MEHMET ÇETİNGÜLEÇ

Kanada hükümeti 2023 yılında çağırdığı Türk depremzedeleri yarı yolda bıraktı. Yaklaşık 3 yıl boyunca Kanadalıların yapmaya yanaşmadığı işlerde çalıştırılan Türkler şimdi geri gönderiliyor.

Justin Trudeau’nun Başbakanlığı döneminde ülkeye göçmen akışını artırmak için kampanyalar düzenleyen Kanada hükümeti, Mark Carney’nin 14 Mart 2025 tarihinde iktidara gelmesinden sonra politikasını tamamen değiştirdi. Yabancı girişi sınırlandırılırken “kalıcı oturum” verme şartları zorlaştırıldı. Eski göçmenlere yeni kıstaslar getirilince dünyanın çeşitli ülkelerinden Kanada’ya gelip genellikle hizmet sektöründe çalışanlar, geçici çalışma izinleri sonunda sınır dışı edilmeye başlandı.

Türklere yönelik çalışma izninin “deprem” nedeniyle verildiği için kalıcı oturuma dönüştürülme beklentisi yüksekti.

Ancak…

2026 yılı Mart ayından itibaren depremzede Türklerin 3 yıllık geçici oturma ve çalışma izin süreleri dolmaya başladı. Uzatma yapılmadığı için çalışma izin süreleri dolanlar geri dönmek zorunda kalıyor. Yıl sonuna kadar 9 bin Türk’ün daha Kanada’dan ayrılmaya zorlanacağı öğrenildi.

Seçilerek alınmışlardı

Oysa…

Kanada depremzedelerle dayanışma sergiliyormuş gibi davranarak bu kişilere davetiye çıkarmıştı. Deprem vizesi için başvuranların durumu incelendikten sonra uygun olanlara geçici oturum ve çalışma izni verilmiş, Kanada’da kendi ayakları üzerinde durmayı başaran ve herhangi bir suça karışmamış olanlara kalıcı oturum verileceği beklentisi yaratılmıştı.

Mart 2025’te Kanada hükümeti değişti.

Yeni hükümet geldikten sonra öğrenci vizeleri sınırlandırılırken, çalışmak için çeşitli ülkelerden gelen yüz binlerce göçmen geri gönderilmeye başlandı.

Yarısı kendi isteklerilyle döndü

Türkiye’den “deprem vizesi” ile gidenlerin sayısı yaklaşık 20 bin civarındaydı. Bunların yarısından fazlası kendi tercihleriyle 1 yıl içerisinde geri döndü. Ülkede kalıp kafeteryalarda, lokantalarda garson, bulaşıkçı gibi geri hizmetlerde çalışan, ofislerde düşük maaşlarla iş bulup hayatını devam ettirenlere ise gösterdikleri uyuma rağmen kalıcı oturum izni verilmedi.

Göçmenlik, Mülteciler ve Vatandaşlık Bakanı Lena Metlege Diab, gazeteci İrep Çakır’ın sorularını yanıtlarken, depremzede Türklere kalıcı oturum izni verilip verilmeyeceğine ilişkin soruyu yanıtsız bıraktı. Diab vatandaşlık için yeni standartlar getirdiklerini söylemekle yetindi.

Bakan Diab’ın açıklamaları yeni göçmenlik politikasının “sayıyı azaltma” üzerine inşa edildiğini açıkça gösteriyor:

- “Göçmenlikte kontrolü ele alıyoruz. Kanadalılar bize göçü azaltma yetkisi verdi.

- “Yeni kalıcı oturum sayısını nüfusun yüzde 1’inin altına indirdik. Geçici oturum sahiplerini, yani uluslararası öğrenciler ve yabancı işçileri, yüzde 5’in altına çekeceğiz.

- “Geçici işçi ve uluslararası öğrenci girişleri yüzde 50 azaltıldı.

- “Kiralar bu yüzden düşmeye başladı.”

Kanadalı bakanın açıklamaları “öğrenciler olmasa, millî eğitimi çok güzel idare ederdim” diyen Osmanlı siyasetçisini akla getiriyor…

Nüfusu azaltarak kiraları düşürmeyi hedefleyen bir hükümet var Kanada’da.

Kanada’yı Mart 2025’ten beri yöneten Başbakan Mark Carney başkanlığındaki hükümet, göçmen sorununa çözüm üreteceğine, göçmenleri geri göndermek gibi kolay ve aslında işgücü kaybı yaratarak Kanada’ya zarar verecek basit bir yöntemi seçmiş görünüyor.

Dünyanın en büyük ikinci ülkesi

Kanada 9 milyon 985 bin kilometre karelik yüzölçümü ile Rusya’dan sonra dünyanın en büyük ikinci ülkesi. Buna karşılık nüfusu çok az; 2025 yılı nüfusu 40 milyon 126 bin. Ortalama yaş 40.

Bu rakamlar da Kanada’nın yeni nüfusa olan ihtiyacını açıkça gösteriyor.

Kanada en az 200 milyon nüfusu kaldırabilecek bir ülke.

Ancak…

Her yıl vatandaşlık için çağrı yapan Kanada’da gelen insanların barınma ve iş imkânlarını artıracak tedbirleri bile alamayacak kadar beceriksiz yöneticiler var.

Yeni hükümet, projeler geliştirmek yerine sıkıntıyı aşmak için gelenleri geri göndermeyi seçti. “Deprem vizesiyle” Kanada’ya gidenlerden geriye kalan 9 bin kişiye karşı pozitif ayrımcılık yapılacağına ilişkin beklenti de boş çıktı.

Ne olmuştu?

Türkiye 2023 yılında tarihinin en büyük deprem felaketine uğrayınca tüm dünya harekete geçti.

Güney ve Güneydoğu’daki 11 ilde 14 milyon kişiyi etkileyen depremde resmi rakamlara göre 51 bin kişi öldü, 107 bin kişi yaralandı.

Dünyanın karşılaştığı en büyük felaketler arasında sayılan 2023 depremi üzerine Batılı ülkeler maddi yardımların yanı sıra depremzedelere sığınma hakkı vermeye başladılar.

Türkiye’ye destek veren ülkelerden biri de Kanada oldu. Kanada hükümeti yaklaşık 20 bin kişiye 3 yıl süreli oturma ve çalışma izni verdi. Bu süre içerisinde Kanada’da yaşam kurmayı ve kendi ayakları üzerinde durabilmeyi başaranlara “PR” diye adlandırılan kalıcı oturum ve çalışma hakkı tanınacaktı.

Ancak…

Kanada’da yaşamak çok zorlaşmıştı. Kanada hükümetinin teşvikiyle ülkeye göçmen akını başlatılırken hiçbir tedbir alınmamıştı.

Özellikle konut yetersizliği, artan talebi karşılayacak ölçüde yeni konutların yapılamamış olması kiraların katlanmasına sebep oldu.

Bir odalı evlerin kiraları bile 1500-2000 dolara yükseldi. Göçmenlere uygulanan asgari ücret niteliğindeki maaş 1700 dolar civarında. İşgücü arzı artınca iş imkânları daraldı. Zor koşullar Türkiye’den Kanada’ya gidenlerin büyük bölümünü hayal kırıklığına uğrattı ve geri dönmelerine yol açtı.

İyi eğitimli gençler bile orada birikimlerini değerlendirecek iş bulamadı. Geçici çalışma izni olduğu için iş alanları fazla değildi. Sürekli ve yüksek ücretli işlere giremiyorlardı. Bilgisayar mühendisi, makine mühendisi, avukat gibi çok sayıda yükseköğrenim sahibi genç lokantalarda, kafeteryalarda bulaşıkçılık, garsonluk yaparak ayakta kalmaya çalıştı. Ülkenin zor koşullarına rağmen yaklaşık 9 bin “deprem vizeli” Türk kendi kiralarını ödeyip aylık giderlerini çıkaracak gelire sahip oldu.

Buna rağmen Kanada Hükümeti, “depremzedelere destek” adı altında Türkiye’den getirdikleri gençleri şimdi geri gönderiyor.

“Deprem vizesi” alanların çalışma izinleri 2026 yılı sonunda dolacak. Süre dolmasına aylar kaldığı halde bu kişilere kalıcı oturma ve çalışma izni verilmesi konusunda hiçbir adım atılmadı. Süresi dolanların vizeleri yenilenmediği için geri dönüşler başladı…