İLKE ATİK TAŞKIRAN

Türkiye’de teknoloji artık yalnızca hayatı kolaylaştıran bir araç değil; ilişkilerin içine sızan, mahremiyeti aşındıran ve insanları birbirine karşı görünmez biçimde silahlandıran bir güce dönüşüyor. Üstelik bu dönüşüm, hukuk sisteminin hızını çoktan aşmış durumda.

Bir zamanlar “siber suç” denildiğinde akla banka hesapları ya da hacker saldırıları gelirdi. Şimdi mesele çok daha kişisel. Eski partnerinin konumunu anlık takip eden insanlar, yapay zekâyla üretilmiş sahte görüntüler, görünmez kameraya dönüşen akıllı gözlükler, çocuklarını “koruma” adı altında 24 saat izleyen ebeveynler…

Israrlı takip suç olarak tanımlandı!

Türkiye’de dijital gözetim artık yalnızca devletlerin ya da şirketlerin meselesi değil; gündelik hayatın içine yerleşmiş yeni bir kontrol biçimi.

2022’de Türk Ceza Kanunu’na eklenen 123/A maddesiyle “ısrarlı takip” ilk kez suç olarak tanımlandı. Yani bir kişinin iletişim araçlarıyla sürekli rahatsız edilmesi, takip edilmesi, özel hayatının gözetlenmesi ve kişinin güvenliğini ya da huzurunu bozacak şekilde baskı altına alınması artık hukuken suç kabul edildi.

Kağıt üzerinde önemli bir adımdı.

Ama problem şu: Hukuk 2022’de bir suç tanımladı, teknoloji 2026’da 5 yeni saldırı türü icat etti. Bugün insanlar artık yalnızca fiziksel olarak takip edilmiyor; telefonları, sesleri, yüzleri, konumları ve dijital kimlikleri üzerinden kuşatılıyor.

Deepfake Rehberi yeterli mi?

KVKK, Kasım 2025’te “Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi”ni yayımlayarak deepfake, ses klonlama, yapay zekâ ile sahte görüntü üretimi ve kişisel veri güvenliği gibi konularda uyarılarda bulundu.

Rehber; kullanıcı rızası, veri güvenliği, manipülasyon riski ve özellikle çocukların korunması gibi başlıklara dikkat çekiyordu. Ancak sorun şuydu: Rehber yayımlandığında teknoloji çoktan başka bir seviyeye geçmişti. Çünkü deepfake artık yalnızca sahte görsel üretmek değil; gerçek zamanlı yüz değiştirme, birebir ses taklidi ve dijital itibarı hedef alan yeni bir manipülasyon aracına dönüşmüştü.

Kameralı gözlük aslında “görünmez kayıt cihazı”

Bir başka kırılma noktası ise akıllı gözlükler.

Çünkü artık kayıt cihazları görünmez hale geliyor. Bir kişinin sizi çekip çekmediğini anlamanız neredeyse imkânsızlaşıyor.

Bir kafede, spor salonunda ya da toplu taşımada biri sizi kayıt altına alabilir ve siz bunu hiç fark etmeyebilirsiniz. Üstelik sorun yalnızca görüntünüzün alınması değil; bu görüntülerin yapay zekâyla işlenmesi, depolanması ve yayılması.

Teknoloji küçüldükçe mahremiyetin ihlali büyüyor.

En büyük risk altında olanlar: Kadınlar ve çocuklar

Çünkü dijital gözetim en çok güç dengesinin bozuk olduğu alanlarda büyüyor.

Kadınlar, çoğu zaman eski partnerleri tarafından konum takibine, hesap izlemeye, sahte görüntü üretimine ve dijital tacize maruz kalıyor. Üstelik birçok vakada bu takip “sevgi”, “merak”, “koruma” ya da “kıskançlık” adı altında meşrulaştırılıyor.

Bir kadın ayrıldıktan sonra bile konum paylaşımını kapatmayı unutabiliyor. Ortak hesaplar, ortak cihazlar, kayıtlı şifreler, bulut sistemleri… İlişki bittikten sonra bile dijital erişim devam ediyor.

Ve hukuk çoğu zaman şunu soruyor:

“Rızanız var mıydı?”

İşte en büyük boşluk burada başlıyor. Çünkü dijital dünyada verilen bir rızanın ne zaman bittiği hâlâ net değil.

Çocuklar ise dijital dünyanın en savunmasız alanında duruyor.

Çünkü karşılaştıkları risk yalnızca aileleri tarafından izlenmek değil; oyunlar, sosyal medya, mesajlaşma grupları ve yapay zekâ araçları üzerinden görünmez biçimde hedef haline gelmeleri. Sahte profillerle kurulan temaslar, oyun içi sohbetlerde başlayan yönlendirmeler, kişisel fotoğrafların kötüye kullanılması, deepfake içeriklere malzeme edilme riski, siber zorbalık, şantaj, mahrem görüntü baskısı ve algoritmaların onları bağımlı tutan yapısı…

Dijital dünya çocuklara oyun gibi görünürken, yetişkinlerin suç üretme alanına dönüşebiliyor.

Üstelik hukuk burada da geriden geliyor. Çünkü mevcut sistem hâlâ fiziksel suç mantığıyla çalışıyor. Oyun içindeki psikolojik yönlendirme, yapay zekâyla üretilmiş sahte çocuk içerikleri, anonim hesaplardan yürütülen dijital manipülasyonlar ya da çocukların verilerinin algoritmalar tarafından işlenmesi gibi alanlarda açık, hızlı ve güncel bir hukuki çerçeve hâlâ tam oluşmuş değil.

Suçun faili çoğu zaman anonimleşiyor, delil dijital olarak kayboluyor, platformlar başka ülkelerde olduğu için süreçler uzuyor.

Hukuk sistemi eski reflekslerle çalışıyor!

Bugün karşı karşıya olduğumuz mesele yalnızca birkaç siber suç vakası değil. Deepfake videolar, konum takip uygulamaları, görünmez kameralar, anonim hesap saldırıları, çocukları hedef alan dijital manipülasyonlar ve yapay zekâ destekli yeni taciz biçimleri artık gündelik hayatın içine girmiş durumda.

Sorun şu ki teknoloji saniyeler içinde dönüşüyor, hukuk ise hâlâ hangi suç tanımının uygulanacağını tartışıyor. Mevcut hukuk sistemi, fiziksel dünyaya göre kurulmuş eski reflekslerle çalışıyor.

Oysa yeni suçlar artık yalnızca sokakta değil; ekranın içinde de işleniyor.

Bu yüzden Türkiye’nin yalnızca cezaları artıran değil, teknoloji hızında çalışan yeni bir siber hukuk yaklaşımına ihtiyacı var. Yapay zekâ destekli suçlar için ayrı düzenlemeler, deepfake içeriklere hızlı müdahale mekanizmaları, platformlara daha ağır sorumluluklar, çocukları koruyan dijital güvenlik protokolleri ve mağduru anında koruyabilecek teknik altyapılar artık zorunluluk.

Çünkü hukuk birkaç yıl geriden geldiğinde, teknoloji yalnızca gelişmiş olmuyor; çoktan insanların mahremiyetine, güvenliğine ve hayatına sızmış oluyor.

Türkiye bu hızla ilerleyen dijital düzenin karşısında hukukunu, reflekslerini ve koruma mekanizmalarını güçlendiremezse; hepimiz görünmez biçimde izlenen, manipüle edilen ve dijital kaosun içinde savrulan bir toplumun parçasına dönüşeceğiz.