MEHMET ÇETİNGÜLEÇ

Türkiye’de borsa yatırımcı sayısı Haziran sonu itibariyle 6 milyon 760 bin.

ABD-İran savaşındaki ateşkesin de etkisiyle hisse senetleri değer kazanıyor.

Geçen yıl 10 binlerde seyreden BİST-100 endeksi 14 binin üzerine çıktı.

Mart sonunda 19,6 trilyon lira olan hisse senetlerinin piyasa değeri, Haziran sonunda 22 trilyon 510 milyar liraya ulaştı.

Son 3 ayda 3 trilyonluk değer artışı.

Hisselerin değeri hızla artmış, ama yatırımcı sayısındaki artış hızı değer artışına paralel değil.

Hisseler değer kazanıyor diye vatandaş borsaya hücum etmiyor.

Daha önce 8 milyon 300 bine ulaşan borsa yatırımcı sayısı, hala 6 milyonlu rakamlarda seyrediyor.

Çünkü…

Soyup soğana çevrilen küçük yatırımcı borsaya küstü ve hisselerin değeri artsa da geri dönmüyor.

Dönmeye korkuyor.

Büyüklerin küçük portföyleri yutmasından korkuyor.

Testere hareketleriyle doğranmaktan korkuyor.

Zenginlik hayali kurarken elindeki 3 kuruşu da kaybetmekten korkuyor.

XXX

Küçük yatırımcı korkmakta haklı.

Bakın borsada 6,7 milyon yatırımcı var ama işlem gören yaklaşık 22,5 trilyon lira piyasa değerine sahip hisselerin kontrolü sınırlı sayıda insanın elinde.

“Büyük yatırımcı” tanımının kapsamına giren 30 bin kişi var. Bunların portföyleri 10 milyon liradan başlayıp milyarlara çıkıyor.

Parayı kazanan onlar.

Bu kişiler “tahta yapıcı” ya da “tahtacı” dedikleri büyük ağabeyleriyle birlikte hisselere çöküyor ve istedikleri fiyata çıkarıp indiriyorlar.

Bunu yaparken Bank of America (BofA) gibi yabancı kuruluşlarla da çalışıyorlar. Onların üzerinden alış satış yapıyorlar.

Yerli küçükler BofA’nın işlemlerini görünce “yabancı alıyor” algısına kapılıp o hisselere saldırınca….

Tabii ki zarar ediyorlar.

Özetle…

Küçük yatırımcıyı soymanın çok fazla yol ve yöntemi var.

Büyükler o yüzden paralarını yüzde 45 faizle mevduata yatırıp zahmetsiz bir şekilde kazanç sağlamak yerine borsada tutuyorlar.

Çünkü…

Borsa onlara daha yüksek getiri sağlıyor.

Üstelik…

Bunlar bağımlı olmuş.

Borsada “kumar oynama” duygularını da tatmin ediyorlar.

Peki bunun sonucunda ne oluyor?

Borsa gelişmiyor.

Tabana yayılmıyor.

ABD ve Avrupa’da memurlar, işçiler aylıklarını aldığında hisse senedine yatırım yapar.

Bizde böyle bir alışkanlık yok.

Olmasına izin verilmiyor.

Böyle devam edilirse…

Küçük yatırımcı kalmadığı için büyükler birbirine girecektir.

“Ektiğini biçmek” buna denir…

XXX

Küçük yatırımcıları korkutan bir başka unsur, açığa satış.

Sermaye Piyasası Kurulu doğru bir kararla açığa satışı yasaklamıştı.

Yabancılar baskı yapıp “Türkiye’yi MSCI endeksinden çıkarırız” gibi tehditler savurunca, açığa satış işlemleri Temmuz’da yeniden başladı.

Açığa satış işlemleri sayesinde borsa yükselmeden de para kazanıyorlar.

Sabah yükseltip elindeki hisseleri satıyor, akşam düşürüp daha alt seviyeden yerine koyuyor.

Ne kadar kolay ve büyük bir kazanç değil mi?

İşte buna izin verildi.

XXX

Bizim gibi sığ bir piyasada böyle işlemlere izin vermek suiistimale açık hale getirmektir.

Bakın bazı günlerde BofA 2-3 milyar liralık işlemle borsanın içinden geçiyor. Altını üstüne getiriyor. İndirip çıkarıyor.

Bu kadar küçük parayla büyük dalgalanmaların yaratıldığı bir piyasada açığa satış işlemleri yaptırmak “büyük balıkların küçükleri yutmasına” izin vermektir.

Ancak…

Açığa satış çift taraflı bir bıçak.

Sadece küçükleri değil, büyükleri de kesebilir.

Zaten şu sıralar yaptıkları kısa pozisyonlarla birbirini doğramaktan başka bir şey değil…