BURAK SOYER
Bizde onlarca insanın ölümünden sorumlu olan, “devlet içinde devlet”in en önemli adamlarından, uyuşturucu kaçakçısı bir mafya liderinin filmleri bu kadar ilgi görüyorsa, bunun sebebi, bu ülkenin başbakan ve iç işleri bakanları tarafından sarf edilen, “Bir tuğla çekersek duvar yıkılır!” ya da “Devlet için kurşun atan da yiyen de şereflidir!” sözlerini gelmiş geçmiş tüm yöneticilerinin kendince sahiplenmesinden ve bu durumun topluma bir kahramanlık göstergesi şeklinde sirayet ettirilmesinden başka bir şey değildir.
Türkiye’de, yarım asırdan fazla bir süredir herkesin bildiği ama cesur gazeteciler, yazarlar, araştırmacılar ve siyasetçiler haricinde kimsenin dilinin ucuna bile getirmediği “derin” devletin, en önemli ismi Abdullah Çatlı, bundan 30 yıl önce, “siyaset-mafya-emniyet” üçgeninin ayyuka çıktığı Susurluk Kazası’nda öldü. Balıkesir-Bursa yolunda, Susurluk ilçesinin Çatalceviz mevkiinde meydana gelen kazada, Mehmet Özbey sahte kimliğiyle Abdullah Çatlı, Çatlı’nın kız arkadaşı Gonca Us, dönemin DYP Şanlıurfa milletvekili ve aşiret lideri Sedat Bucak ve Eski İstanbul Emniyet Müdür Yardımcısı Hüseyin Kocadağ, Sedat Bucak’a ait Mercedes bir otomobil bir kamyonla çarpıştı. Kazada Sedat Bucak hariç diğer isimler hayatını kaybetti.
Birçok komplo teorisini beraberinde getiren, hakkında onlarca kitap yazılan, devlet içindeki önemli klikleri ortaya çıkaran ve Türkiye Cumhuriyeti tarihine “Susurluk Skandalı” olarak geçen bu olay hâlâ tam olarak aydınlatılabilmiş değil. Kaza mı, sabotaj mı, suikast mı, belirsizliğini hâlâ koruyor. Ancak herkesin bildiği bir şey var ki; yayınlandığı günden bu yana en çok izlenen yapımlar arasında başı çeken mafya dizisi “Yeraltı”nda, başrol oyuncusu Uraz Kaygılaroğlu’nun canlandırdığı suç örgütü lideri “Bozo”nun hafızalara kazınan, “Ama gizli ama derin bir devlet var” repliğinin haybeye yazılmamış olmasıdır. Bu yazının konusu da o “gizli” mi, “derin” mi olan devletin kuruluşunda yer alan mafya lideri Abdullah Çatlı’nın hayatını anlatan filmin ikinci kısmı olan “Çatlı 2”nin, ilkinin aksine 30 Ekim’de sessiz sedasız gösterime girmesidir.
Yönetmenliğini Deniz Enyüksek’in üstlendiği, başrollerinde Vedat İnceefe, Eren Vurdem, Ömer Kurt’un yer aldığı “Çatlı”nın ilk filmi 20 Mart 2026 tarihinde sinemalarda izleyiciyle buluştu. “Milletimin kimliğine zeval gelmesin diye 18 yıl kimliksiz yaşadım” gibi kahramanca (!) bir sloganla vizyona giren ilk film, Box Office verilerine göre, gösterimde kaldığı 10 hafta boyunca, toplam 396 bin 647 kişi tarafından izlendi, 87 milyon 656 bin 647 TL’lik bir hasılata ulaştı. Aynı zamanda Avrupa’da da ilk haftasında en fazla izleyici sayısına ulaşan Türk filmi oldu. Filmin ikinci kısmıysa 30 Ekim’de gösterime girdi ve yine Box Office Türkiye verilerine göre iki haftada 81 bin 089 kişi tarafından izlenip 22 milyon 631 bin 824 lira hasılat yaptı.
Haliyle tartışmaları da beraberinde getiren “Çatlı”da akıllardaki en büyük soru, Abdullah Çatlı’nın nasıl lanse edileceğiydi. Örneğin; 11 Temmuz 1978 tarihinde, dönemin aydın isimleri arasında önemli bir yeri bulunan Hacettepe Üniversitesi Doç. Dr. Bedrettin Cömert’in öldürülmesi olayının planlayıcısı ve baş sorumlusu olduğuyla ilgili bir detay yer alacak mıydı? 9 Ekim 1978 tarihinde 7 TİP’li öğrencinin katledildiği Bahçelievler Katliamı’ndaki rolü anlatılacak mıydı? 17 Haziran 1980’de CHP Nevşehir İl Başkanı Zeki Tekiner’in öldürülmesinden önce Çatlı’nın aracıyla keşif yapıldığı nasıl anlatılacaktı? 1981 yılında Adana Emniyet Müdürü Cevat Yurdakul’u öldüren Abdurrahman Kıpçak’la bağlantısı işlenecek miydi? 12 Eylül’den sonra yurt dışına kaçarak derin devletin hası (!) Gladio’nun mensuplarından Stefano Delle Chiaie neler konuştuğunu öğrenebilecek miydik? MİT’in en kritik isimlerinden Korkut Eken’in kendi ağzından Abdullah Çatlı’yla MİT arasındaki bağlantısını duyabilecek miydik? Papa suikastını gerçekleştiren ve Milliyet gazetesi yazarı Abdi İpekçi’yi öldüren Mehmet Ali Ağca’yla ilişkisi ortaya dökülecek miydi? Yurt dışına kaçtıktan sonra başladığı eroin kaçakçılığından söz edilecek miydi? Filmi izlemeyenler için bu soruları yanıtsız bırakıp, bütün bu yazdıklarımı ve bir o kadar daha yasa dışı işe karıştığı belgelerle sabit olan bir mafya örgüt liderinin hayatını neden 400 bin kişinin izlediğine geçeceğim.
Tüm dünyada, mafyanın tarihinden beri onlarca mafya lideriyle ilgili film çekildi, dizileri özellikle dijital platformlarda ilk üçten aşağı inmedi. Bizde de çeşitli dönemlerde mafya, suç örgütü dizileri çekildi. “Kurtlar Vadisi” gibi gerçek hayatta kimin kime tekabül ettiğini herkesin bildiği bir dizi 4 sezon 97 bölüm ana akımda gösterildi. Sonradan devamı da geldi. Ancak o kadar ilgi görmedi. Ama dünya çapında bir çırpıda sayabileceğimiz mafya örgüt liderleriyle ilgili yapımlar, bu suçluları kahraman yapmadı. Bu şekilde lanse etmedi. Bizde onlarca insanın ölümünden sorumlu olan, “devlet içinde devlet”in en önemli adamlarından, uyuşturucu kaçakçısı bir mafya liderinin filmleri bu kadar ilgi görüyorsa, bunun sebebi, bu ülkenin başbakan ve iç işleri bakanları tarafından sarf edilen, “Bir tuğla çekersek duvar yıkılır!” ya da “Devlet için kurşun atan da yiyen de şereflidir!” sözlerini tüm yöneticilerin kendince sahiplenmesinden başka bir şey değildir. Nihayetinde sırtlarını yasladıkları bir “duvar” olduğunu hepsi biliyor. Kim o “duvar”ın yıkılmasını ister…
