle değil, insanca yaşamaya layıktır" sloganlarının yazılı olduğu pankart ve dövizleri taşıdılar. Bu eylemlilikler sonraki süreçte haftanın belli bir gününe (Çarşamba) ve belli saatlere alındı. Bu eylemler bazı bölgelerde 11. haftasını doldurdu.

12 ve 19 Nisan'da yapılacak mitingler, emekli sorunlarının çözümünün artık ertelenemez hâle geldiğinin ilanıdır. İstanbul'dan Bursa'ya, Trabzon'dan Mersin'e, Aydın'dan Kayseri'ye, sonrasında da Dikili'ye uzanan bu çağrı, sadece belli bir emekli sendikasının değil, açlık sınırı altında yaşayan, geçinemeyen ve sesi duyulmayan tüm emeklilerin çağrısıdır.

Tarih, "Hak verilmez alınır" şiarı ile bir ülkede örgütlü mücadele verilmeden kalıcı kazanımların elde edilemeyeceğini bize göstermiştir. Alanlara çıkmak bir tercihten çok bir zorunluluk hâline gelmiştir.

12 ve 19 Nisan'da yapılacak emekli mitinglerine tüm emek ve demokrasi güçlerinin büyük sayısal bir güçle katılmaları emeklilerin gelecekteki sendikal sürecine büyük katkı sağlayacaktır.