İBRAHİM EKİNCİ

İki eski TCMB Başkan Yardımcısı ağır zan altında, ağır iddialara muhatap, dolandırıcılık, şaibeli işlem gibi utandırıcı ithamlar söz konusu. Ama bu iki ismin imzaları bulunan banknotlar taşıyoruz cebimizde. Bunların toplatılıp değiştirilmesi neden düşünülmez? Bu konunun milyonlarca yurttaşımızı rahatsız ettiğini tahmin etmek zor değil.

Para, ülkeyi temsil eden yüksek bir itibar evrakı. Ulusal sembol. Tanımında “egemenlik, iktisadi bağımsızlık ve finansal sistemin güvenilirliğini” ifade eder. Ulusal paralar herhangi bir başka değere dayalı olmadan onu basan devletin hukuki otoritesine ve toplumda yarattığı güvene dayanır. Memleketlerin iktisadi bayraklarıdır.

Para basma bizim hukukumuzda da “egemenlik” yetkisinin kapsamı içindedir. Bu nedenle devlet adına para basma yetkisi, (1211 sayılı Kanun ile banknot basma imtiyazını süresiz olarak TCMB'ye devredilmiş olsa dahi) Anayasa'nın 87. maddesi uyarınca TBMM’nindir. Bu nedenle sadece satın alma gücü ifade etmez.

Fakat kadere bak ki cebimizdeki banknotlar, çok utandırıcı iddialarla yargılanan iki ismin imzasını taşıyor. Bunun tepki ve hışımla uzaklaştırılması, başta TCMB olmak üzere -ki o ilk sınavından; eski Başkan Yardımcısı Emrah Şener hakkına bizzat kendi mekanizmaları ile harekete geçerek ve dava açarak başarıyla çıkmıştı – ilgili kurumların harekete geçmesi ve bu itibar lekelerini temizlemesi gerekmez mi?

Fon skandalından yargı sürecinin nereye varacağını bilemeyiz. Elbette kimsenin hakkında hüküm verme hakkımız da yok. İddialar ağır olsa da bunlar dava aşamasındaki konular. Kanaatlerimiz olabilir. Mesela Erkan Kilimci… Fon skandalında adı geçen en büyük fonun, TERA’nın yönetim kurulu başkanvekili ve CEO’su… Boğaziçi mezunu, Marmara Üniversitesi’nde muhasebe ve finansman alanında yüksek lisan yaptığı için neyin içinde olduğunun farkında olamayabileceğini farz edemeyeceğimiz biri. Yani, “halk teveccüh eder, bir hisse bin kata da çıkabilir” diyebilecek birisi değil. 2016 yılında TCMB Başkan Yardımcılığına atanmadan önceki üç yıl TCMB Piyasalar Genel Müdürlüğü görevindeydi. Dolayısıyla hırs kurbanı birisi olarak görülmesi mümkün olmuyor. Halen ponzi fon TERA’nın tepe yöneticisi olarak tutuklu. Kilimci’nin E-9 Emisyon grubu, 3. Tertip 200’lük banknotların üzerinde imzası var.

E- 9 emisyon grubu 4. Tertip 200’lük banknotlar ile yine 5. Tertip 200’lük banknotların üzerinde Emrah Şener’in imzası var. Kendi bankasını suç duyurusu üzerine yargılanıyor. Hakkında 16 yıl ceza isteniyor. 1 ay tutuklu kaldıktan sonra tahliye edilmesi şaşkınlık yaratmıştı.

Şener, eski BKM Genel Müdürü Baran Aytaş ve diğer 7 kişiyi kapsayan iddianameye göre ihale ve sözleşme bedelleri toplamı 177 milyon 192 bin 538 lira olan 6 eylemden yargılanıyor. TCMB'nin ana hissedarı olduğu BKM nezdinde 2023'te gerçekleştirilen ihalelerdeki usulsüzlükler, BKM kaynaklarının üçüncü kişilere aktarılması… Kuruma hizmet alımı öncesinde Singapur'da paravan şirket kurdurmak ve bu şirketten hizmet alımı yapılmış gibi fatura düzenlemesi, elde edilen haksız menfaatin yarısının başka hesaplara aktarılması gibi iddialar var hakkında.

Özeti… TCMB’nin bulunduğu semtten geçmemesi gereken kimseler başkan yardımcısı gibi önemli pozisyonlara atanmış. Sadece diplomalara bakılmış ve sadece ilişkiler ve ideolojik -yakınlık bile değil- aynılık gözetilmiş gibi duruyor manzara. Oysaki böyle makamlara atamalar uzun, zorlu mülakatlar, referanslar, kaliteli yayın sahipliği, kabul görmüş uzmanlık çalışmaları gibi dolu bir CV gerektirir.

Şimdi yapılması gereken bu 200’lükleri piyasadan çekmek, bankalar aracılığı ile değiştirmek ama… TCMB’nin ne yapacağını bilemiyoruz. Bir eski merkez bancıya sordum. “Yasal olarak gerekli değil ama büyük hasar gören güven ve itibarın yeniden tesisi için, ibreti alemlik olarak, banknotların toplatılıp yeni başkan ve yardımcılarının imzalarıyla yeniden tedavüle çıkarmaları topluma iyi bir mesaj olur” dedi.

Ben de aynı fikirdeyim.