Türkiye gibi bölge devi sayılabilecek bir ülkenin bozulan ilişkileri düzeltmek için cumhurbaşkanının, daha önce kendisini devirmeye çalışmakla suçladığı bir ülkenin başkentine gitmesi, Mısır’ın önüne bir ön koşul listesi koyması, İsrail’in daha ilişkiler düzelmeden Yunanistan ve Güney Kıbrıs’a güvence vermesi korkunç düzeyde bir çöküştür.
Türkiye solu iyi-kötü bir özeleştiri öğretisine sahip. Fakat İslamcı geçmişi olanlarda adam akıllı bir özeleştiriye ben bugüne kadar rastlamamıştım. İki Mustafa, itirafçılık çukuruna düşmeden onurluca geleceğimiz için tarihi bir sorumluluğu yerine getiriyor. Söyledikleri ne İhsan Eliaçık gibi aşırı yoruma dayalı sol soslu şeyler, ne de Cemil Kılıç gibi tribünlere hoş gelecek Kemalist çıkışlar.
1994’de Lefkoşa’da Kıbrıs Kürdistan Dayanışma Komitesi Başkanı Theofilos Georgiadis’in öldürülmesi siparişinin Kuzeyli eroin kaçakçılarıyla ilişki kuran Abdullah Çatlı’dan geldiği ileri sürülmüştü. Kıbrıs’ın iki yakasında “vatanseverlerin” oluşturduğu bir suç ağı mükemmel işliyor, uyuşturucu, bahis ve kumar üzerinden oluşturulan ortaklıklar vatan, bayrak, millet ve sınır tanımadan çalışıyor. Halil Falyalı bu atmosferde, uyuşturucu, kara para ve bahis-kumar ağında Güney’den Kuzey’e, Türkiye’ye uzanan ilişkilerin içinde öldürüldü.
Halil Falyalı’nın Güney’deki ilişkilerinin merkezi Fanieros ailesiydi. Andonis Fanieros Güney’in “Babası” olarak tanınıyordu, yasadışı kumar ve kara para işlerinden sabıkalıydı. Halil Falyalı gibi “yardımseverliğiyle” tanınıyordu.
Rusya’nın Çin’e yanaşması, Çin’in Rusya’dan destek alarak Batı’ya daha çok kafa tutması, Şubat başında yayınlanan bildirinin dünya sisteminde dönüşüm yarattığı algılamasına yol açtı. Bu yazıda Rusya-Çin yakınlaşmasının dinamikleri üzerinde durup, bu iki gücün bize önerdikleri yeni dünya düzenin gerçekçiliği, moral değeri, varolan sorunları çözme potansiyelini tartışacağım.
Bulgu Araştırma Şirketi'nin son araştırmasından: AK Parti 24 Haziran 2018 seçimlerine göre 10 puan, MHP 4 puan kaybetmesine karşın, Cumhur ittifakı yüzde 40 civarında oylarını koruyor. Semih Turan, AK Parti'nin hala yüzde 25’lik çekirdek bir seçmeni olduğunu vurguluyor. Bu kesim yukarıda belirttiğimiz siyasi aidiyeti, duygusal bağlılığı olan hedef kitle. Muhalif partilerin CHP ve İyi Parti’nin toplam 9 puan artışla yüzde 41,7, HDP yüzde 11, Gelecek ve DEVA’nın sırasıyla yüzde 2 ve yüzde 3,6 oranında oy aldıklarını görüyoruz.
Fransa İslam’ın regülasyonu ve denetimi konusunda biraz daha Türkiye’ye yaklaşmış durumda. Dernekler hâlâ özel elbette ve imamlar hâlâ devlet memuru değil ancak İslami davranışlar biraz daha gözetim altında ve biraz daha devletin güdümünde.
Türkiye 2022’ye enerji kalemlerinde dikkat çeken zamlarla girdi. Elektrikte 210 kWh (daha önce 150 kWh) olan tüketime yüzde 50, bunun üstündeki tüketime yüzde 127 zam yapıldı. Benzer biçimde hanelerin kullandığı doğalgaza da yüzde 25 oranında zam geldi. Hava koşullarının ağırlaşması hanelerde bu iki kalemde tüketimi artırdı. Bu da şubat başında gelen faturalar karşında büyük şaşkınlığa ve öfkeye neden oluyor. Hükümet küresel düzeyde petrolden doğalgaza uzanan enerji darboğazı/krizi bunun ana gerekçesi olduğunu öne sürüyor. Peki gerçekten öyle mi? Mühdan Sağlam bu hafta Mercek’i Türkiye ve dünyanın enerji krizine tutuyor.
Türkiye’nin AKP yönetimi altında Ermenistan ile normalleşmesi olumlu bir gelişme. Bunu eski açılım sürecindeki hatalara düşmeden, yüksek konumdan, dayatmacı bir tarzda yürütmemesi önemli. Yoksa böyle bir tavır Ermenistan tarafında milliyetçileri güçlendirip hükümeti zor durumda bırakabilir. Bu süreçte Azerbaycan’ın dışarıda bırakılmaması, bir diğer olumlu gelişme. Bu ipoteğin şimdilik kalkmış görünmesi, başarı şansını artırıyor.
Kanuni Sultan Süleyman’ın başlattığı torpil düzenine 1631’de Koçi Bey, 2010’da Danıştay hakimleri itiraz etmişse de her zamanki gibi sultanların dediği olmuş, ustaca ve de kibar cümleler ile kameradan bahsetmeden mülakatlara kamera konulması yasaklanmıştır.
Üretici fiyatlarındaki artışın ay ay yükseldiği ve hızını düşürmediği dikkate alındığında önümüzdeki aylarda yüzde 60’lık enflasyon şaşırtıcı olmayacak. Asgari ücret zammı ilk ayda erirken pek çok sektörde ücretler ocak enflasyonun altında kaldı. Üstelik zamda liderliği kimseye bırakmayan kalemler toplumun tamamını yatay kesen ancak en çok alt ve orta sınıfı vuran kalemler. Yani yoksullar için 2022’nin yakıcılığı daha fazla orta sınıftaysa alt orta sınıftan yoksul sınıfa doğru kayma hızlanacak.
Babamın cinayetinde halen karanlıkta olan, başta emri kimin verdiği olmak üzere yanıtlanması gereken onlarca soru var. Bunları gündeme getirmek yerine, davaya hiçbir katkısı olmayan, sadece bir bombanın insan bedeni üzerinde yaratacağı tahribatı gösteren bir tutanağı ısrarla gündeme getirmeyi bir lütuf sandığınız gazeteciliğiniz de sizin Türkiye’ye bir mirasınız muhtemelen.
Şubat ayında İsrail Cumhurbaşkanı Herzog Türkiye’ye gelecek. İsrail ile ilişkilerin düzelmesi hem Biden yönetiminin gözüne girme, hem Yahudi lobisinin desteğini yanına çekme, hem de Kongre’de son derece olumsuz olan havayı Türkiye lehine çevirmeye yarayabilecek bir girişim. İsrail tarafı bütün bunların farkında ve muhtemelen diplomatik pazarlıkta el yükseltiyor. Erdoğan’ın bu kazanımlar için hangi ödünleri vereceğini zaman içinde göreceğiz.
Eşi ve yoldaşları gözlerinin önünde katledilen Maria zorla, sürüklenerek kıyıya çıkarılmış ve tahminen iki buçuk yıl boyunca her gün dövülüp, tecavüz edilmiştir. Hapsedildiği evler bellidir, çığlıklarını duyan eşraf günlük hayatına hiçbir şey olmamış gibi devam eder.
Rusya ile Ukrayna arasındaki gerilimde tansiyon yükseliyor. Hem Avrupa hem ABD’den Rusya’ya dönük sert açıklamalar geliyor. Rusya bunlara yanıt veriyor. Bu hafta merceği kuzeye Ukrayna ile Rusya arasında yaşanan gelişmelere çeviriyoruz.
ABD ile Rusya arasında 2010’larda yoğunlaşan gerilimli ilişki, akut bir şekilde gelişip durulan Kazakistan’dan sonra daha süreğen ilerleyen Ukrayna kriziyle yeni bir boyut kazandı. Ukrayna krizi ABD ile Rusya, ABD ile AB, Rusya ile AB ve tabii ki Rusya Türkiye ilişkilerini etkileyen, teste tabi tutan bir kriz. Ama daha da önemlisi Soğuk Savaş sonrası kurulan düzeni yeniden tanımlamaya aday bir gelişme olarak dikkat çekiyor.
Camilerde dil kesme tehdidi savurulan bir ülkedeyiz artık. Herkes aklını başına, siyasal fikirlerini de çatı katına kaldırsın. Fırtına başladı, büyük ve faşist bir yağmur yağıyor.
Tarikatlar artık herkesin malumu olan devleti ele geçirme projelerini kendilerini STK gibi konumlayarak aştılar. Özellikle liberal camia tarafından canhıraş bir şekilde savunulan “cemaatler STK’dır” naif söyleminin artık pek alıcısı yok. Bu ultra-liberal politik doğruculuk yavanlığından Ali Nesin ve birkaç kişi dışında hemen herkes vazgeçmiş durumda. Hayır kimse de çıkıp sormuyor: “Bu STK’ların en büyük amacı neden hep TSK’yı ele geçirmek?”
“Kulüp” dizisi tarihin kirli sayfalarının bir kez daha konuşulmasını sağladı. Devletin o görünmez eliyle düzenlenen 6-7 Eylül 1955 tertibi, azınlıklardan haraç alınması, cinayetler… Bir de 4 Aralık 1945 günü Tan gazetesine yapılan baskın var. Hükümetin sosyalistlere bir göz dağı gibi görünse de, arkası daha karışık. Türkiye’deki Alman işbirlikçileri, işbirlikçilerin listesinden söz eden Nerin Gün ve Tan gazetesinde işbirlikçilerin açıklanmasını isteyen Zekeriya Sertel…
Toplumsal dokumuz ve kodlarımız gereği nepotizm/dayıcılık en önemli network biçimidir ülkemizde. Az ya da çok örnekleri tüm dünya da vardır ama bizdeki seviye ancak kabileden kavime yeni geçmiş toplumlarda görülebilir. Nepotizm bugünden yarına kurulacak bir sistem değildir. Çaba, sabır, hile ve çokça da adaletsizlik gerektirir. Bunu başardı: Akrabaları Kollama Partisi.
Arman Cumageldiyev’in Rus mafyasında haydut adaylığından Kazakistan’daki isyana uzanan öyküsü 7 Ocak’ta bir protestocuyla kavga ettikten sonra gözaltına alınmasıyla noktalandı.
Kazakistan'da protestoların dinmemesi, havalimanları ve farklı şehirlere yayılması üzerine Tokayev çarşamba gecesi Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü’nün yardıma çağırdı. Bu çağrı ne anlama geliyor? Rusya bu duruma nasıl bakıyor? Rusya ve Kazakistan ilişkilerinde sorunlar neler? Bu yazıda bu sorulara yanıt arayacağız.
Uzmanların yorumları dikkate alındığında Ocak ayında Türkiye’yi daha kötü bir durumun beklediğini söylemek zor değil. Bunun nedeniyse 1 Ocak’tan itibaren geçerli olan zamların Aralık sepetine dahil olmaması. 1 Ocak’tan itibaren geçerli olan zamlar, üretici fiyatlarındaki artış, dolar kurunun beklenin aksine Kur Korumalı Mevduat Paketi’ne rağmen yeniden yukarı yönlü ivmelenmesi enflasyonun Türkiye açısından hiç de geçici olmadığını, hayat pahalılığının önümüzdeki dönem hem hayatlarımızda hem de siyasi arenada tek gündem olacağını gösteriyor.
Uzayda yaşam arayışı, yenilenebilir enerjide dev atılımlar, yepyeni bir şehircilik anlayışı, iklim dostu yeni teknolojiler, yapay zekada yeni atılımlar... İşte 2021’de Türkiye’de hiç konuşulmayan buluşlar
2021, ufak bir azınlığı dışarıda bırakırsak, dünyanın geneli açısından zor bir yıldı. Pandemi, ölümler, ekonomik kriz gelecek öngörüsünü de umudunu da köreltti. Avrupa’nın yaz aylarında girdiği doğal gaz dar boğazı, petrol fiyatlarında öngörülemezlik, tüketici ve üreticilerin birbirilerine yaklaşımı yalnızca enerji sistemini değil, bir bütün olarak kapitalist dinamiklerin şekil verdiği enerji-piyasa ekonomisi ilişkisini sorgulattı. Türkiye’deyse küresel enerji piyasasında yaşanan çalkantı, ekonomideki kriz ve istikrarsızlık nedeniyle çifte etki yarattı.
Nasıl Ahmet Kaya’yı kahrından kalbi öldürdüyse, Aysel Tuğluk’un hafızası da unutmak için kendi kendini siliyor. İnancı yüzünden idam edilen Hallac- ı Mansur’un dediği gibi "Cehennem acı çektiğimiz yer değildir, acı çektiğimizi kimsenin duymadığı yerdir." Aysel’i orada unutup cehennemine odun taşımayalım.
Şili’de sol muhalif blok Aprebue Dignidad’ın parçası olan Geniş Cephe’nin adayı olarak girdiği seçimlerde faşizan rakibi Antonio Kast’ı, 12 puan farkla geçerek seçilen Gabriel Boric bütün dünyada ilgi çekti. Yalnızca Şili’de değil, Orta ve Latin Amerika’nın Honduras, Nikaragua gibi diğer ülkelerinde de solun iktidara gelmesi/iktidarda bulunması, Brezilya’da Lula’nın tekrar seçilme ihtimali, 2000’lerde çokça tartışılan “Pembe Dalga”nın geri geldiği yorumlarına neden oldu. Türkiye’de ise biz şu anda, maalesef bu noktanın bile çok uzağında bulunuyoruz. Bu gidişle Türkiye’de muhalefet Latin Amerika’da 20 yıl sonra geri dönen ikinci “Pembe Dalga”yı da uzaktan seyredecek.
Batılı gazeteleri yöneten pek çok koçyiğit, necip Türk basınındaki gazino ilanı gibi cafcaflı künyelerden habersiz bu dünyadan gelip geçti. Bunlardan biri de Van Anda’ydı. Tam adıyla Carr Vattal Van Anda. New York Times gazetesini 1904 ile 1932 yılları arasında “yönetici editör” gibi basit bir ünvanla çekip çeviren, tirajını 24 kat, gelirlerini 7 kat artıran gazeteci.
ABD için Yunanistan Rusya’nın Akdeniz’e, Çin’in ise her yere girmeye çalıştığı küresel ortamda kritik bir yere sahip oldu. ABD’nin Girit üzerinden Akdeniz’de daha rahat hareket edeceği, Dedeağaç üzerinden Balkanlar ve Karadeniz’e ulaşabileceği ideal bir coğrafi imkan sağladı.
Nebati hem “Ben Nureddin Nebatiyim. Nureddin Nebati gibi konuşmak zorundayım. Nureddin Nebati gibi yaşamak zorundayım. Nureddin Nebati gibi davranmak zorundayım” diyordu; hem de “Tayyip Erdoğan’a rağmen asla bir şey yapmam! Bunu da net söylüyorum. Herkes bilsin” diye ekliyordu. Bakalım sen, sevgili okuyucu, bu sistemde bakan olarak ayakta kalabilir misin? Aşağıdaki testi çözersen, göreceksin.
Konuşulan her konu bir yerde dine bağlanıyor ve buna itiraz edenler hemen dinsizlik ve vatan hainliğiyle itham ediliyor. Meseleye iktisat politikalarıyla değil eğilip bükülmüş teolojik hamasi nutuklarla cevap veriliyor.
Hepsi alıcının kimyasal işlemini gerektiren üç farklı kokain kaçakçılığı vakası, rotası Ambarlı limanı olan üç sevkiyat, Adalet Bakanlığı, polis ve gümrükler üzerinden Kolombiya ile yapılan beş farklı temas var. Fakat hala 4.9 ton kokainin alıcısına ilişkin kamuoyuna açıklanan bir soruşturma yok. Bu bilgi için belki de doğru adres Kolombiya polisi ya da Narkotik Daire Başkanlığı değil 12 Temmuz 2020’de kömür içine yedirilmiş kokainin alıcısını bilen Gümrükler Genel Müdürlüğü.
Merkez Bankası 16 Aralık Perşembe günü yıl sonu faiz kararını açıklayacak. Karar öncesinde piyasaya stres hakim. Haftaya 13.89’dan başlayan dolar kuru 14 psikolojik barajını aştı ve 15’e doğru ilerliyor. Mercek’te bu hafta geçtiğimiz ay açıklanan faiz kararından (18 Kasım’dan) bu yana Türkiye ekonomisinde neler yaşandığına bakacağız.
Strazburg Millî Görüş Derneği, Eyüp Sultan camisinin inşasını durdurmak zorunda kaldı ve ilk defa belediyeden maddi destek talep etti. Yeşillerin yönettiği belediye de eşitlik ilkesi çerçevesinde bu talebi kabul etti ve 2,5 milyon Euro vermeyi kararlaştırdı. Ancak Strazburg için normal olan bu karar Fransa’da büyük bir şaşkınlıkla karşılandı ve deyim yerindeyse bir skandal olarak algılandı.
Amerikan toplumunda genel olarak Biden’dan duyulan bir memnuniyetsizlik, bir hayal kırıklığı havası yayıldı. Bunun nedenleri arasında üç konu öne çıkıyor. Yükselen enflasyon ve Amerikan halkının olmazsa olmazı, benzin fiyatlarının yüksekliği, tedarik zincirlerindeki sorunlar ve Afganistan’dan çekilme sürecindeki beceriksizlikler. Yeni mutasyonlar sonucu pandeminin bir türlü kontrol altına alınamaması da Biden’in imajını etkiledi.
Özgür düşüncenin serbest olduğu; girişim hürriyetini destekleyen; Biontech’de olduğu gibi yeni pazarlar ve kalkınma imkanları sağlayacak inovatif fikirleri destekleyen; fakirliğe ve otoriterliğe değil, insana ve akla yatırım yapan bir Türkiye…
1990’lardan günümüze kadarki Fransız laikliğine “defansif laiklik” ismini verebiliriz. Kurumsal laiklik bu dönemde darbe aldı zira defansif laiklik Devlet kurumlarının (eğitim, asayiş, finans, dış politika…) din meselesini dikkate almasını gerektirdi.
Rusya ile Hindistan ilişkileri tarihi dinamiklerle beslenen güçlü bir yapıya sahip. Bununla beraber ABD’nin Çin’i Asya Pasifik’te geriletmek için müttefiklerinin yanı sıra resme Hindistan’ı dahil etmesi Moskova tarafından dikkatle izleniyor. 2021’de Sergey Lavrov’un da Hindistan’a gittiği, Putin ile Modi’nin sık sık görüştüğü dikkate alındığında bu durum daha netleşiyor. Ancak Putin’in heybesinde yalnızca kaygı yok, aynı zamanda enerjiden, Afganistan’a oradan Rusya’nın uzak doğusuna uzanan bir yatırım çekme gayreti de var.
İlk basına yansıyan “telefonunu çıkar” hadisesi AKP Genel Başkan Yardımcısı Mahir Ünal’ın seçim gezisinde akıllı telefonu olan çiftçiye "Cebindeki telefonu çıkar, kaça aldın?" demesiyle başladı. Bu olaydan sonra durum belirli bir yaşın üzerindeki AK Parti seçmeni (dayılar diye tabir ettiğimiz) için masaya ‘şaak’ diye atılan çifte okey gibi bir şey oldu.
ABD’nin küresel stratejisi halen oluşum sürecinde ve Ortadoğu’nun yeri tam olarak belirlenmiş ve nihayete ermiş değil. Çin küresel, Rusya ise bölgesel (Karadeniz ve Doğu Akdeniz havzasında) rakip/tehdit olarak görülüyor. ABD stratejisiyle ilgili en somut tespit bu. Ortadoğu siyasetine dair de ABD yeni Biden yönetimi altında, küresel bağlamı göz önüne alarak yeni bir politika geliştirmeye çalışıyor.
Varlık sebebini inkar eden bir kurum SGK… Varlık sebebinden o kadar uzaklaştırıldı ki, 2017 yılında çıkan bir kanunla işten çıkmış bir işçinin işvereni SGK’ya şikayet etmesi dahi yasaklandı…
Merkez Bankası'nın müdahalesi kısa süreli bir düşüşe neden olsa da kur hızla eski yerine dönüyor, üstelik eldeki rezervden olunuyor.
To wake (uyanmak) fiilinin geçmiş zaman ortacı şekli wok. “Uyanık olmak” gibi bir anlam taşıyor. Söz konusu uyanıklık ABD toplumundaki eşitsizliklere, ezilen azınlıkların durumuna, toplum ve devletteki yapısal ayrımcılığa ve ırkçılığa karşı gözleri yummamak, üç maymunu oynamamak olarak algılanabilir.
Hem ekonomi uzmanları hem piyasa göstergeleri Türkiye ekonomisi açısından güneşli günlerin uzak olduğunu gösteriyor. Aralık’ta Merkez Bankası’nın faiz indirimine gideceğine kesin gözüyle bakılıyor, buysa Türkiye’nin hem kur hem enflasyon açısından yakıcı sonuçlar demek.
Bunun birikmiş ve yapısal sıkıntılar içinde bulunan ve çöküşe geçen Türkiye ekonomisini tek başına kurtaracak bir hamle olmadığı ortada. Siyasal ve stratejik açıdan bakıldığında ise BAE’nin şimdiye dek kurduğu ilişkiler ağını Türkiye için yeni baştan dizayn etme ihtimali yok. Buradan geri dönüş olmayacak.
Sayın Kılıçdaroğlu, sonda söyleyeceğimi baştan söyleyeyim: Bolu Belediye Başkanınız Tanju Özcan’ı hemen partinizden atın. Bu uzun uzadıya helalleşmeden daha az “zahmetli ve pratik çözüm” olacaktır. Çünkü partiniz içindeki önemli bir faşizan damarı temsil ediyor kendisi. Daha geçen seçimlerde belediye başkanı seçilmiş biri değil, partinizde 4 dönem milletvekili olarak görev yapmış bir siyasetçi. Bugün helalleşme çağrısı yaptığınız olayların tarafı olduğu da tüm açıklamalarında ayan beyan ortada.
Moldova krizi, aslında Gazprom’un borçlar konusunda ne kadar hassas olduğunu ve gerektiğinde gazı kesebileceğini gösteriyor. Türkiye de Gazprom’un en önemli müşterilerinden, özel sektörün Gazprom’a borçlarını ödememesinin iki ülke arasında tatsızlık yarattığı sır değil. Şimdi dolar kuru her gün tırmanırken, Türkiye’nin Gazprom’a olan borç ödemelerini öncelemesi ve aksatmaması şart, yoksa kış aylarında gazsız kalabiliriz. Bir anlamda Gazprom Moldova’ya söyledi, ama Türkiye de üzerine alınabilir.
25 Kasım 2020. Geçen yıl Maradona’nın hayata gözlerini yumduğu tarih. Maradona hep tartışılacak. Bir büyük yetenek nasıl kendisine bu kadar ihanet edebildi? İhanet etmese ne olurdu? İhanet etmesinin sebepleri nelerdi? Ya da ihanet bir çözüm müydü?