TEZCAN KARAKUŞ CANDAN | Uğurlu Apartmanı ve onun gölgesindeki barış, unutturulmak istenen o çok kültürlü, güvenli ve şefkatli Ankara’yı yarına taşıyabildiği ölçüde hepimize uğurlu gelecek vaadedecektir. Ve insanlar mekânların hikâyelerine sahip çıktıkça, evler birer 'bekleme salonu' olmaktan kurtarılacak yeniden kök salınan gerçek birer 'yuva' olacaktır.
Emekli yargıç Dr. Orhan Gazi Ertekin, İngiliz Yargıç Jeremy Johnson’a açık bir mektup yazarak seslendi. Ertekin, Filton 4 davasında dört Palestine Action (Filistin için Eylem) aktivistinin mala zarar verme suçlarının “terörizm bağlantılı” sayılmasının, yalnızca sanıkların değil, Birleşik Krallık’taki bütün yurttaşların hak ve özgürlüklerini tehdit eden bir kapı açtığını ifade etti.
MEHMET ÇETİNGÜLEÇ |Kanada, 3 yıl önce Kahramanmaraş merkezli 11 ili kapsayan büyük depremden sonra, Türkiye’den gelecek göçmenlere kapıyı açtı ve 3 yıl boyunca oturma ve çalışma izni verdi. Bu izin üzerine seçilerek alınan yaklaşık 20 bin Türk Kanada’nın çeşitli şehirlerine gitti. Kanada Hükümeti Türklerin geri gönderilmesine karar verdi. Gerekçesi ne biliyor musunuz? “Deprem konutları yapıldı, artık geri dönebilirsiniz…”
ALİN OZİNİAN | Bir yerden bir yere gittiğini sanarak geçer hayat; kıtalar, şehirler, evler, yüzler, diller değişir ama bir an gelir ve insan bu gidişlerin ortasında aynı eşiğin önünde beklediğini fark eder. Bu dünya, ne kadar gitsen de varamayacağın yerdir çünkü.
SEDAT BOZKURT | Damatların aniden sessizliğe bürünmesi çok fazla dikkat çekmedi. Adları politik gelecek için ziyadesiyle tartışılmaya başlayınca devreye giren ‘otorite’ gereken uyarıyı yaptı. Bu uyarı Erdoğan varken ya da sonrasında bizzat onun kurgulayacağı plana göre kesinlikle Bilal Erdoğan’ın olacağı ve herkesin de bunu kabulleneceğine ilişkindi. Bu başarılı olmuş.
HASAN AYDIN |994 bin 358 öğrencinin katıldığı LGS merkezi sınav sonuçları açıklandı. Sınava katılım oranı yüzde 97,23 olarak gerçekleşti. Çoğunluğunu eşit koşullarda iyi bir eğitim almayan öğrencilerin katıldığı bu sınavda, akademik başarısı yüksek olan fen, Anadolu ve sosyal bilimler liseleri ve proje okullarına açılan öğrenci kontenjanı düşüşü bu yıl da devam etti. Yüzdelik dilimleri etkileyecek düşük sayıdaki kontenjanlarla binlerce öğrenci baştan itibaren bu sınavın kaybedeni oldu.
İLKE ATİK TAŞKIRAN - Her seferinde zararın ortaya çıkmasını bekleyen bir denetim anlayışıyla, yapay zekâ gibi baş döndürücü hızda gelişen bir teknolojiyi gerçekten yönetebileceğimizi düşünüyor muyuz?
TEZCAN KARAKUŞ CANDAN - Barcelona Deklarasyonu, “Her konut tipolojisi, bir sonraki sıcak hava dalgasından kimin sağ çıkacağına ilişkin bir istatistiktir. Her yapı izi ise başka bir türden alınan ya da ona bırakılan bir toprak parçasıdır” ifadesi ile geleceğin mekân politikası açısından önemli bir eşik oluşturuyor.
ALİN OZİNİAN |İnsanın yetişkin hâliyle çocuk olmasına benziyordu delilik. Her delinin içinde hâlâ yaşatabildiği bir çocuk vardı gibi geliyordu bana. Lawrence Durrell de sanırım böyle düşünmüş; “Hepimiz deli olarak doğarız. Sonra ahlak ediniriz; durgunlaşıp aptallaşır ve mutsuz oluruz. Sonra da ölürüz,” demişti.
MEHMET ÇETİNGÜLEÇ│Hisseler değer kazanıyor diye vatandaş borsaya hücum etmiyor. Daha önce 8 milyon 300 bine ulaşan borsa yatırımcı sayısı, hala 6 milyonlu rakamlarda seyrediyor. Çünkü soyup soğana çevrilen küçük yatırımcı borsaya küstü ve hisselerin değeri artsa da geri dönmüyor. Dönmeye korkuyor. Büyüklerin küçük portföyleri yutmasından korkuyor. Testere hareketleriyle doğranmaktan korkuyor. Zenginlik hayali kurarken elindeki 3 kuruşu da kaybetmekten korkuyor.
HASAN AYDIN |TÜİK, günlerdir tartışılan Haziran ayı enflasyon verilerini 3 Temmuz’da açıkladı. TÜİK verilerine göre Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yıllık 32.11, aylık ise yüzde 0,99 oranında arttı. Bağımsız akademisyenlerden oluşan Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) ise aynı dönem için yıllık enflasyonu yüzde 51,49, Haziran ayı enflasyonunu ise yüzde 1,94 olarak açıkladı. Böylece TÜİK ile ENAG arasında uzun süredir devam eden enflasyon verisi makası kapanmadı, aksine tartışmalar yeniden alevlendi.
BAHAR AKPINAR|Deniz Göktaş tutuklandı. Böylece hangi görüşten olduğu fark etmeksizin bir bekleyiş de sonuçlandı. Zira gösterisi sosyal medyaya düşer düşmez fısıltılar aynı cümleyi tekrarlıyordu: “Acaba ne zaman gözaltına alınacak?”
İLKE ATİK TAŞKIRAN l Bundan sonra karar yine seçmenin olacak. Ancak bu kez seçmen, gerçeği unutarak değil; görmezden gelerek değil; gerçeği göre göre, hatırlaya hatırlaya karar verecek. Çünkü yapay zekâ çağında söz de uçmayacak, yazı da.
ALİN OZİNİAN | Can sıkıntıları, zamanı dolduramadığımızda değil, anlamlar yetmediğinde çöküyordu. Ruhun bize gönderdiği bu sade ama ısrarlı daveti duyabildiğimizde ise yeni bir yol açılıyordu. Gürültüler, meşguliyetler ve telaşlarla kendimizi örtmediğimiz zaman, canın zarif sesi o tuhaf boşlukta duyulur oluyordu.
MEHMET ÇETİNGÜLEÇ | Son 5 yıllık performansa baktığınızda, 3 büyük kulübün diğer tüm sektörlerin altında kaldığını görebilirsiniz. Bu hisselerin kendine gelebilmesi için bedelli sermaye artışlarının SPK tarafından frenlenmesi gerekir. Kulüpler hisselerden para kazanmak istiyorsa, vatandaşı soymak yerine değerini artırma yoluna gitmeli... Yani vurgun bitmeli!
ALİN OZİNİAN l Azerbaycan, barış anlaşması için Ermenistan’dan Anayasa’sındaki Bağımsızlık Bildirgesi atfını kaldırmasını istiyor. Peki tartışmalı atıf gerçekten Azerbaycan’a yönelmiş bir toprak talebi mi? Bir ülkenin başka bir ülkenin toprağına yönelip yönelemeyeceğini anayasal imalar mı belirliyor, yoksa sert güç kapasitesi mi?
ÖZGE MUMCU AYBARS | Pedro Sánchez Türkiye’de “Avrupa’nın vicdanı” olarak görülürken, kendi ülkesinde eşi ve yakın çevresi üzerinden büyüyen soruşturmalarla sıkışıyor. İspanya’daki bu tablo, hukukun siyaseti dizayn etmek için kullanıldığı “lawfare” tartışmasını Türkiye’den bakınca daha da tanıdık hale getiriyor.
CENGİZ ERDİNÇ | İBB yöneticisi Erhan Karaal’ın kaçırılması, organize suçun geçirdiği hızlı dönüşümün yeni ve tehlikeli bir aşamasına işaret ediyor. Karaal, fidye için kaçırıldı ve tesadüfen hayatta kaldı. Organize suçun beş-altı yılda geçirdiği hızlı evrim çeteleri artan ihtiyaçları için fidyeye yöneltebilir mi?
İLKE ATİK TAŞKIRAN l Bugün genç neslin teslim olduğu mecra, eleştirip uzaklaştığı sistemden daha şeffaf, daha hesap verebilir ya da daha özgür değil. Aksine daha sessiz, daha itaatkâr ve daha küresel bir editöre teslimiyet sağlıyor. İnsan, susturulduğunu bildiğinde direnebilir; ama konuşabildiğini sandığında…
TEZCAN KARAKUŞ CANDAN | Cebeci Ortaokulu Cumhuriyet aydınlarının, sanatçılarının ve siyasetçilerinin koridorlarında koşturduğu, bahçesinde oyunlar oynayıp sınıflarında yan yana oturduğu bir hafıza mekânı. Türkiye’nin toplumsal belleğini şekillendiren muazzam bir insan varlığının da çıkış noktası burası. Koridorlarında Yıldız Kenter, Nurhan Damcıoğlu ve Cihan Ünal’ın sesleri yankılanmış; dünyaca ünlü tenor Bülent Bezdüz ilk düşlerini burada kurmuş.
SEDAT BOZKURT | Erdoğan siyaseti çok seçenekli çalışır. Sadece iktidar kanadıyla hamleler yapmaz, muhalefeti de kurgulayarak yol alır. Memlekette her şey kötüyken ve daha da kötüye gideceğinin işaretleri varken oyunu muhafaza etmekle kalmayıp arttırmasının nedeni de tam burada yatıyor.
YAVUZ HALAT l Böyle bir dönem kuşkusuz iktidarın saldırılarına, provokasyonlarına maruz kalacaktır. Bu engellenemez. Ancak her türlü baskıya, cezaya, cezaevine 1 yıl, hadi bilemediniz 1,5 yıl katlanma azmi sağlanabilir. Buradaki en kritik davranış biçimi, iktidarla her türlü ilişkinin kesilmesidir.
MEHMET ÇETİNGÜLEÇ l 2028'e kadar seçim olmaması emekli ve asgari ücretliler açısından anlamı şu: Mehmet Şimşek kesenin ağzını açmayacak. Ne emekliye, ne de asgari ücretliye 2 yıl boyunca "refah payı" verilecek. Çünkü refah payını emekli ve asgari ücretlilerin refahı artsın diye değil, seçimi kazanmak için veriyorlar.
BAHAR AKPINAR | Babalar Günü vesilesiyle dönüp baktığımızda, bu figürleri ilginç kılanın güçleri değil zayıflıkları olduğunu görürüz. Çünkü onları unutulmaz kılan şey kusursuzlukları değil, insan oluşlarıdır. Tahtlar, makamlar, unvanlar ve roller gelip geçer. Geriye ise çoğu zaman aynı hikâye kalır.
ALİN OZİNİAN l Sevginin korkuyla birleştiği yerde niyet ile sonuç her zaman birbirine benzemiyordu. Korumak için kurulan cümleler, tehlikeyi ortadan kaldırmak yerine onu doğuruyor, sonra da şekil veriyordu. İnsanın zihninde daha önce var olmayan bir kuyu açıyordu.
HASAN AYDIN l Bu yılki YKS'ye giren yüz binlerce adayın umutlarının ve emeklerinin boşa gitmemesi temennimizdir. Sınavların uygulanışı ve güvenliğinin sağlanmasında ilgili kurumlar gereken hassasiyeti göstermelidirler.
ÖZGE MUMCU AYBARS | Avrupa Parlamentosu’nun kabul ettiği 36 sayfalık yeni Türkiye raporu, Ankara ile Brüksel arasında uzun süredir biriken yapısal krizi daha sert ve net bir dille kayda geçirdi. Raporda ilk kez sistemsel eleştirilerin ötesine geçilerek Adalet Bakanı Akın Gürlek için "Avrupa’nın Magnitsky’si" sayılan küresel insan hakları yaptırım rejimi kapsamında tedbir çağrısı yapılması, ilişkilerde çok daha kişiselleştirilmiş yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
İLKE ATİK TAŞKIRAN l Eğer görünürlük ile uzmanlığı aynı şey olarak kabul etmeye başlarsak, kaç takipçinin yıllar süren bir eğitimin yerini tutabileceğini de açıklamamız gerekir. Mesela bir milyon takipçi, bir diploma için verilen yılların emeğinin karşılığı olabilir mi?
MEHMET ÇETİNGÜLEÇ | Kanada’nın depremzedelere uzattığı el, binlerce Türk genç için yeni bir hayata değil, ucuz işgücü düzenine ve belirsizliğe dönüştü. Geçici çalışma izinlerinin süresi dolarken, hükümetin vereceği yanıt 7 bin kişinin geleceğini belirleyecek.
ALİN OZİNİAN l El yazısı, insanın terbiye etmeye çalıştığı nefsin altından geçen başka bir akıntıyı görünür kılar. Harfin ucu titrer, çizgi sertleşir, boşluk büyür, satır sıkışır. İnsan “iyiyim” yazarken bile iyi olmadığını ele verir.
SEDAT BOZKURT | Bu yaşadıklarımız da muhtemelen o bitmeyen tarihi tartışmalarımızın içinde yıllar sonra yerini alacak. Ve gelecek kuşaklar da bu tartışmalarda neyin doğru neyin yanlış olduğunu bir türlü öğrenemeyecekler. Baktıkları zaman Şükrü Bey’in büstünü Topal Osman’ın kocaman heykelini görecekler sadece…
HASAN AYDIN l Eğitimde fırsat eşitliği güçlendirilerek okulların eğitim kalitesi arasındaki farklar azaltılmalıdır. Öğretmen kalitesi artırılırken, öğretmen açığı olan okullara öğretmen atamaları yapılmalıdır. Sınav sorularının zorluk düzeyi dengeli dağıtılmalı, sorular tarafsız anlayışla hazırlanmalıdır.
KEMAL VURALDOĞAN | Çok mu zor kamu bünyesinde bir “Nafaka Müdürlüğü” kurmak? Dünyanın en büyük 15-20 ekonomisinden biri olmakla övünen Türkiye, nafaka alacaklısından neden icra dairesine başvurma harcı, posta gideri alır?
ALİN OZİNİAN | Paşinyan sandıktan zaferle çıktı; ancak Ermenistan’ın önünde artık daha zor bir sınav var: güçlü bir muhalefete rağmen demokratik çizgiyi korumak, Rusya baskısını yönetmek ve İran savaşı gölgesinde Batı’ya yönelimini sürdürmek.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Gelecekte belediye başkanı bir algoritma bile olsa iktidar yine onu yazanların elinde olacaktır. Bu deneylerin anlattığı esas hikâye de burada yatıyor. Mesele yapay zekânın nasıl düşüneceği değil; insanların hangi değerleri teknoloji aracılığıyla topluma yerleştirmek istediğidir.
TEZCAN KARAKUŞ CANDAN | Papazın Bağı, Ankara'nın ortasında sıkışıp kalmış bir doğa parçasından çok daha fazlasıdır. O, kaybolan bağlar kentinin son tanıklarından biridir. Yıkılan bağ evinin, meyve ağaçlarının, çay içen öğrencilerin ve çevresini kuşatan apartmanların sessiz hafızasını taşıyan Papazın Bağı, Ankara'nın hızla silinen belleğinde, geçmişin tamamen kaybolmadığını hatırlatan yeşil bir dipnot gibi öylece duruyor.
MEHMET ÇETİNGÜLEÇ | Kemal Bey'in hırsı Türk soluna büyük bir fatura çıkaracak. Ecevit'in şapkasını giymek yetmiyor. Onun gibi ilkeli, erdemli olmak, İnönü gibi yeri geldiğinde geri çekilmeyi bilmek lazım... Kemal Bey kumar oynuyor, ama kendi parasıyla değil. CHP'ye gönül vermiş milyonlarca insanın umuduyla...
ALİN OZİNİAN I Acılıdır vazgeçmek. Hayata yeniden gülen gözlerle bakabilmek için “şeyi” ve sizde yarattığı duyguyu akıldan, yürekten, hatta yüzünüzden kazımak demektir. İrade gerekir. Çünkü inandığınız şeyi silmek, kendinize ait o parçayı da silmektir.
BAHAR AKPINAR I Kısa Dalga'nın vize dosyası üzerinden bu hafta tanık olduğumuz engelleme süreci, bizi yeniden o büyük soruyla baş başa bırakıyor: Bir toplumun hangi bilgileri öğrenme hakkı vardır?
ÖZGE MUMCU AYBARS | İtalya’da Avrupa’nın en büyük PFAS kirliliği skandallarından birine yol açan Miteni tesisi kapandı; ancak üretim altyapısı ortadan kalkmadı. Makineler, patentler ve üretim bilgisi Hindistan’a taşındı. Sonsuz kimyasalların riski bu kez daha zayıf denetlenen bir coğrafyanın üzerine bırakıldı.
Birkaç gündür, yatırım bankası Jefferies’in analisti Durukal Gün’ün raporu konuşuluyor. Gün’e göre Trump yönetimi Türkiye’ye seçimler öncesinde dolar swap hattı sunabilir.
ALİN OZİNİAN | Ermenistan sandığa giderken mesele artık ülkenin hangi yöne bakacağı değil; seçtiği yolun bölgeyi nasıl değiştireceği. Rusya eski nüfuz alanını korumaya, ABD yeni bir Güney Kafkasya hattı kurmaya çalışırken Türkiye de bu yeni denklemde karar vermek zorunda: İzleyecek mi, yoksa oyunun kurucu aktörlerinden biri mi olacak?
İLKE ATİK TAŞKIRAN I Geçen hafta Akdeniz Üniversitesi'nde bir grup öğrenci, kampüste düzenlenen bir etkinliğe katılabilmek için telefonlarını girişte görevlilere teslim etti. Karşılığında ne aldılar? Beş saat.
HASAN AYDIN I Mülakatlarla ortadan kaldırılmak istenen liyakat yeniden tesis edilmeli, yargı kararlarının ve verilen sözlerin gereği yerine getirilerek öğretmenlerin haklı talepleri karşılanmalıdır.
MEHMET ÇETİNGÜLEÇ | 1993’ün karanlık dosyalarından Eşref Bitlis’in ölümü yeniden açılıyor. Kilit soru hâlâ aynı: Uçak hava koşulları biline biline mi havalandı, yoksa “buzlanma” açıklaması daha büyük bir gerçeği mi örttü?
AYŞE YILDIRIM | 13 yıl genel başkanlık yaptığı CHP’ye mahkeme kararıyla dönen Kılıçdaroğlu, ilk çıkışında partisine sahip çıkmak yerine iktidarın suçlama setini yeniden üretti; konuşma, Özgür Özel’e dönük yeni bir tasfiye hamlesinin işareti olarak yorumlandı.
ALİN OZİNİAN | Ararat; taş, toprak ya da talep değil, bir halkın hafızasında yaşamayı sürdüren derin bir sevginin adıdır. Çünkü bazı aidiyetler mülkiyetten değil, kökten doğar. Bazı sevgiler de sahip olmak için değil, hatırlamak ve iyileşmek için yaşar.
İLKE ATİK TAŞKIRAN | Antalya Havalimanı’nda başlayan dönüşüm, bu yüzden yalnızca teknik bir havacılık hamlesi olarak okunamaz. Bu aynı zamanda Türkiye’nin dijital kapasitesine, kriz refleksine ve teknoloji yönetim becerisine dair bir gösterge.