HASAN AYDIN

2026 yılı Ocak ayında açıklanan düşük maaş zammı ile hüsrana uğrayan milyonlarca emekli, sonraki süreçte, bayram ikramiyelerine yapılacak artış oranına odaklanarak büyük beklenti içine girdi. Fakat emeklilerin bu zam umudu, AKP Grup Başkanı Abdullah Güler'in emekli ikramiyesi ile ilgili bir düzenlemenin kanun tekliflerinde yer almadığını açıklamasıyla suya düştü.

Zamlı ikramiyelerin miktarına ilişkin tahmini rakamlar; emekliler, emekli sendikaları ve siyasi partilerce yazılı basında ve televizyonlarda dile getirilip tartışıldı.

Konuyla ilgili uzmanlar 5 bin, 5 bin 500 ve 6 bin liralık ikramiye tutarlarından bahsettiler. Görüşleri alınan emeklilerin çoğunluğu da 10 bin liradan aşağı olmamak şartıyla, yapılmasını istedikleri tahmini zam miktarlarını telaffuz ettiler.

CNN'e konuşan AKP'lilerin bir kısmı ise herkesin aynı ikramiyeyi almasının doğru olmadığı görüşünü savundu. Emekli sendikalarından Tüm Emeklilerin Sendikası, bayram ikramiyesinin yılda dört kez ve en az asgari ücret tutarında verilmesini talep ederken, DİSK'e bağlı Devrimci Emekliler Sendikası (Dev Emekli-Sen) ise bayram ikramiyesinin TÜİK hesaplamalarına göre en az 17 bin 514 lira olması gerektiğini açıkladı.

Başta ana muhalefet partisi CHP olmak üzere, bazı siyasi partiler de emeklilere ödenmesi gereken bayram ikramiyesi miktarlarını ve gerekçelerini kapsayan kanun tekliflerini TBMM Başkanlığı'na sundular.

• CHP, Ramazan ve Kurban bayramlarında bayram ikramiyesinin asgari ücret tutarında olmasını,

•Dem Parti, yılda iki kez verilen bayram ikramiyesi tutarının ilgili yılın asgari ücret seviyesine getirilecek şekilde artırılmasını,

* İyi Parti, her bayram için net asgari ücretin yarısı kadarının verilmesini,

•Yeni Yol Grubu, bayram ikramiyelerinin 17 bin liraya çıkartılmasını,

•Yeniden Refah Partisi ise bayram ikramiyelerinin 20 bin liraya çıkartılmasını istedi.

Kanun tekliflerinde "sosyal devlet" ilkesine atıf yapılarak, emeklilerin bayramı ekonomik kaygı taşımadan geçirmesinin bir lütuf değil, zorunluluk olduğunun altı çizildi.

Yukarıda kişi, sendika ve siyasi partilerce ifade edilen rakamlar ne yazık ki iktidar tarafından dikkate alınmadı. AKP Grup Başkanı Abdullah Güler tarafından TBMM Başkanlığına sunulan ve ekonomiye ilişkin düzenlemeleri içeren 19 maddelik torba kanun teklifinde bayram ikramiyesi artışına yer verilmedi.

2 Mart 2026 günü Grup Başkanı Abdullah Güler bayram ikramiyesinin artırılmasına ilişkin sorulan bir soruya şu yanıtı verdi: ‘Emekli ikramiyeleri ile ilgili teklif, bu kanun teklifinde yer almıyor. İlerleyen zamanda ne olacağını bilmiyoruz. Bütçe dengelerimiz açısından Orta Vadeli Program kapsamında emekli aylığı artışlarında çok ciddi kesintilerle beraber kaynak üretmekte zorlandık.

Her Ramazan hem de Kurban Bayramı'nda 4'er bin liralık ikramiyenin ödenebilmesi için bu yıl bütçemizden Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) 150 milyar liraya yakın bir kaynak aktarıyoruz.

Özel bir kaynak oluşturmak gerekiyor. Zorluklarımız da ortada. Ekonomik ortamda bölgesel manadaki savaş riskinin meydana getirdiği petrol ve doğal gaz fiyat artışları, diğer malum, maalesef tedarik zincirinden kaynaklı birçok sıkıntı var. Dolayısıyla bizim Orta Vadeli Program'a uygun olarak bütçe disiplinine çok dikkat etmemiz gerekiyor."

Ortadoğu'daki savaş riski, Orta Vadeli Program ve bütçe disiplini gerekçe gösterilerek zaten cep harçlığı seviyesine düşürülmüş olan emeklinin bayram ikramiyesine zam yapılmamasının kabul edilebilir bir yanı yoktur. Güler'in açıklamasına tepki gösteren CHP Genel Başkan Yardımcısı Burhanettin Bulut, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Emeklinin yüzü bu bayramda gülmeyecek. Her şeye kaynak var ,sadece emekliye, emekçiye gelince kaynak yok. Yere batsın bu 'kara düzeniniz'." İfadelerini kullandı.

CHP Grup Başkan Vekili Murat Emir ise " Çalışma yapıyoruz" diyorlardı. Çalışma yapmışlar. Para bulamamışlar. Oysa bakın, sadece 1000 lira artırmak için 30 milyar lirayı iki günde faiz olarak ödüyorlar.

Bayram ikramiyesinin geçmişi

AKP hükümeti, 2008 yılında emekli aylıklarının büyük oranda düşüşüne neden olan 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nu çıkardı. Bu kanunun çıkışının ardından süreç içinde emekli aylıkları düşmeye başladı. Emeklilerin yoğun tepkisi üzerine iktidar, emekli aylık düzenlemesini emeklilerin lehine kalıcı olacak bir şekilde düzenlemek yerine, yılda iki kez dini bayramlarda emeklilere ikramiye verilmesi gibi günü kurtaran geçici bir yola başvurdu. Bayram ikramiyesinin fikir babası aslında CHP'ydi. Muhalefetin zorlamasıyla iktidar bu uygulamayı başlattı.

2018 yılında çıkarılan 7143 sayılı Kanun'un 23. maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na " Kurumca bu kanun ve ilgili mevzuat uyarınca gelir ve gider ödemesi yapılanlara, ödemenin yapılacağı tarihte gelir ve aylık alma şartıyla Şeker Bayramı ve Kurban Bayramı'nda 1000'er TL tutarında bayram ikramiyesi ödenir" ek maddesi eklendi. Böylece emeklilere 2018 yılında her bir bayram için 1000'er lira ödendi. Fakat daha sonraki yıllarda bayram ikramiyesi artış oranının neye göre belirleneceği netleşmediği için artışlar iktidarın inisiyatifine bırakıldı. Bu durum da yıllarca tartışma konusu oldu.

2018'de verilen bayram ikramiyesi 1000 lira, net asgari ücret ise 1603 liraydı. Bu bayram ikramiyesi o günkü asgari ücretin yüzde 62,2'sine denk geliyordu. Bunu günümüze uygulayacak olursak, bayram ikramiyesinin 17 bin 500 lira olması gerekiyordu.

* 2018'de 1000 liralık ikramiye ile 35 kg dana eti alınırken, 2026'da 4 bin liralık bayram ikramiyesi ile ancak 4 kg et alınabiliyor.

* 2018'de 1000 liralık ikramiye ile tanesi 1,5 liradan 666 simit alınırken, 2026'da 4 bin lira ile ancak 200 simit alınabiliyor.

•2018'de 1000 liralık bayram ikramiyesi ile 3 bin 225 adet yumurta alınırken, bu miktar 2026'da 4 bin liralık ikramiye ile 286'ya düşmüştür.

AKP iktidarı, 2018'den 2021'e kadar 1000 liralık bayram ikramiyesini artırmadı. 2021 yılında CHP'nin bayram ikramiyesinin 1500 liraya çıkarılması teklifi AKP ve MHP'nin oylarıyla TBMM'de reddedildi. O yıl bayram ikramiyesi yüzde 10 artışla 1100 lira oldu. Bu miktar 2023 yılına kadar sabit kaldı. 2023'teki Cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçimleri öncesinde CHP lideri Kılıçdaroğlu, her dini bayram için o dönem asgari ücret karşılığı olan 8 bin 500 lirayı bayram ikramiyesi olarak vereceklerini duyurdu. İktidar ise her bayram için 2 bin lira ödeyeceğini vaat etti. Sonuçta seçimi kazanıp iktidarda kalan AKP, emekliye her iki bayram için toplamda 4 bin lira ödedi.

İktidar, 31 Mart 2024 yerel seçimleri öncesinde, 2 bin liralık bayram ikramiyesini yüzde 50 artışla 3 bin liraya çıkardı. Bu artışı da o günlerde "müjde" diye kamuoyuna sundu. 2025 yılında da bu 3 bin liralık ikramiye tutarı 4 bin liraya çıkarıldı.

Emekli bayram ikramiyeleri 2021 yılından itibaren enflasyon ve asgari ücret karşısında hızla eridi. Aradaki rakamsal makas da büyüdü. Emeklileri bütçe için bir yük gibi gören anlayış, maaş ve bayram ikramiyelerinin ödemesini de bir lütufmuş gibi kamuoyuna sunabilmektedir. Emekliler yıllarca çalışıp, üreterek ve vergilerini ödeyerek bu ülkenin kalkınmasına katkı sunmuşlardır.

Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulaması ile zengin mevduat sahiplerine, köprü, otoyol ve havaalanı inşa eden müteahhitlere, küresel faizcilere para bulunurken, sıra emekli ikramiyelerine gelince , çeşitli gerekçelerle para yok demek, 17 milyon emeklinin içinde bulunduğu ağır yoksulluk koşullarını görmezden gelmektir.

Emeklilere millî gelirden pay verilmeli, maaş ve ikramiyelerine adil bir düzenlemeye gidilmelidir. Düşük Ocak ayı zamları sonrasında, en müsait zaman söylemiyle, emekli yoksulluğunun ötelenmesine son verilmelidir. Emekli, insan onuruna yakışır bir yaşam için hakkını aramaktan vazgeçmeyecektir.

Aile yılında boşanmalar arttı - Emeklinin zammı iki ayda eridi - Siyasette sert rüzgarlar

Emekli örgütlenmesi ve birleşik sendikal hareketin kaçınılmazlığı