İBRAHİM EKİNCİ

Merkezi yönetim bütçe verilerinde faiz ödemeleri belli. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın verilerinde de yıllık faiz ödemeleri mevcut. Bilindiği gibi 2025 bütçesinde 2 trilyon 50 milyar faize gitti. 2026 için bütçede öngörülen faiz ödemesi 2 trilyon 742 milyar lira… Bu yılın ilk 3 ay rakamları belli. Faize 876 milyar lira gitti. Yani ilk 3 ayda, yılın tamamı için öngörülen rakamın 3’te 1’i gitti bile. Kalan 3 çeyrekte de böyle giderse bütçeye konulan rakamın tutmasının oldukça zor olduğu, faiz ödemelerinin 3 trilyon civarına doğru hareketlenebileceği tahmin edilebilir. Bu yıl 3 ayda faize giden para vergi gelirlerinin yüzde 26’sına ulaşıyor. 2025’in tamamında yüzde 16 düzeyindeydi.

Veriler çok kritik. Merkezi yönetim bütçesi değil de “Genel Devlet Toplam Gelir ve Harcamalar” tablosunda merkezi yönetim dışında diğer kurumların faiz ödemelerini de kapsadığı için faiz harcamaları rakamı biraz daha yüksek. 2025’te merkezi yönetim bütçesindeki ödeme 2 trilyon 50 milyar lira ancak genel devlet toplamında ödeme 2 trilyon 153 milyar lira. Bu yıl merkezi yönetim bütçesinde 2026 için öngörülen faiz ödemeleri 2,742 milyar ancak genel devlet dengesi içinde öngörülen faiz harcaması 2 trilyon 856 milyar lira.

Her ne kadar hükümet, “bizim borçluluğumuz milli hasılaya göre düşük” diyerek teselli bulsa da faize oluk oluk kaynak gidiyor. Carry trade yoluyla giren dövize, dolar bazında yüzde 20’nin üzerinde faiz ödendiğini de ekleyelim.

Tarihimizde, faize en karşı hükümet işbaşında. “Nas var nas, sana bana ne oluyor” diye faiz artıran MB Başkanını görevden almışlığı da var. Enflasyonun sebebinin faiz olduğunu ileri süren bir hükümet devrinde… AKP devrinde toplamda ne kadar faiz ödenmiştir dersiniz? 743 milyar dolar! TL değil, dolar!

Yıllık faiz ödemesi 65 milyar doları geçecek

AKP’nin iktidar yılı 2003’ten 2026’ya ne kadar yıldan yıla merkezi yönetim dahil kamu kesiminin yıllık faiz ödemelerini o yılın ortalama dolar kuruna böldüğümüzde dolar cinsinden faiz giderini de bulabiliyoruz. Sayfada tablosunu verdim. 2026 yılı program olmak üzere toplamı 743,3 milyar dolara geliyor. Devasa bir para…

Eğer bu yıl gerçekleşme program rakamlarını tutarsa yıllık faiz ödemesi 65 milyar doları geçecek. Bir yılda 65 milyar dolar oldukça yüksek bir rakam. 2025’te bu rakam 54,5 milyar dolardı. 2022’den 2023’e geçerken yıllık faiz gideri 19,6 milyar dolardan 29,2 milyar dolara çıkmıştı. 2023’ten 2024’e geçerken 29,2’den 40,4 milyar dolara çıkmıştı. 2025’te, 15 milyar dolar daha artarak 45,5 milyar dolara çıktı. Bu yıl için öngörülen artış 11 milyar dolar. Görüldüğü gibi asıl büyük hacimli artışlar son 4 – 5 yılda gerçekleşmiş. Borç stoku da azalmıyor, aksine hızlı yükseliyor. 2018’den 2026’ya 1 trilyondan 15 trilyona geldi. Böyle olunca faiz yükü de artıyor.

Son yıllarda iç borç ödemelerinden daha yüksek borçlanmalar gerçekleşiyor. 2023 seçim yılında 123,2 milyar ana para + faiz ödemesi olmuş ama borçlanma 248,4 milyar lira. 2024’te 385,9 milyar borç ödenmiş, borçlanma 497,4 milyar. 2025’te ödeme 463,5 milyar, borçlanma 756,7 milyar lira.