MEHMET ÇETİNGÜLEÇ
4 Mayıs Pazartesi sabah saat 10.00
TÜİK Nisan ayı enflasyon oranını açıklıyor.
Tüketici fiyatları aylık yüzde 4,18.
Tarafsız ENAG ise "yüzde 5'in üzerinde artış var" diyor.
Her şeye zam yağmış.
Bahane hazır: İran-ABD savaşı.(Geçen yıl, önceki yıl savaş mı vardı?)
Yıllardır enflasyon faturası ödeyen emekliler, asgari ücretliler, yoksul kesimler 1 ayda yüzde 4 ile 5 arasında fakirleşmiş.
Bu haber medya kuruluşlarına nasıl yansıyor:
"Emekliye müjde; 4 aylık maaş zammı yüzde 14,64 oldu."
XXX
Her ayın başında enflasyon verileri açıklanırken, yükselen rakamlardan çok emekli maaş zammının öne çıkarılması basındaki zihni "yoksullaşmanın" çarpıcı bir kanıtı.
Ya haber algısı bozulmuş, ya da kasıt var.
XXX
Yüksek enflasyon oranıyla dünyada ilk 3'e girmişiz.
"Orta direk" diye adlandırılan milyonlarca kişilik koca bir sınıf yok olmuş.
Artık sadece zenginler ve yoksullar var.
Biz ne yapıyoruz?
Enflasyonla mücadeleye yoğunlaşmak yerine...
Gerçeği saptırıp yoksullaşma oranındaki artışı "müjde" olarak sunuyoruz...
XXX
Aslında...
Yıllardır süregelen bir operasyon bu.
Fiyat artışları, emeklilerin alacakları maaş zammıyla perdeleniyor.
Halkın alım gücündeki zayıflama "haber illüzyonu" ile görünmez hale getiriliyor.
Tuhaf olan...
Emekliler de enflasyon rakamları yüksek çıkınca sevinmeye başladı.
Alacakları zam oranı arttı diye mutlu olan emeklileri bu hale getirmek, büyük bir algı operasyonunun nasıl başarılı olduğunu gösteriyor.
Seviniyorlar ağlanacak hallerine…
XXX
Oysa...
Emeklinin yaşam kalitesi reel olarak düşüyor.
İster altın üzerinden hesaplayın, ister ekmek, ister giderek uzaklaşan et fiyatları üzerinden...
Yoksulların harcama kalemlerinde enflasyon daha yüksek.
Beyaz eşya, bilgisayar, televizyon, mobilya, giyim-kuşam alamıyor emekliler 3 kuruşluk maaşla.
Aldığı para mutfağa gidiyor.
Gıda maddelerinde yıllık artış –TÜİK'e göre– yüzde 35 civarında.
Nisan ayında ekmek fiyatı yüzde 6,7 arttı.
Şeker ve şekerli ürünlerin yıllık artış oranı yüzde 45'i buluyor.
Taze sebze fiyatlarında aylık artış yüzde 7'ye yaklaştı.
"Yumrulu sebzeler" grubundaki artış yüzde 12.25
Hurma, incir ve tropikal meyve grubunda aylık artış yüzde 14.63
Altını çizelim; aylık artış yüzde 15'e yaklaşmış.
Oysa...
Emeklinin 4 aylık enflasyon farkı yüzde 14,64.
Gazeteler, televizyonlar, internet siteleri bu rakamdan "müjde" çıkarıyor!
XXX
Basın etiği açısından baktığınızda, haberlerin sunuş şekli arızalı.
AYIPLI.
Tıpkı "ayıplı mal" gibi.
"Objektif olarak taşıması gereken nitelikleri barındırmayan veya kullanma değerini düşüren maddi, hukuki ya da ekonomik eksiklikleri bulunan ürün" ayıplı demek.
Sonuçta haber de bir üründür ve objektif olmayan, eksik, hatalı, yanlış içerik barındıran haberler de ayıplıdır.
Peki ne işe yarıyor bu haberler?
"Ayıplı haberler", yükselen enflasyona karşı tepki oluşmasını önlediği gibi, gizli bir memnuniyetle karşılanmasını da sağlıyor.
"Yatıştırıcı etkisi var" diyebiliriz!
Ayrıca...
Bu haberlerin kullanım alanı yalnızca emeklilerle sınırlı değil. Geniş açıdan baktığınızda her alanda "ayıplı haberlerle" algı oluşturulduğunu görebilirsiniz.
XXX
Enflasyonun dolaylı yoldan olumlandığı bu süreçte emeklilerin geçim için keşfettiği yeni yaşam modelleri de ortaya çıkıyor.
Bir emekli arkadaşım 36 saatlik veya 24 saatlik aralıklı oruca başladı.
Bu şekilde harcamaların azaldığını söylüyor.
"Daha sağlıklı" diye de kendini kandırıyor.
Şaka değil.
Yapay zekâya sorun, size sayfalar dolusu bilgi verecektir.
"Emekli oruçlarının" yaygınlaştırılması, 20 bin liralık maaşla geçinmenin yepyeni bir yolu olabilir mi?
Mehmet Çetingüleç, 45 yıldır aktif gazeteci. Ekonomi, Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık ve Parlamento muhabirliği; büro şefliği, Ankara temsilciliği ve yazarlık yaptı. En uzun çalışma süresini 23 yıl boyunca Sabah grubunda geçirdi. Yerli ve yabancı basın kuruluşlarında ekonomi analizleri yaptı.
“Ferman Padişahın, Vurgun Bizimdir”, “Rahşan” ve “Ecevit’in Anıları” isimli 3 kitabı bulunuyor.
